علائم تیروئید کم کار

۰۹ آذر ۱۴۰۱ - ۱۱:۰۴ زمان مطالعه : 13 دقیقه
سرویس ناب پلاس - کم‌کاری تیروئید بیماری است که بسیاری از افراد درگیر آن هستند و باید آن را جدی گرفت. ...
علائم تیروئید کم کار

به گزارش سرویس پلاس خبر ناب به نقل از رکنا - کم کاری غده تیروئید یا هیپوتیروئیدیسم (Hypothyroidism) در بین بیماری های غده درون ریز شایع ترین بیماری پس از دیابت است. به زبان ساده این بیماری هنگامی ایجاد می شود که غده تیروئید نتواند به اندازه نیاز بدن هورمون تولید کند. هورمون غده تیروئید تری یدوتیرونین (T۳) و تیروکسین (T۴) است. این هورمون ها وظیفه تنظیم مصرف انرژی، تولید گرما و تسهیل رشد در بدن را برعهده دارند. بیماری در زنان سه برابر شایع تر از مردان است.

در دنیا از هر ۱۰۰ نفر ۲ نفر به این بیماری مبتلا می شوند. از آنجایی که بیشتر موارد ابتلا خفیف هستند، بیماران پیش از انجام آزمایشات تیروئید (مانند آزمایش T4 و T3) متوجه ابتلا نمی شوند و هیچ علائمی نیز در خود مشاهده نمی کنند. این بیماری می تواند در صورت تشدید اغما و بیماری های قلبی را درپی داشته باشد. کم کاری تیروئید قابل درمان است و با انجام آزمایش خون شناسایی می شود. برای انجام آزمایش تیروئید در منزل یا محل کار کلیک کنید.

کم کاری تیروئید چیست؟

به نظر شما متخصص چگونه بین کم کاری و پرکاری تیروئید تمایز قائل می شود و چطور این بیماری تشخیص داده می شود؟ زمانی پزشک متخصص کم کاری تیروئید را تشخیص می دهد که مشخص شود غده تیروئید بیمار به حد نرمال هورمون های خاص را نمی سازد و یا اینکه در تولید هورمون ها به قدر کافی فعالیت ندارد. بنابراین در این حالت می گویند که بیمار دچار کم کاری تیروئید است. شاید به نظر برسد این بیماری چندان جدی نیست اما کاملا خطرساز است و باید تحت کنترل باشد.

افرادی که مبتلا به کم کاری هستند واکنش های شیمیایی نرمال بدنشان برهم می خورد، از حالت تعادل خارج می شود و برخی از کارکردهای بدن را دچار اختلال می کند. اگر بیماری در مراحل اولیه باشد، خیلی کم پیش می آید که علائمی از خود نشان دهد. اما برخی افراد به تدریج علائمی ظاهر می شود که مسلما اختلال در سلامت را درپی دارد.

کم کاری نسبت به پرکاری تیروئید از شدت پایین تری برخوردار است. به این معنا نیست که اختلالی بی ضرر است، اما می توان با تشخیص دقیق آزمایشگاهی عملکرد تیروئید را مورد بررسی قرار داد و با استفاده از هورمون های تیروئید سنتتیک برای درمان و بهبود این اختلال استفاده کرد. دقت داشته باشید که شما نمی توانید صرف مشاهده علائم، درمان دارویی خودسرانه انجام دهید و ویزیت متخصص و انجام آزمایش تیروئید تجویز شده ضروری است.

کم کاری تیروئید یا Hypothyroidism بیشتر در زنان به خصوص در زنان بالای ۵۰ سال بروز می کند، اما مردان نیز ممکن است مبتلا به این بیماری شوند.

علائم کم کاری تیروئید

آنچه از پرکاری تیروئید تاکنون شنیده اید برعکس کنید، نشانه ها و علائمی خواهند بود که یک بیمار مبتلا به کم کاری تیروئید خواهد داشت. مهم ترین علامت و نشانه این است که برخلاف پرکاری تیروئید سطح ترشح هورمون تیروئید پایین آمده و واکنش های شیمیایی مرتبط با متابولیسم بدن دچار اختلال شده و کاهش پیدا کرده است. در بیشتر افراد درگیر تیروئید کم کار این علائم ظاهر می شود:

