شهرداری ها، پرچم داران نوسازی شهری  -  آخرین وضعیت بازآفرینی مسکن
سرویس اقتصادی - آمارهای رسمی حاکی از این است که ۲۳ درصد مساحت شهرها و ۳۳ درصد جمعیت شهرنشین کشور با معضل بافت‌های ناکارآمد و فرسوده روبه‌رو هستند.

به گزارش سرویس اقتصادی خبر ناب به نقل از همشهری - آمارهای رسمی حاکی از این است که ۲۳ درصد مساحت شهرها و ۳۳ درصد جمعیت شهرنشین کشور با معضل بافت های ناکارآمد و فرسوده روبه رو هستند و باوجود تأکید ویژه مقام معظم رهبری در مورد احیای بافت های ناکارآمد، درصد اجرای برنامه های تدوین شده برای بازآفرینی این مناطق نسبت به اهداف تعیین شده ضریب موفقیت پایینی داشته اند.

در این میان، شهرداری ها ۳۲ درصد پروژه های مصوب ستاد بازآفرینی شهری و تخصیص ۴۸ درصد اعتبارات مصوب را برعهده داشته اند که ۶۳.۴ درصد پروژه ها را اجرا کرده و ۱۲۲.۸ درصد اعتبارات مصوب را تخصیص داده اند.

برآوردهای انجام شده از میزان مساحت و جمعیت ساکن در سکونتگاه های ناپایدار شهری و روستایی، هشدارهای جدی درخصوص در اولویت بودن این مسئله را نشان می دهد. اهمیت این موضوع تا آنجاست که مقام معظم رهبری مسائل و مشکلات مربوط به این مناطق را بارها مورد تأکید ویژه قرار داده و در جریان ابلاغ سیاست های کلی مسکن (۱۳۸۹) و پیشگیری و کاهش خطرات ناشی از سوانح طبیعی و حوادث غیرمترقبه (۱۳۸۴) ضرورت احیای بافت های ناکارآمد شهری و روستایی را ابلاغ کرده اند.

سیاستگذار به تبع این حساسیت، چندین بار در اسناد بالادستی و به خصوص ماده ۵۹ قانون برنامه ششم توسعه کشور، دولت را موظف به بازآفرینی بافت های ناکارآمد شهری و روستایی دانسته است.

شهرنشینی در بافت های ناکارآمد

ایران در ۵ دهه گذشته با تغییرات سریع در جمعیت شهرنشین مواجه شده است، به گونه ای که سهم شهرنشینی کشور از ۳۱.۴ درصد در سال ۱۳۳۵ به ۷۴ درصد در سال ۱۳۹۵ رسیده که از افزایش حدود ۱۰ برابر جمعیت شهرنشین در کشور حکایت دارد. در این فاصله، بسیاری از مناطق روستایی کشور به علل مختلف ازجمله عوامل اقتصادی در معرض ناپایداری و تخلیه جمعیتی قرار گرفته اند.

در این میان الگوی نامتوازن توزیع جمعیت به دلیل ناهمخوانی رشد اقتصاد ملی و عدالت توزیعی نسبت به روند رشد جمعیت، ناکارآمدی برخی از سیاست ها و برنامه های دولت، ناکارآمدی بازار املاک و مستغلات و بازارهای پولی و مالی در پاسخ به تقاضای سکونت اقشار کم درآمد در شهرها، مسائل و مشکلات عدیده ای مانند گرایش اقشار کم درآمد به استقرار در نواحی نابسامان شهری و بروز پدیده اسکان غیررسمی و بدمسکنی در نواحی فرودست شهری درپی داشته است.

همزمان بافت های مرکزی شهرها نیز به واسطه فرسودگی و تنزل کیفیت زندگی در این مناطق، به تدریج از جمعیت تخلیه شده است. برآوردهای رسمی انجام شده از میزان مساحت و جمعیت ساکن در سکونتگاه های ناپایدار براساس اطلاعات سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵، نشان می دهد که حدود سه چهارم جمعیت ایران شهرنشین هستند و به طور میانگین ۲۳ درصد مساحت شهرهای کشور سکونتگاه های غیررسمی، بافت های فرسوده و بافت تاریخی است؛ اما با توجه به تراکم جمعیتی بالاتر در مناطق قدیمی و حاشیه ای، ۳۳ درصد جمعیت شهری کشور در محدوده های ناکارآمد سکونت دارند. همین، ضرورت بازآفرینی شهری و رفع مشکلات این بافت ها را افزایش می دهد.

الزامات و اقدامات بازآفرینی

بررسی وضعیت بافت های ناکارآمد براساس اطلاعات سال ۱۳۹۵ نشان می دهد که در کل کشور ۱۶۶.۵ هزار هکتار بافت فرسوده و ناکارآمد وجود دارد و درمجموع ۵ میلیون و ۷۸۵ هزار واحد مسکونی در بافت های ناکارآمد قرار گرفته اند و ۶ میلیون و ۵۶ هزار خانوار با جمعیت ۲۱ میلیون و ۴۲۴ هزار نفری در این بافت ها اسکان دارند. حتی اگر بافت های تاریخی و سکونتگاه های غیررسمی نیز از این آمار حذف شوند، بازهم ۳ میلیون و ۲۴۱ هزار واحد مسکونی نیازمند نوسازی در بافت های فرسوده وجود دارد.  

در این شرایط، قانونگذار در ماده ۵۹ قانون برنامه ششم توسعه مقرر کرده است ۶۶ هزار هکتار از بافت های ناکارآمد شهری در هزارو ۳۳۴ محله در ۵۸ سال منتهی به سال ۱۴۰۰ بهسازی و نوسازی شوند.

