
حق نظامی به درستی ادا نشده
به گزارش سرویس فرهنگ و هنر خبر ناب به نقل از خبرآنلاین - قدمعلی سرامی، نویسنده، شاعر و پژوهشگر حوزه زبان فارسی و عضو هیأت امنای بنیاد فردوسی است که پژوهش های فراوانی بر روی آثار شاعران کلاسیک ایران انجام داده است.
به گزارش ایسنا، همزمان با هفته بزرگداشت مقام حکیم نظامی توسط انجمن آثار و مفاخر فرهنگی و به این مناسبت با این پژوهشگر زبان فارسی درباره شاخصه های آثار نظامی گفت وگویی انجام شده است که متن آن در پی می آید.
پیش تر اشاره کردید که حق حکیم نظامی در قیاس با دیگر چهره های ادب کهن پارسی ادا نشده است، اگر ممکن است در این باره بیشتر توضیح دهید.
نظامی یکی از بزرگ ترین شاعران و عرفای ایران زمین است که چنان که باید قدرش دانسته نشده است. باوجود این که او شایستگی این را داشته تا در ردیف یکی از مشاهیر فارسی زبان، از شهرت بیشتری برخوردار شود، اما شهرت او در این سال ها به اندازه آثار شاعرانی چون خیام، فردوسی، حافظ، سعدی و مولانا نبوده است. به همین خاطر است که معتقدم حق حکیم نظامی در دنیای امروز ما به درستی ادا نشده است. یک بار در سخنرانی ای که داشتم به این نکته اشاره کردم که اگر بخواهیم کتابخانه ای درباره شاعری چون خیام بنا کنیم، می توان در این کتابخانه، چندهزار کتاب فراهم آورد. یا درباره شخصیت هایی چون فردوسی، مولانا و سعدی نیز به همین ترتیب. ولی اگر بخواهیم درباره نظامی یک کتابخانه احداث کنیم، حاصل آن کتابخانه ای با چندصد جلد کتاب خواهد شد؛ درحالی که آثار این مرد بزرگ، شایستگی این را دارند که درباره هرکدامشان صدها اثر پژوهشی و تحقیقی نوشته شود.
مواجهه شما با آثار نظامی برای اولین بار به چه زمانی برمی گردد؟
اولین بار زمانی که دانشجوی دوره لیسانس بودم، در درسی که با دکتر حسن سادات ناصری داشتم مقاله ای درباره نظامی نوشتم و در این مقاله این نکته را اثبات کردم که «خسرو و شیرین» باوجود آن که یک اثر غنایی است، ژرفنای عرفانی دارد.
عشق یعنی رستن از ما و منی
دوستی کردن پدید آید از دشمنی
فکر کنید اگر بشر، پاره دوم این مصرع شعر نظامی را پیاده می کرد، آن زمان دشمنی ها به دوستی ها تبدیل می شد و دیگر شاهد جنگ های کوچک و بزرگ امروز در سراسر کره زمین نبودیم. از این ها گذشته، نظامی شخصیتی است که دوگانگی موجود در همه پدیدارها را به ما گزارش می کند:
آن که هم نو است و هم کهن است
سخن است و در این سخن سخن است
از نظر او سخن، که فرآورده و محصول زبان است هم نو و هم کهن است، چندان که تمام پدیدارهای عالم نو و کهنه اند. عمر این دنیا چندمیلیارد سال است؟ نمی دانیم. چقدر از عمر این دنیا باقی است؟ نمی دانیم. ولی بااین حال، خاصیت دنیا این است که در عین کهنگی، همیشه نو هم است.
به باور شما شاخص ترین اثر نظامی کدام است؟
شگفت انگیزترین اثر نظامی «خمسه» اوست؛ البته برخی به اشتباه، خمسه را شامل پنج حکایت می دانند، درحالی که این اثر مشتمل بر شش حکایت است. دو اثر مربوط به «اسکندرنامه»، یک اثر «خسرو و شیرین»، دیگری «هفت پیکر»، یک اثر «لیلی و مجنون» و درنهایت «مخزن الاسرار». اما این اثر به «خمسه» معروف شده است. ما در این اثر، عالی ترین اندیشه های نظامی را می بینیم که تماماً دارای حکمت و پند هستند و به درد روزگار خودش و بعد از او هم می خورد. جالب است که اندیشه نظامی با وجود آن که متعلق به قرن ششم است اما همچنان در دنیای امروز کاربرد دارد. او بیش از آن که یک شاعر باشد، عارف بوده است. «اسکندرنامه »اش رنگ و بوی حماسی دارد و درعین حال، دارای مفاهیم عرفانی، حکمی فلسفی هم هست. یا «هفت پیکر» با این که اثری عاشقانه است اما در بطن خود متعالی ترین اندرزها را به بشر می دهد. نظامی معتقد است هر انسانی دو مادر دارد، یکی مادر خون و دیگری مادر خاک.
گرچه بهرام دو مادر بود
مادر خاک مهربان تر بود
مادر خون بپرورد با ناز
مادر خاک از او ستاند باز
«مام وطن» واژه ای به یادگار از روزگار باستان است. می توان گفت، این خاک است که مادر اصلی همه ما است، همان طورکه از خاک پدید آمده ایم سرانجام هم درآغوش این مادر برای همیشه آرام خواهیم گرفت. ازین روست که معتقدم، حق آثار نظامی درادبیات ما به شکل کامل ادا نشده است.