    کاهش آستانه تحمل نسبت به سرمای آب و هوا

    بیمار در حرکت کردن دچار اختلال و کندی شده است

    اشتهای طبیعی به غذاخوردن ازبین رفته است

    پوست زبر و ضمخت شده است

    بیمار از شکنندگی موها شکایت دارد

    احساس خستگی و ضعف شدید حتی پس از استراحت کافی

    کلفت شدن غیرطبیعی صدا

    ایجاد اسپاسم و گرفتگی در عضلات

    بروز مشکل یبوست

    احساس خواب آلودگی در طول روز

    کاهش سطح هوشیاری و تمرکز

    فراموش کردن غیرعادی مسائل

    بی حس شدن دست و پا

    ورم کردن صورت و چشم

    افزایش وزن

    برهم خوردن سیکل قاعدگی

    تشدید خونریزی قاعدگی

    ترشح شیر از پستان

علائم فوق در تمام افراد بروز نمی کند و شدت و ضعف آن متفاوت خواهد بود. در هر صورت انجام آزمایش و تشخیص متخصص ضرورت دارد.

علائم کم کاری تیروئید در زنان

    سیکل قاعدگی نامنظم و طولانی

    ریزش و نازکی موها

    کاهش ضربان قلب

    تورم مفاصل

    درد در مفاصل

    افزایش کلسترول خون

    سفت شدن عضلات

    پف کردن صورت

    چاقی و افزایش وزن

    احساس گرفتگی در سینه

    خشک و خشن شدن پوست

    حساس شدن به سرما

    احساس ضعف و خستگی

    احساس ضعف عضلانی

    به گفته وب سایت mayoclinic این بیماری فقط در زنان بزرگ سال بروز نمی کند؛ گاهی اوقات این بیماری در نوزادان هم دیده می شود. نوزادانی که بدون غده تیروئید یا با اختلال در تیروئید متولد می شوند معمولا علائمی ندارند. برخی از نشانه های کم کاری تیروئید در نوزادان عبارت است از:

        زردی پوست و چشم (یرقان)

        به سختی نفس کشیدن

        گریه شدید

        یبوست شدید

        عضلات ضعیف

        مشکلات تغذیه

علت کم کاری تیروئید چیست؟

بیماری های خودایمن

شایع ترین عامل بروز کم کاری تیروئید، یک اختلال خود ایمن به نام بیماری تیروئیدیت هاشیموتو است که در آن سیستم ایمنی با تولید آنتی بادی های خود ایمن، به سلول های بافت تیروئید حمله می کند. در بروز بیماری هاشیموتو تلفیقی از عوامل ژنتیکی و محیطی دخیل هستند. آنتی بادی های خود ایمن، با تأثیر مخرب بر بافت تیروئید توانایی این غده را در تولید هورمون های تیروئیدی کاهش می دهند.

اثر مهاری داروهای پرکاری تیروئید

برای درمان پرکاری تیروئید معمولاً از ید رادیواکتیو و داروهای سرکوب کننده غده تیروئید استفاده می شود. هدف از تجویز این داروها بازگرداندن تعادل به غده تیروئید است اما گاهی تأثیر داروها بر غده تیروئید بیش ازحد متعارف است و باعث بروز کم کاری دائمی تیروئید می شوند.

جراحی غده تیروئید

برداشتن قسمتی از غده و یا تمام غده تیروئید به دلیل ابتلا به گره های تیروئیدی یا تومورهای سرطانی باعث بروز اختلال کم کاری تیروئید در فرد می شود. در این موارد فرد باید به صورت مادام العمر از داروهای هورمونی تیروئیدی استفاده کند.

پرتودرمانی

روش پرتودرمانی که برای درمان سرطان های اطراف گردن و یا بالاتنه مورداستفاده قرار می گیرد می تواند بر عملکرد غده تیروئید تأثیر منفی داشته باشد و توانایی آن برای تولید هورمون را کاهش دهد.

عوارض جانبی برخی داروها

مصرف بعضی از داروها بر عملکرد تیروئید تأثیر مخرب دارند و ظرفیت غده را برای تولید هورمون تحت تأثیر قرار می دهند. برای مثال داروهای لیتیومی که برای درمان بعضی از اختلالات روانی تجویز می شوند از این دسته داروها به حساب می آیند.

نقایص مادرزادی

برخی از نوزادان به طور مادرزادی با غده تیروئید ناقص به دنیا می آیند. معمولاً نوزادانی که با غده تیروئید ناقص به دنیا می آیند در اوایل زندگی علائم خاصی بروز نمی دهند و تنها راه تشخیص چنین اختلالاتی انجام تست تیروئید در بدو تولد است.

