بازنمایی ابعادی از تاریخ تئاتر اصفهان؛ مقابله خاطره با فراموشی در مستند (هنوز...)

به گزارش سرویس فرهنگ و هنر خبر ناب به نقل از خبرآنلاین - پس از نمایش این مستند، مهرداد صادقی کارگردان، سیدحسین رسولی، منتقد تئاتر و مزدا عسکری فرزند زنده یاد ژاله رجایی و راوی مستند پشت تریبون قرار گرفتند و به تحلیل اثر پرداختند.

سیدحسین رسولی، منتقد تئاتر، پس از تماشای این مستند آرشیوی با محوریت تئاتر اصفهان و روایت زنانه آن، با ابراز علاقه به تاریخ تئاتر بیان کرد: این مستندهای آرشیوی و سوژه های زنانه که روایتی ستایش آمیز دارند و به جای انتقاد و افشاگری، ستایش را محور قرار می دهند، برای من بسیار جذاب هستند و در این مستند نیز از روایت اثر در اصفهان و دوره خوش تاریخی آن لذت بردم.

 او با اشاره به پیوند عمیق خود با تئاتر و نگارش یادداشت هایی درباره تاریخ تئاتر ایران، افزود که فرم فیلم و روایت آرشیوی آن فضایی دلنشین آفریده است.

مهرداد صادقی، کارگردان مستند، درباره روند ساخت این اثر و مواجهه اش با سوژه بیان کرد: جذابیت اصلی کار برای من در این بود که با وجود سابقه و تدریس در حوزه ی تئاتر، ترجیح دادم پیش از شروع کار اطلاعات زیادی کسب نکنم و مانند کسی که چیزی نمی داند وارد ماجرا شوم تا همان کنجکاوی و هیجان اولیه حفظ شود.

 او با اشاره به مضمون محوری مستند افزود: در جریان ساخت این اثر، موضوع فراموشی به شکلی عمیق خودش را نشان داد؛ هم خانم ژاله رجایی دچار فراموشی شده بود و هم تصاویر و حافظه تئاتری اصفهان در حال محو شدن بود که این ویژگی فضایی شبیه به از دست رفتن حافظه جمعی را تداعی می کرد.

سیدحسین رسولی با اشاره به رویکرد خود در مواجهه با تاریخ و حافظه بیان کرد: جمله معروف میلان کوندرا که می گوید مبارزه، مبارزه خاطره و فراموشی است، همیشه برای من تعریف درستی از مستند بوده است؛ زیرا مستندهای تاریخی واقعاً با فراموشی می جنگند و در حالی که تاریخ ممکن است خشک و بی روح باشد، با اتکا به خاطره زنده می شود.

 صادقی در این بخش گفت: برای من بسیار جذاب بود که توانستیم از طریق سوژه، ابعادی از تاریخ تئاتر اصفهان با تمرکز بر زنده یاد علی محمد رجایی و دخترانش را به تصویر بکشیم و روایتی ملموس از گذشته ارائه دهیم.

کارگردان مستند، درباره بازسازی تجربه زیسته گذشته و نحوه مواجهه با اسناد آرشیوی توضیح داد: تلاشم بر این بود که اجراها و بازی های هفتاد هشتاد سال پیش صرفاً روایت نشوند، بلکه به عنوان بازنمایی یک آرشیو تجربه شان کنیم و زندگی جریان داشته باشد.

 او با اشاره به نحوه برخورد با عکس ها و مدارک قدیمی افزود: وقتی عکس آرشیوی را دست می گیریم و مدت های زیادی به جزئیات آن نگاه می کنیم، اطلاعات موجود در خود عکس و نشانه های روی آن به بخشی از تجربه زیسته آدم تبدیل می شود، زیرا عکس ابزار بسیار قدرتمندی برای بازی با حافظه است.

 رسولی، منتقد تئاتر، ضمن تمجید از مستندهای جذاب و سوژه های غیرمرسوم، با اشاره به رویکرد فرمی اثر درباره جایگاه سوژه بیان کرد: برخی منتقدان با رویکردهای فمینیستی ممکن است این ایراد را مطرح کنند که سوژه در مستند گاهی به حاشیه می رود و مداخله اعضای خانواده، اطرافیان و تاریخ تئاتر در روایت اخلال ایجاد می کند، اما من خودم این سبک از حضور و پویایی افراد مختلف را می پسندم.

 او افزود: این ویژگی ها در کنار جذابیت های خود سوژه، فضایی زنده و تاثیرگذار خلق می کند که تماشای اثر را دلنشین می سازد.

مهرداد صادقی، کارگردان مستند، درباره روند تولید این اثر و تأثیر عمیق آن بر زندگی خود و سوژه هایش بیان کرد: در طول ساخت این فیلم انگار من هم زیستی عمیقی با آقای رجایی پیدا کرده بودم و از انرژی و ازخودگذشتگی ستایش برانگیز او الهام می گرفتم تا به جای ورود به نقد همه جانبه تئاتر اصفهان، بر محور خانواده رجایی و ادامه ی این مسیر تمرکز کنیم.

او با اشاره به نمایش فیلم در سیتی سنتر اصفهان و حضور زنده یاد ژاله رجایی افزود: پس از اکران فیلم و طرح مباحثی درباره تک صدایی شدن تئاتر اصفهان، فضای تازه ای شکل گرفت و چند هفته پیش از درگذشت خانم رجایی، این اثر فرصتی فراهم کرد تا یاد و خاطره او دوباره زنده شود؛ چنان که فرزندش مزدا عسکری در مراسم تشییع مادر، به من گفت تمام این جریان باعث شد تا مادرش از فراموشی نجات پیدا کند و نامش بار دیگر سر زبان ها بیفتد.

او با یادآوری حضور چهره های نامدار تئاتر در اصفهان و تأثیر مکتب هایی چون تئاتر نوشین افزود: بزرگانی مانند زنده یاد نوشین و حضور چهره هایی چون شهلا ریاحی در اصفهان پایه گذار فضایی جدی بودند و بازیگرانی چون پدرم با چنان دقتی روی صحنه جزئیات را اجرا می کردند که هنرمندان بزرگی مانند آقای حریرچیان همواره از او با عنوان استاد و «بابا رجایی» یاد می کردند.

این مستند روایتی است از زندگی ژاله رجایی، پیشکسوت فقید و از پیشگامان تئاتر اصفهان.  تئاتر اصفهان با پیشینه یکصد ساله خود، مدیون هنرمندان توانایی ست که ذره ذره با فداکاری های بی دریغ، شمع صحنه را روشن نگاه داشتند. علی محمد رجایی و دخترانش نمونه بی بدیل این فداکاری در مطلع تئاتر اصفهان بودند که در نمایش و غنای اجراهای فاخر اصفهان نقشی به سزا ایفا کردند.

این خبر توسط سایت خبرآنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : خبرآنلاین