در ادامه، از مجموع ۱۳۳۴ محله هدف برای ۶۴۶ محله در ۲۳۵ شهر و ۳۱ استان، برنامه اقدام مشترک بازآفرینی شهری تدوین شده است که معادل ۴۸ درصد از اهداف کمی برنامه ششم توسعه را شامل می شود و در قالب ۹۱۶۱ پروژه با اعتبار ۱۲ هزار میلیارد تومان (به قیمت سال ۱۳۹۷) تعریف شده است و باید توسط دستگاه ها و نهادهای متولی به انجام می رسید.

بررسی های مرکز پژوهش های مجلس حاکی از این است که از این تعداد پروژه، مصوب ستاد ملی بازآفرینی شهری پایدار، ۳۲ درصد پروژه ها و ۴۸ درصد اعتبارات برعهده شهرداری ها، ۱۷ درصد پروژه ها و ۱۹ درصد اعتبارات برعهده شرکت بازآفرینی شهری ایران و ۵۱ درصد پروژه ها و ۳۳ درصد اعتبارات نیز برعهده سایر دستگاه های عضو ستاد (اعم از وزارتخانه ها، سازمان ها و نهادها) بوده است.

کارنامه دستگاه های اجرایی در بازآفرینی

گزارشی که مرکز پژوهش های مجلس در مورد عملکرد دستگاه های اجرایی در بازآفرینی بافت های ناکارآمد شهری و روستایی منتشر کرده است، نشان می دهد در طول اجرای برنامه ششم توسعه، از مجموع ۹۱۶۱ پروژه مصوب ستاد بازآفرینی شهری، بیشترین تعهد معادل ۴۶۵۵ پروژه برعهده سایر دستگاه های عضو ستاد (اعم از وزارتخانه ها، سازمان ها و نهادها) بوده که از این میزان ۶۹۲ پروژه معادل ۱۴.۹ درصد انجام شده است.

در رتبه بعدی، ۲۹۴۸ پروژه برعهده شهرداری ها قرار داشته که ۱۸۶۹ پروژه معادل ۶۳.۴ درصد اجرایی شده است. همچنین شرکت بازآفرینی شهری ۱۵۵۸ پروژه برعهده داشته که ۱۱۵۶ پروژه معادل ۷۴.۲ درصد را انجام داده است. طبق این آمار و ارقام، بیشترین ضریب اجرای تعهدات به شرکت بازآفرینی تعلق داشته اما بیشترین میزان تعهدات را شهرداری ها داشته اند.

در بخش تخصیص بودجه مصوب ستاد بازآفرینی شهری به پروژه های مصوب نیز آمارهای مرکز پژوهش های مجلس از عملکرد بالای صددرصدی شهرداری ها و اهمال کاری سایر دستگاه های اجرایی حکایت دارد. طبق اعلام مرکز پژوهش های مجلس، از مجموع بودجه ۱۰ هزارو ۸۵ میلیارد تومانی مصوب ستاد بازآفرینی شهری برای نوسازی و بهسازی ۹۱۶۱ پروژه مصوب، ۸ هزارو ۱۴۰ میلیارد تومان تخصیص داده شده که بخش عمده آن را شهرداری ها تخصیص داده اند. طبق آمار، عملکرد شهرداری های کشور در تخصیص بودجه متعهد شده در پروژه های مصوب بازآفرینی شهری معادل ۱۲۲.۸ درصد بوده است درحالی که سایر دستگاه ها فقط ۱۹.۹ درصد بودجه مصوبه را تخصیص داده اند و عملکرد شرکت بازآفرینی شهری ایران نیز ۷۷.۸ درصد بوده است.

همچنین براساس بند «ب» ماده ۵۹ قانون برنامه ششم توسعه دولت مکلف شده است سالانه حداقل ۲۰۰ هزار واحد مسکونی روستایی را با پرداخت تسهیلات ارزان قیمت بهسازی و نوسازی کند که اجرای آن برعهده بنیاد مسکن است.

بررسی ها حاکی از این است که از سال ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۱ باید نوسازی و بهسازی یک میلیون واحد مسکونی از طریق اعطای تسهیلات ارزان قیمت به بنیاد مسکن ابلاغ می شد که ۶۷.۲۸ درصد از این میزان به بنیاد مسکن ابلاغ شده و فقط ۲۸ درصد از این واحدها نوسازی و بهسازی شده اند.

آخرین وضعیت بازآفرینی مسکن

طی ۱۲ سال گذشته، ۶۷۰ هزار واحد مسکونی در بافت های ناکارآمد شهری احداث و ۲۰۰ هزار پلاک نیز در بافت فرسوده نوسازی شده است. باوجوداین، همچنان بیش از ۲ میلیون و ۶۸۲ هزار واحد مسکونی ناپایدار و فرسوده در این بافت ها وجود دارد که نیازمند نوسازی هستند.

ررسی عملکرد شرکت بازآفرینی شهری ایران در نوسازی و تولید مسکن از ابتدای سال ۱۳۹۸ تا شهریورماه ۱۴۰۱ نشان می دهد در این بازه زمانی ۶۶ هزارو ۴۰۳ واحد مسکونی در برنامه نوسازی قرار گرفته اند که ۴۷ درصد آنها در مرحله اتمام فونداسیون، ۳ درصد در مرحله سقف و اسکلت، ۱۰ درصد در محله سفت کاری، ۲۲ درصد در مرحله نازک کاری و ۱۸ درصد در مرحله اعلام پایان کار قرار دارند.

شهرداری ها، پرچم داران نوسازی شهری  -  آخرین وضعیت بازآفرینی مسکن

منبع: روزنامه همشهری

این خبر توسط سایت همشهری آنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : همشهری آنلاین