اختلال غده هیپوفیز

یکی از علت های نادر کم کاری تیروئید نقص در غده هیپوفیز و عدم ترشح هورمون TSH است. هورمون TSH یکی از محرک های اصلی آزاد شدن هورمون های ذخیره شده در تیروئید است و در صورت کم بودن TSH در خون، فرد به بیماری کم کاری تیروئید مبتلا می شود.

بارداری

برخی زنان در طی بارداری و یا پس ازآن به دلیل ساخته شدن آنتی بادی های خود ایمن در بدن، دچار کم کاری تیروئید می شوند. در صورت درمان نشدن این اختلال در طی بارداری، احتمال رخ دادن زایمان زودرس و اختلال پره اکلامپسی وجود دارد.

کمبود ید در بدن

ید یکی از عناصر معدنی مهم برای تولید هورمون های تیروئیدی است. اگر این عنصر معدنی به مقدار کافی از طریق وعده های غذایی به بدن نرسد فرد دچار کم کاری تیروئید می شود. افراد مبتلا به کم کاری تیروئید بایستی مقدار متعادلی را از طریق مواد غذایی جذب کنند.

درمان کم کاری تیروئید

رایج ترین درمان استاندارد برای کم کاری تیروئید مصرف روزانه لووتیروکسین است که ساختاری شبیه به هورمون تیروئیدی دارد. این دارو هورمون های لازم را تامین کرده و سطح هورمون های تیروئیدی بدن را به حالت نرمال برمی گرداند و علائم کم کاری تیروئید را بهبود می دهد.

لووتیروکسین به مرورزمان سطح کلسترول خون و شاخص توده بدنی را کاهش داده و به این ترتیب از خطر بیماری های قلبی و عروقی و دیابت ناشی از کم کاری تیروئید کاسته می شود. برای افراد مبتلا به بیماری های قلبی و عروقی، درمان با لووتیروکسین ابتدا با دوزهای کم شروع شده و به تدریج دوز دارو افزایش می یابد. دوز مصرف این دارو توسط متخصص تعیین می شود و مصرف خودسرانه آن می تواند دردسرساز شود.

بهترین رژیم غذایی برای کم کاری تیروئید!

برای دریافت فایل رژیم غذایی، کافی است اطلاعات زیر را وارد کنید.

چه فاکتورهایی خطر ابتلا به کم کاری تیروئید را افزایش می دهند؟

احتمال بروز کم کاری تیروئید در هر فردی وجود دارد. عوامل زیر خطر ابتلا به این بیماری را افزایش می دهند:

    جنسیت مؤنث (کم کاری تیروئید در زنان شیوع بیشتری دارد)

    سن بالاتر از ۶۰ سال

    داشتن سابقه خانوادگی ابتلا به بیماری های تیروئیدی

    مبتلا بودن به بیماری های خود ایمن مثل دیابت نوع یک و بیماری سلیاک

    دارا بودن سابقه مصرف داروهایی مثل ید رادیواکتیو و یا داروهای سرکوب کننده تیروئید

    داشتن سابقه پرتودرمانی در ناحیه گردن و بالاتنه

    دارا بودن سابقه جراحی تیروئید

    باردار بودن و یا زایمان کردن در ۶ ماه گذشته

عوارض کم کاری تیروئید

معمولا تیروئید کم کار از زنان مبتلا به فرزندان انتقال پیدا می کند و عوارضی مشابه در دیگر مبتلایان نیز مشاهده خواهد شد. نوزاد مبتلا به کم کاری تیروئید از اختلال رشد، معلولیت های ذهنی و فیزیکی رنج می برد. در بزرگسالان نیز این بیمار می تواند با عوارضی قلبی، پوستی، گوارشی و روانی همراه باشد. بنابراین می توان دریافت که در صورت عدم کنترل این اختلال عملکرد کل بدن را به خطر می اندازد. اگر کم کاری تیروئید به موقع درمان نشود عوارض زیر را به دنبال دارد.

گواتر

در کم کاری تیروئید، تحریک شدن پی درپی غده تیروئید توسط هورمون TSH سبب بزرگ شدن غده شده که به آن گواتر گفته می شود.

بیماری های قلبی

به دلیل افزایش سطح کلسترول و LDL در افراد مبتلا به کم کاری تیروئید، احتمال تشکیل پلاک های چربی در دیواره عروق و متعاقباً دچار شدن به بیماری تصلب شرایین وجود دارد.

