محمد سریر؛ آهنگسازی با لطافت موسیقی و وقار دیپلماتیک

به گزارش سرویس فرهنگ و هنر خبر ناب به نقل از خبرآنلاین - ایرنا نوشت:   محمد سریر از آهنگسازان، رهبران ارکستر و نوازندگان برجسته موسیقی ایران است که فعالیت های او تلفیقی کم نظیر از هنر موسیقی، تحصیلات آکادمیک در علوم انسانی، دیپلماسی فرهنگی و مدیریت صنفی را به نمایش می گذارد. او به عنوان آهنگساز، مدرس، نوازنده و مدیر فرهنگی، نقش قابل توجهی در ارتقای موسیقی علمی، ارکسترال و پاپ فاخر در دهه های اخیر داشته است.

سریر متولد دهم مردادماه ۱۳۲۳ در تهران است که بخش مهمی از تشخص هنری سریر به پیشینه آموزشی چندبُعدی او بازمی گردد؛ او موسیقی را از نوجوانی آغاز کرد. ساز تخصصی اول او ویولن بود که آن را نزد حشمت سنجری رهبر فقید ارکستر سمفونیک تهران آموخت. سریر علاوه بر ویولن، بر سازهای پیانو، آکاردئون و سه تار نیز تسلط دارد و از استادانی همچون امانوئل ملک اصلانیان و توماس کریستین داوید بهره برده است.

سریر سال ۱۳۴۳ از هنرستان عالی موسیقی فارغ التحصیل شد و سال ۱۳۵۱ در دوره کارشناسی رشته موسیقی دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران پذیرفته شد و سال ۱۳۵۴ از آن دانشگاه فارغ التحصیل شد. او همچنین کارشناسی و کارشناسی ارشد آهنگسازی را از آکادمی موسیقی و هنرهای زیبای وین اتریش به ترتیب در سال های ۱۳۵۷ و ۱۳۶۴ دریافت کرد. سریر علاوه بر موسیقی، در رشته اقتصاد نیز تحصیل کرده و دارای مدرک تحصیلی کارشناسی اقتصاد و کارشناسی ارشد علوم سیاسی از دانشگاه تهران و دکتری اقتصاد از دانشگاه وین است؛ امری که به او دیدگاهی سیستماتیک در مدیریت و برنامه ریزی فرهنگی بخشیده است.

وی سال ۱۳۴۴ به عنوان آهنگساز و عضو ارکستر بزرگ رادیو پذیرفته شد. سپس تدریس مربیان هنری وزارت آموزش و پرورش را در انستیتو مربیان هنری برعهده گرفت. تهیه کننده و مشاور هنری در سازمان رادیو و تلویزیون (۱۳۵۰ تا ۱۳۵۱)، آهنگساز و مشاور مدیر مرکز موسیقی صدا و سیما (۱۳۵۶ تا ۱۳۷۱)، تدریس در مرکز حفظ و اشاعه موسیقی (۱۳۷۳ تا ۱۳۷۴)، مدرس در دانشکده صدا و سیما، عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی در رشته موسیقی، رئیس و عضو شورای مرکزی کانون آهنگسازان سینمای ایران، رئیس و عضو هیات رئیسه شورای عالی داوری خانه سینما، عضو کمیسیون ملی یونسکو در ایران، عضو هیات رئیسه آکادمی داوری خانه سینما، عضو شورای عالی موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، عضو هیات مدیره و سخنگوی خانه موسیقی ایران، رئیس خانه موسیقی از سوابق سریر است.

همچنین سریر سال ۱۳۵۲ به استخدام دفتر سیاسی وزارت امور خارجه ایران درآمد و سال ۱۳۸۲ بازنشسته شد. نمایندگی در سازمان توسعه صنعتی ملل متحد (یونیدو) و آژانس بین المللی انرژی، سرپرستی امور کنسولی سفارت ایران در وین در سال های ۱۳۵۴ تا ۱۳۵۸، سرپرستی امور کشورهای خاور دور وزارت امور خارجه در سال های ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۳، عضویت و سرپرستی گروه مطالعات انرژی و اقتصاد بین الملل در سال های ۱۳۶۴ تا ۱۳۷۸ و رایزنی علمی و فرهنگی ایران در دفتر اروپایی سازمان ملل متحد در ژنو در سال های ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۱ از جمله سمت های او در وزارت امور خارجه بوده اند. همچنین سریر کتاب «اوپک و دیدگاه های آینده» را تألیف کرده است.

