تهران؛ شهری که حافظه اش را نباید از دست بدهد

به گزارش سرویس اجتماعی خبر ناب به نقل از خبرآنلاین - امروز حفاظت از میراث تاریخی تهران دیگر صرفاً یک دغدغه فرهنگی نیست؛ ضرورتی برای حکمرانی مطلوب شهری است. تجربه سال های اخیر، به ویژه تهدیدهایی که متوجه برخی بناهای تاریخی کشور شد، بار دیگر این واقعیت را آشکار کرد که صیانت از میراث فرهنگی، بخشی از امنیت هویتی و سرمایه اجتماعی ایران است. دشمنان شاید تصور کنند که با آسیب رساندن به نمادهای تاریخی، می توانند به فرهنگ و تمدن این سرزمین لطمه بزنند، اما تمدن چند هزار ساله ایران فراتر از کالبد بناهاست. حفاظت از این نمادها وظیفه ای است که نمی توان آن را به فردا موکول کرد؛ زیرا هر بنای تاریخی که از دست برود، بخشی از حافظه جمعی ما نیز از میان خواهد رفت.

در چنین شرایطی، یکی از مهم ترین وظایف شورای شهر تهران ریل گذاری برای توسعه ای است که میان پیشرفت و هویت تاریخی شهر تعادل برقرار کند. بر همین اساس، شورای اسلامی شهر تهران با مصوبه حمایت از احیای بافت های تاریخی و پیش بینی مشوق هایی برای مالکان بخش خصوصیِ بناهای تاریخی، گام مهمی در مسیر حفاظت از میراث شهری برداشته است. تجربه بسیاری از شهرهای موفق جهان نشان می دهد که حفظ میراث فرهنگی، بدون مشارکت شهروندان و بخش خصوصی امکان پذیر نیست. هر اندازه انگیزه مالکان برای مرمت و احیای بناهای ارزشمند افزایش یابد، به همان میزان می توان از تخریب تدریجی این سرمایه های هویتی جلوگیری کرد. حفظ میراث تاریخی زمانی به یک حرکت پایدار تبدیل می شود که شهروندان احساس کنند مدیریت شهری آنان را شریک پاسداری از هویت تهران می داند، نه صرفاً مخاطب تصمیم های خود.

با این همه، مرمت پایان راه نیست؛ آغاز حیات دوباره یک بناست. اگر ساختمانی تاریخی با صرف هزینه های قابل توجه بازسازی شود، اما پس از آن درهایش به روی مردم بسته بماند یا کارکرد فرهنگی و اجتماعی نداشته باشد، بخش مهمی از هدف محقق نشده است. بناهای تاریخی باید دوباره به زندگی شهر بازگردند؛ به مراکزی برای آموزش، گفت وگو، گردشگری، فعالیت های فرهنگی و انتقال هویت به نسل جوان تبدیل شوند. این بناها دانشگاه های زنده ای هستند که بدون کلاس درس، تاریخ، فرهنگ و هنر ایرانی را روایت می کنند.

در بسیاری از محلات تهران، آثار تاریخی ارزشمندی وجود دارد که حتی ساکنان همان محله نیز از وجود آنها بی اطلاع هستند. در مقابل، برخی خانه موزه ها و مراکز فرهنگی که با هزینه های قابل توجه ایجاد شده اند، به دلیل نبود مدیریت یکپارچه و برنامه ریزی منسجم، نتوانسته اند از همه ظرفیت خود بهره ببرند. نمونه هایی مانند مرمت چهارسوق بزرگ بازار تهران نشان می دهد که هرگاه میان مدیریت شهری، متولیان میراث فرهنگی و سایر دستگاه ها هم افزایی شکل گرفته، نتیجه آن هم حفاظت از یک اثر تاریخی بوده و هم افزایش رونق فرهنگی و اقتصادی آن محدوده. این همان نگاهی است که باید به سایر بناهای ارزشمند تهران نیز تسری پیدا کند.

از سوی دیگر، عدالت شهری ایجاب می کند که حفاظت از میراث تاریخی به چند محدوده شناخته شده پایتخت محدود نشود. جنوب تهران و بسیاری از محلات قدیمی، گنجینه هایی از حافظه شهری تهران را در خود جای داده اند که شایسته توجهی دوچندان هستند. همان گونه که شهروندان این مناطق حق دارند از خدمات نوین شهری بهره مند شوند، باید امکان دسترسی آنان و همه شهروندان به این سرمایه های فرهنگی نیز فراهم باشد. بناهای تاریخی زمانی زنده می مانند که در متن زندگی مردم حضور داشته باشند.

برای تحقق این هدف، به اعتقاد من چند اقدام باید به صورت هم زمان دنبال شود؛ تقویت مشوق های اقتصادی برای مالکان بناهای تاریخی، ایجاد مدیریت یکپارچه میان شهرداری و دستگاه های متولی میراث فرهنگی، طراحی مسیرهای گردشگری محله محور، تبدیل خانه های تاریخی به مراکز فرهنگی، هنری و کارآفرینی، و مهم تر از همه، دسترس پذیر کردن این بناها برای همه شهروندان، به ویژه نوجوانان و جوانان. آینده حفاظت از میراث تاریخی، بیش از آنکه در بودجه ها رقم بخورد، در پیوند دوباره این بناها با زندگی روزمره مردم شکل خواهد گرفت.

تهران برای ساختن آینده، بیش از هر چیز به حفظ حافظه خود نیاز دارد. حفاظت و احیای بناهای تاریخی، نگهداری از چند ساختمان قدیمی نیست؛ پاسداری از هویت شهری، تقویت سرمایه اجتماعی و سرمایه گذاری برای آینده پایتخت است. شهری که حافظه خود را حفظ کند، آینده خود را نیز با اطمینان بیشتری خواهد ساخت.

*رئیس ستاد سمن ها و کمیته گردشگری شورای اسلامی شهر تهران

این خبر توسط سایت خبرآنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : خبرآنلاین