اختلالات ذهنی

شیوع افسردگی در افراد مبتلا به کم کاری تیروئید بیش از سایرین است و در صورت درمان نشدن نقص تیروئید، افسردگی به مرور وخیم تر می شود. کم کاری تیروئید همچنین در کاهش سطح یادگیری و افت توانایی های ذهنی اثرگذار است.

نوروپاتی محیطی

کم کاری تیروئید درمان نشده و مزمن باعث آسیب به اعصاب محیطی می شود. در نوروپاتی محیطی، عصب هایی که از مغز به عضلات و ارگان های بدن سیگنال دهی می کنند دچار آسیب می شوند. پیامد چنین اتفاقی بروز ضعف عضلانی، بی حسی و سوزن سوزن شدن بدن است.

ناباروری

پایین بودن سطح هورمون های تیروئیدی ممکن است باعث اختلال در فرایند تخمک گذاری شود. برخی از عوامل ایجادکننده کم کاری تیروئید مانند بیماری های خود ایمن نیز در بروز ناباروری دخیل هستند. عدم تشخیص و درمان به موقع نوزادانی که دچار نقص غده تیروئید هستند باعث بروز عوارض متعدد جسمی و ذهنی می شود اما اگر در ماه های ابتدایی تولد این عارضه تشخیص داده شود بدن می تواند به شرایط نرمال خود بازگردد.

تشخیص کم کاری تیروئید چگونه است؟

در معاینات بالینی اگر پزشک به نشانه های کم کاری تیروئید نظیر خستگی مفرط، خشکی پوست، یبوست و افزایش وزن پی ببرد آزمایش خونی تیروئید را به منظور ارزیابی سطح هورمون های تیروئیدی تجویز می کند.

آزمایش خون کم کاری تیروئید

تشخیص اینکه بیمار مبتلا به کم کاری است یا خیر، به نتایج آزمایش TSH و در برخی موارد هورمون تیروکسین بستگی دارد. در آزمایش خونی تیروئید، سطح خونی هورمون های TSH و T4 سنجیده می شود. در جواب آزمایش اگر سطح هورمون T4 کم و سطح هورمون TSH بالا باشد نشان دهنده کم کاری تیروئید است. دلیل چنین عدم تعادلی افزایش ترشح TSH از غده هیپوفیز برای وادار کردن غده تیروئید به ترشح هورمون T4 و T3 است. با استفاده از نتایج آزمایش TSH، پزشک می تواند شدت کم کاری تیروئید و دوز مناسب دارو برای درمان آن را تعیین کند.

تست TSH

با استفاده از آزمایش TSH، مقدار TSH موجود در خون اندازه گیری می شود. TSH هورمونی است که غده هیپوفیز آن را تولید می کند. این غده دقیقا در قاعده مغز جای گرفته و سطح هورمون های ترشح شده توسط تیروئید را تنظیم می کند. در غده تیروئید در کل سه هورمون کلسیتونین، تیروکسین T4 و تری یدوتیرونین T3 تولید می شود.

در صورتی که سطح TSH افزایش پیدا کند، مقدار هورمون های ترشح شده از غده تیروئید نیز افزایش پیدا می کند. این دو باهم در ارتباط هستند و تا زمانی که سطح هر دو یکسان باشد مشکلی بروز نمی کند، اما اگر این سیستم دچار اختلال شود هورمون تیروئید بیشتر یا کمتر تولید می شود و باید علت یابی انجام گیرد. با استفاده از این آزمایش درضمن می توان متوجه شد که فرد مبتلا به اختلال پرکاری تیروئید است یا کم کاری.

تست T3

با انجام این تست عملکرد غده تیروئید مورد ارزیابی قرار می گیرد. با استفاده از نتایج این تست می توان اختلالات غده تیروئید را تشخیص داد، روند درمان بیماران درگیر به کم کاری و پرکاری تیروئید را زیر نظر گرفت. اگر آزمایش TSH غیرطبیعی باشد یا اینکه فرد علائم کم کاری و پرکاری تیروئید داشته باشد، انجام آزمایش T3 ضرورت پیدا می کند.

 تست T4

T4 یا تیروکسین یکی از دو نوع هورمونی است که در غده تیروئید تولید می شود. با انجام آزمایش T4 عملکرد غده تیروئید مورد بررسی قرار می گیرد. معمولا این آزمایش برای تشخیص کم کاری تیروئید مادرزادی در نوزادان و پایش روند درمان مادران دچار کم کاری یا پرکاری تیروئید انجام می گیرد.