ویژگی آثار موسیقایی محمد سریر

سریر در طول فعالیت حرفه ای خود، آثار متعددی در حوزه های مختلف موسیقی؛ توصیفی، فیلم و پاپ ساخته است که آهنگسازی هفت آلبوم موسیقی و تصنیف بیش از یکصد اثر آوازی و موسیقی متن فیلم و سریال های تلویزیونی همچون «رویای رنگین» با صدای بیژن بیژنی، «شادی تو» (بی کلام) تکنوازی پیانوی سامان احتشامی، «رویای دیگر» برای پیانو و ارکستر با تکنوازی آندره آرزومانیان، موسیقی فیلم سینمایی «ازدواج به سبک ایرانی» به کارگردانی حسن فتحی، آلبوم صوتی و تصویری و کتاب پوئم سمفونیک «آب» با اجرای ارکستر ناسیونال اوکراین به رهبری ولادیمیر سیرنکو از جمله آنهاست.

وی از آهنگسازانی است که آثارش معمولاً دارای زبان موسیقایی لطیف، ملودیک و قابل ارتباط با مخاطب عام هستند. سبک آهنگسازی او تلفیقی هنرمندانه از ملودی های اصیل ایرانی با هارمونی و ارکستراسیون غربی (کلاسیک و پاپ کلاسیک) است. آثار سریر اغلب برای ارکسترهای بزرگ، ارکستر سمفونیک و ارکستر سازهای ملی تنظیم شده اند.

آثار سریر را می توان در چارچوب موسیقی ایرانی معاصر، با تکیه بر ملودی پردازی سنجیده، بیان عاطفی کنترل شده و توجه به قابلیت شنیده شدن جمعی بررسی کرد. او از آن دسته آهنگسازانی است که اثرشان بیشتر با ماندگاری، صمیمیت و وقار شناخته می شود تا نمایشگری یا پیچیدگی افراطی. یکی از مهم ترین ویژگی های آثار سریر، ملودی پردازی روشن و خوش خوان است. در بسیاری از آثار او، خط ملودی به گونه ای طراحی شده که به راحتی در ذهن می ماند، برای خواننده جذاب است و امکان هم خوانی و تکرار جمعی دارد.

این سادگی به معنای سطحی بودن نیست بلکه نشان می دهد سریر به جای پیچیده کردن بی دلیل موسیقی، بر اثرگذاری مستقیم تکیه می کند. در نتیجه، آثار او غالبا با مخاطب عام ارتباط برقرار می کنند، بدون اینکه از شأن هنری شان کاسته شود.

پیوند شعر و موسیقی از دیگر ویژگی های آثار سریر است، در آثار آوازی او، رابطه شعر و موسیقی بسیار مهم است. او معمولا موسیقی را طوری می سازد که وزن و معنای شعر را برجسته کند، از تحمیل ریتم یا ملودی نامتناسب بر کلام پرهیز شود و خواننده بتواند مفهوم شعر را روشن و طبیعی منتقل کند.

همچنین سریر از آهنگسازانی است که توانسته حس ایرانی را با زبانی نسبتاً امروزی و ارکسترال بیان کند. در آثار او، نشانه های موسیقی ایرانی وجود دارد اما این نشانه ها معمولا به شکل مستقیم و تصنعی به کار نمی روند بلکه در قالبی نرم و یکدست در بافت اثر حل می شوند. این ویژگی باعث می شود آثارش برای مخاطب ایرانی آشنا باشند اما در عین حال از نظر تنظیم و پرداخت، رنگی معاصر داشته باشند. سریر آهنگسازی است که میان هنر جدی و مخاطب پذیری توازن برقرار کرده و به همین دلیل آثارش هم در سطح هنری قابل توجه هستند و هم در حافظه عمومی جایگاه محکمی دارند.

همکاری با محمد نوری

یکی از مهم ترین بخش های کارنامه محمد سریر، همکاری او با زنده یاد محمد نوری است. این همکاری منجر به خلق آلبوم های ماندگاری همچون «دلاویزترین»، «جلوه های ماندگار»، «جاودانه با عشق»، «چراغی در افق» شد. بخشی از جذابیت آثار سریر از حس خاطره انگیز آنهاست. بسیاری از قطعات او با حافظه عاطفی چند نسل از مخاطبان پیوند خورده اند، به خصوص آثاری که با صدای زنده یاد نوری اجرا شده اند. این پیوند، موسیقی سریر را از سطح یک اثر شنیداری فراتر می برد و به بخشی از خاطره جمعی تبدیل می کند.

