کهن ترین تصاویر از تخت جمشید در 170 سال پیش

به گزارش سرویس فرهنگ و هنر خبر ناب به نقل از همشهری - فاطمه عباسی: این قصه سه پرده دارد: نگاهی از روی زمین به عظمتی نیمه پنهان، مستند کردن یک کشف بزرگ و در نهایت، پروازی بر فراز تاریخی که برای اولین بار، تمام قد آشکار می شد.

دروازه ملل، تخت جمشید - عکاس: لوئیجی پِشه. تاریخ ثبت عکس در سایت موزه متروپولیتن دهه های ۱۸۴۰ تا ۱۸۶۰ میلادی ذکر شده است.

پرده اول: غولی در آغوش خاک
نخستین چشم مسلح به لنز که بر این ویرانه های باشکوه گشوده شد، متعلق به یک افسر نظامی ایتالیایی به نام لوئیجی پشه بود. در پاییز ۱۲۳۶ خورشیدی، او با دوربینی سنگین بر دوش، در برابر منظره ای ایستاد که با تصور امروزی ما فرسنگ ها فاصله داشت. در قاب تاریخی او، تخت جمشید غولی بود که هنوز بخشی از پیکرش را در آغوش خاک پنهان کرده بود.

نمایی دیگر از تخت جمشید؛ عکاس: لوئیجی پِشه

مهم تر از همه، پلکان افسانه ای آپادانا، با آن نقوش بی بدیلش، هنوز در خوابی عمیق زیر آوار قرون مدفون بود. عکس های پشه که بعدها به دربار ناصرالدین شاه و ویلهلم یکم، پادشاه پروس، نیز راه یافت و امروز در موزه متروپولیتن نگهداری می شود، سندی است از تخت جمشید پیش از بیداری. چند دهه بعد، آنتوان سوروگین، عکاس شهیر دربار قاجار، این مستندنگاری زمینی را ادامه داد و در سفرهای متعدد خود، جزئیات بیشتری از این زیبایی در انتظار را جاودانه کرد.

تخت جمشید (ایران) : آپادانا، ضلع شمالی، بخش غربی پلکان تشریفاتی؛

عکاس: آنتوان سوروگین

تاریخ: حدود ۱۹۰۰ میلادی

پرده دوم: لحظه تولد دوباره
نقطه عطف داستان در سال ۱۹۳۱ رقم خورد. ارنست هرتسفلد، باستان شناس آلمانی، به نمایندگی از دانشگاه شیکاگو، پروژه کاوش علمی را آغاز کرد. اینجا بود که نقش دوربین از یک ناظر صرف، به شاهد یک رویداد بزرگ تغییر کرد. لنز دوربین هانس فون بوسه، عکاس گروه، لحظه به لحظه بیرون آمدن پلکان شرقی آپادانا از دل تپه های خشتی را ثبت می کرد. گویی زمین، پرده از بزرگ ترین راز خود برمی داشت و دوربین، این تولد دوباره را برای تاریخ سند می زد. طنز تلخ ماجرا اینجا بود که همان آواری که قرن ها این نقوش را پنهان کرده بود، ناخواسته به محافظی در برابر فرسایش بدل شده بود.

تخت جمشید؛ نمای گوشه شمال غربی و صخره های طبیعی تراش نخورده

عکاس: آنتوان سوروگین

تاریخ: حدود ۱۹۰۲_۱۸۹۸

پرده سوم: نگاه از آسمان
اما روایت در همین نقطه تمام نشد. پس از هرتسفلد، باستان شناسی به نام اریش اشمیت مسئولیت پروژه را بر عهده گرفت و فصلی نو و بی سابقه را در تاریخ نگاری بصری ایران گشود. او بین سال های ۱۹۳۵ تا ۱۹۳۷، با هواپیمای شخصی خود بر فراز تخت جمشید به پرواز درآمد. برای نخستین بار، انسان توانست تمامیت و مقیاس شگفت انگیز این شهر باستانی را نه از روی زمین، که از منظر آسمان ببیند.

تصویری از تخت جمشید در کتاب Flights over Ancient Cities of Iran

عکس های هوایی او که در کتاب «پرواز بر فراز شهرهای باستانی ایران» منتشر شد، دید ما را برای همیشه تغییر داد. آن ستون های پراکنده که پشه از روی زمین ثبت کرده بود، حالا در تصاویر اشمیت به بخشی از یک نقشه مهندسی شده و حیرت انگیز تبدیل شده بودند.

تصویری از پاسارگاد

عکاس: آنتوان سوروگین

تاریخ: ۱۹۳۰_۱۸۸۰

این سه نگاه، از زمین تا آسمان، تنها چند عکس تاریخی نیستند. آن ها فصل های یک داستان هیجان انگیزند؛ داستان کشف تدریجی یک تمدن که لنز دوربین ها، راویان وفادار آن بودند.

*منبع تصاویر مورد استفاده در گزارش اصلی: metmuseum.org و archive.asia.si.edu

این خبر توسط سایت همشهری آنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : همشهری آنلاین