به عنوان یک مدرس دانشگاه و پژوهشگری که عمرتان را صرف تحقیق بر متون ادبیات کلاسیک کرده اید، فکرمی کنید چرا حکایت «خسرو و شیرین» در بین سایر منظومه های نظامی از شهرت بیشتری برخوردار شده است؟
بدون شک تمام آثار او دوست داشتنی است، ولی «خسرو و شیرین» دراین بین عالمگیرتر است. به طوری که حتی امروز شیوه «خسرو و شیرین خوانی» داریم و حتی گوشه ای از موسیقی امروز ما هم به این عنوان نام گذاشته شده است. «خسرو و شیرین» هم مانند خوانش شاهنامه با ملودی های خاصی ترکیب شده، مثل شیوه ای که درسال های اخیر از خیام خوانی در بوشهر پدیدار آمده است. نظامی در «خسرو و شیرین» خوانش موسیقایی ارائه کرده و این اثر ویژگی های بی شماری دارد. پیش تر اشاره کردم، او درعین این که شاعری داستان پرداز است عارف هم هست.
درباره مخزن الاسرار چطور؟
این منظومه با همه کوتاهی، از بلندترین سروده های عرفانی زبان ما به شمار می رود و قابلیت این را دارد که بارها شرح و تفسیر شود. «مخزن الاسرار» منظومه ای در سطح «گلشن راز» شیخ محمود شبستری است و حتی به باور من از آن هم متعالی تر است. نظامی در این منظومه، به راستی، اعجاز در ایجاز کرده و مطالب درونی خویش را با ما در میان گذاشته است. به بیانی، بنیادی ترین اندیشه های عرفان ایرانی-اسلامی را در این اثر می توان دید.
ای همه هستی از تو پیدا شده
خاک ضعیف از تو توانا شده
این بیت مطلع و سرآغاز «مخزن الاسرار» است و در مصرع های بعدی، او داستان تکامل هستی از هسته آغازین تا پایان را برای ما شرح می دهد. اگر در عرفان نظامی ژرف تر بنگریم، خواهیم دید که سالیان سال پس از او، مولانا جلال الدین مثنوی خود را به گونه ای پیدا و پنهان از نظامی وام گرفته است. او در واقع شاعری است که در تمامی اشعارش دوگانگی همه اجزای جهان هستی را با ما درمیان می گذارد.
این خبر توسط سایت خبرآنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.
منبع : خبرآنلاین
دانلود آهنگ باشکوه سیاوش قمیشی به نام عاشق
ویدیو - نگین صفری جم: وقتی تو خیابون عروسکامو میفروختم مردم بهم زل میزدن و میگفتن.... - به خودم قول دادم تا وابسته نشم!
دانلود آواز باشکوه شادمهر عقیلی و محسن یگانه - به نام قیدتو زدم !
ویدیو - لیلا اوتادی: همش منتظر بودم تا جشن برگزار بشه و روسری سَرَم کنم - اسلام پیروز است !
فیلم آواز شاد پیرمردهای داش مشتی ! - چه رقصی در زورخونه میکنن فقط ادا و اطوارشون !
عکس ژست صمیمی (داریوش، عارف، وثوقی و حجازی) خوش تیپ ترین مردان سال 51 !
ویدیو - کلیپی عاشقانه از اعلام علاقه استادانه سیروان خسروی به المیرا دهقانی یاسمن لحظه گرگ و میش - دلبر تویی بی دل منم
فیلم آواز باشکوه محسن یگانه با آهنگی که بعد 20 سال باز اجراش کرد !
سفر در زمان؛ کودکیِ (شهره صولتی) در 6 سالگی؛ سال 43
فیلم آواز باشکوه مهران مدیری با آهنگ بیا بریم کوه !
بازگشت امین حیایی به نقش زنانه بعد از 23 سال ! + 2 عکس از چهره زنانه یکی جوان و جذاب یکی سن بالا !
فیلم تغییر دکوراسیون نوروزی بهنوش بختیاری - از مبلمان سلطنتی و مدرن تا لوسترهای برنجی !
از جدیدترین تصاویر هدیه تهرانی و مهرانه مهین ترابی، سلفی در کافه ی بازیگران سریال گردن زنی، امین شعرباف و الیکا ناصری و مهمان ویژه ی رامبد جوان در سینما
دانلود آواز باشکوه محسن چاوشی با ترانه عقوبت داره له کردن ولی تو ساده رد میشی + متن
شریفی نیا: غفوریان نقش جدی را به زیبایی بازی می کند!
ویدیو - بررسی چیدمان اتاق خواب دایار نوه بامزه فاطمه گودرزی بازیگر سریال لحظه گرگ و میش
از بزرگان ادبیات روس تا محمود دولت آبادی، از کامو و فرانکل تا عباس معروفی؛ رمان، فلسفه و روانشناسی در صدر پرفروش ترین کتاب های سال
واکنش نرگس محمدی به بازپخش سریال ستایش
نقاشی گم شده 40 میلیارد تومان فروخته شد
برخیز که باد صبح نوروز - در باغچه می کند گل افشان
ای بهار! اندوهگینی چرا؟
یک خبر جدید از (زن و بچه) سعید روستایی
وزیر ارشاد فرارسیدن نوروز 1404 را تبریک گفت
ماجرای یک اعدامی که برای دفاع از میهن به جبهه رفت + ویدئو
مشاعره امیری اسفندقه و اسماعیل آذر روی آنتن زنده تلویزیون - حافظه کدام شاعر قوی تر است؟ + ببینید
تولید (سلمان فارسی) موقف شد
لحظه دقیق تحویل سال 1404
در بوستان جنکلی لویزان ریه های خود را از آلودگی ها پاک کنید