تست Free T3

آزمایش Free T3 تحت عنوان تست سطح دوم و سوم عملکرد غده تیروئید شناخته می شود. زمانی این تست انجام می گیرد که بخواهند تشخیص دقیق تری از پرکاری تیروئید همراه با تست های TSH, T3, T4 به دست آورند. دیگر دلیل انجام این تست، بررسی وضعیت بالینی مبتلایان به یوتیروئید (وقتی غده تیروئید دارای عملکرد طبیعی است) که در آزمایششان توزیع تغییر یافته ای از پروتئین ها متصل به T4 و T3 مشاهده شده است.

گاهی ممکن است از این تست برای تشخیص تیروتوکسیکوز استفاده کنند و در پاره ای از موارد نیز برای بررسی درمان جایگزین هورمون تیروئید انجام می گیرد. برای انجام این تست بیمار نیاز به ناشتایی ندارد اما پیش از انجام آزمایش بیمار باید از یک ماه پیش مصرف داروهای تیروئید را قطع نماید.

تست Free T4

این تست به چند دلیل انجام می شود:

    بررسی روند درمان اختلال تیروئید

    تشخیص کم کاری تیروئید مادرزادی در نوزادان

    تشخیص بیماری های تیروئید

    بررسی عملکرد غده تیروئید

معمولا زمانی که فرد علائم تیروئید یا گواتر داشته باشد، نتیجه آزمایش TSH غیرطبیعی باشد، ندول تیروئید مشاهده شود یا اینکه فرد در حال گذراندن درمان بیماری تیروئیدی باشد، انجام آزمایش Free T4 توصیه می شود.

این تست به دو روش نمونه خون سیاهرگی از ورید بازویی یا پاشنه پای نوزادان انجام می گیرد. برای انجام آن نیاز نیست ناشتا باشید. ممکن است مصرف برخی از داروها و مکمل ها در نتیجه این تست تداخل بوجود آورند. این تست بر روی بیماران بستری انجام نمی گیرد چراکه باید علائم بهبود پیدا کنند و بعد نمونه گیری انجام شود.

بیمار مبتلا به کم کاری تیروئید تا چه مدتی باید دارو مصرف کند؟

مصرف داروهای کم کاری تیروئید ازجمله لووتیروکسین معمولاً به صورت مادام العمر است و هرساله پزشک بر اساس سطح TSH خون دوز دارو را تعیین می کند. این دارو اگر در دوز مناسب مصرف شود عوارضی به دنبال ندارد و ازنظر اقتصادی نیز تهیه آن به صرفه است. اگر مصرف دارو به صورت خودسرانه متوقف شود، علائم بیماری به تدریج ظاهر شده و سلامت فرد را تحت تأثیر قرار می دهد. مصرف زیاد این دارو نیز عوارض متعددی همچون افزایش اشتها، بی خوابی، تپش قلب و رعشه دست را به دنبال دارد.

آیا ممکن است تیروئید کم کار به پرکار تبدیل شود؟

تبدیل بیماری کم کاری تیروئید به پرکاری تیروئید تنها زمانی رخ می دهد که مصرف داروی لووتیروکسین بیش از دوز تعیین شده باشد. در چنین حالتی علائم پرکاری تیروئید مثل سوخت وساز بالا، عرق کردن، رعشه دست، عصبانیت و ضربان قلب بالا بروز می کند.

آیا کم کاری تیروئید خطرناک است؟

غده تیروئید با تولید میزان متعادل از هورمون های T3 و T4 متابولیسم بدن را تنظیم می کند. حال اگر سطح ترشح این دو هورمون دچار کاهش و افزایش قابل توجه شود عوارض و اختلالاتی در سلامت بالینی فرد بروز می کند. برخی از مهم ترین خطرات کم کاری تیروئید به شرح زیر است:

    ایجاد اختلال در سیستم عصبی

    بروز عوارض تنفسی و درگیری دستگاه تنفس (این افراد معمولا از ضعف عضلات تنفسی رنج می برند)

    بروز ناباروری و اختلال در تخمک گذاری

    انتقال کم کاری تیروئید به نوزادان متولد شده از مادران مبتلا و بروز مشکلات فیزیکی و مغزی در کودک

    مختل شدن روند طبیعی رشد نوزادان دچار این بیماری

    بروز بیماری گواتر

    درگیری با بیماری های قلبی

    ابتلا به بیماری های پوستی

    ایجاد اختلالات روانی

    مشکلات گوارشی

این خبر توسط سایت رکنا منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : رکنا

آخرین اخبار سرویس ناب پلاس