محمد سریر و زنده یاد محمد نوری

ویژگی پیوند شعر و موسیقی در آثار سریر، در همکاری های او با محمد نوری، کاملا دیده می شود. موسیقی در این آثار خدمت بیان شعر قرار می گیرد و نتیجه، قطعاتی است که هم از نظر ادبی و هم از نظر موسیقایی شنیدنی هستند.

بسیاری از آثار سریر، به ویژه آثار مشهور او در همکاری با زنده یاد نوری، قابلیت اجرا و بازخوانی جمعی دارند. به همین دلیل بعضی از قطعاتش در حافظه عمومی مردم جای گرفته اند. این قابلیت از ملودی ساده و به یادماندنی، ساختار روشن و حال وهوای عاطفی قابل فهم برای طیف گسترده ای از شنوندگان برمی آیند.

یکی از شاخص ترین قطعات ساخته شده توسط سریر، تصنیف ملی و حماسی «ای ایران ایران» با شعر تورج نگهبان و صدای گرم و ماندگار محمد نوری است. این قطعه از آلبوم «دلاویزترین» از آثار شاخص و به یادماندنی سریر است که دهه ۶۰ ساخته شد و در حافظه جمعی مردم ایران جایگاه ویژه ای دارد. «ای ایران ایران» نمونه ای عالی از موسیقی ملی پرکشش و در عین حال واجد ارزش های فنی ارکسترال است.

سریر در این قطعه نه به دنبال حماسه سازی بلکه در پی ساختن لحنی تأمل برانگیز است، لحن موسیقایی سریر در «ای ایران ایران»، لطیف، آرام و باوقار است. این اثر کمتر به سمت هیجان سازی تند یا شعارپردازی می رود و بیشتر بر احساس درونی، تأمل و صمیمیت استوار است.

قطعه «ای ایران ایران» از فرم های کلاسیک غربی یا دستگاه های سنتی ایرانی فاصله نمی گیرد اما در عین حال خود را درگیر پیچیدگی نمی کند. آنچه برجسته است، قابلیت همخوانی و ماندگاری ملودی در ذهن مخاطب است؛ ویژگی که در کمتر سرود ملی میهنی به خوبی این اثر دیده می شود. برای شنیدن این قطعه اینجا مراجعه کنید.

هنرمندان موسیقی ایران همواره از محمد سریر به عنوان شخصیتی معتدل، دانشگاهی و دلسوز برای نسل جوان یاد می کنند. آیین تجلیل سریر ششم تیرماه ۱۴۰۲، با عنوان «شب آهنگساز» در خانه هنرمندان ایران برگزار شد. در این مراسم استادانی همچون فرهاد فخرالدینی، کامبیز روشن روان و میلاد کیایی سخنرانی کرده و بر نقش بی بدیل او در آموزش موسیقی، توسعه ساختار صنفی موسیقی کشور و خلق ملودی های ماندگار تاکید کردند.

سریر الگویی برجسته از «هنرمندِ مدیر» در تاریخ معاصر ایران است. آثار او مرز میان موسیقی پاپ و کلاسیک را با تکیه بر هویت ایرانی و تکنیک بین المللی پیوند زده و خدمات صنفی او مسیر فعالیت را برای نسل های بعدی موسیقیدانان هموارتر ساخته است.

متاسفانه محمد سریر این روزها درگیر بیماری آلزایمر است اما ملودی و نوای قطعه «ای ایران ایران» را به خاطر دارد و این ملودی را با ساز پیانو می نوازد. سال گذشته محمد مناجاتی تهیه کننده موسیقی ویدئویی از محمد سریر در حال اجرای قطعه «ای ایران ایران» با ساز پیانو را منتشر کرد و نوشت: «وقتی استاد سریر جز ایران چیزی را به خاطر نیاورد؛ هم گریستم و هم به ایرانی بودنم افتخار کردم! دکتر محمد سریر خالق جاودانه های موسیقی ملی. عمری زجان برای معرفی فرهنگ و هنر ایران کوشید. مشاهیر فرهنگیمان را بشناسیم و تا هستند قدر نهیم.» برای دیدن این ویدئو اینجا مراجعه کنید.

این خبر توسط سایت خبرآنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : خبرآنلاین