آینده انرژی در دست هوش مصنوعی - از پیش بینی خاموشی تا نیروگاه هوشمند

به گزارش سرویس علم و فناوری خبر ناب به نقل از همشهری - یکتا فراهانی: هوش مصنوعی برای قدرتمندتر شدن، یک نیاز اساسی دارد: برق بیشتر. اما ماجرا به همین جا ختم نمی شود. همین فناوری که خودش به یکی از مصرف کنندگان بزرگ برق تبدیل شده، حالا می تواند مغز نیروگاه ها و شبکه های انرژی آینده هم باشد؛ از پیش بینی مصرف و تولید برق گرفته تا شناسایی خرابی تجهیزات و جلوگیری از اتلاف انرژی.

دکتر محمد عنبری، پژوهشگر و متخصص هوش مصنوعی

غول های AI چقدر برق می خواهند؟

دکتر محمد عنبری، فلوشیپ و پسادکتری هوش مصنوعی، برگزیده جشنواره اختراعات سیلیکون ولی آمریکا و جایزه پروفسور تسلا، دبیر شورای عالی متخصصین هوش مصنوعی ایران و مدیرعامل یک شرکت دانش بنیان می گوید آینده انرژی دیگر فقط به این بستگی ندارد که «چقدر برق تولید می کنیم»، بلکه این سؤال مهم تر است که چقدر هوشمندانه آن را تولید، ذخیره، توزیع و مصرف می کنیم.

رشد مراکز داده، به خصوص مراکزی که برای آموزش و اجرای مدل های هوش مصنوعی ساخته می شوند، تقاضای برق را به شدت افزایش داده است.

برآورد آژانس بین المللی انرژی نشان می دهد مصرف برق مراکز داده جهان که در سال ۲۰۲۵ حدود ۴۸۵ تراوات ساعت بوده، ممکن است تا سال ۲۰۳۰ تقریباً دوبرابر شود و به حدود ۹۵۰ تراوات ساعت برسد.

پس یک سؤال جدی شکل می گیرد: اگر هوش مصنوعی این قدر برق می خواهد، شبکه انرژی جهان چطور باید خودش را با آن هماهنگ کند؟

AI فقط مصرف کننده نیست

اینجا قسمت جذاب ماجراست؛ هوش مصنوعی می تواند همان چیزی باشد که به مدیریت این حجم عظیم انرژی کمک می کند.

AI می تواند میزان مصرف برق را پیش بینی کند، تولید نیروگاه های خورشیدی و بادی را تخمین بزند، خرابی تجهیزات را زودتر تشخیص دهد، زمان مناسب تعمیر توربین ها را پیش بینی کند و نقاط اتلاف انرژی را پیدا کند.

به گفته عنبری، نیروگاه آینده دیگر فقط مجموعه ای از توربین و ژنراتور نیست؛ بلکه یک سیستم هوشمند سایبر -فیزیکی است که حسگرها، داده های لحظه ای، یادگیری ماشین، دوقلوی دیجیتال و تحلیل های پیش بینانه در آن با یکدیگر کار می کنند.

نیروگاه قبل از خراب شدن خبر می دهد

تصور کنید یک توربین هنوز کاملاً سالم به نظر می رسد، اما داده های حسگرهایش تغییر کوچکی را نشان می دهند که می تواند نشانه یک خرابی آینده باشد. هوش مصنوعی می تواند این تغییر را تشخیص دهد و قبل از اینکه تجهیزات از کار بیفتند، احتمال خرابی را اعلام کند.

همین اتفاق می تواند برای شبکه برق هم رخ دهد: به جای اینکه بعد از خاموشی دنبال علت بگردیم، سیستم هوشمند پیش از بحران هشدار بدهد.

نسخه ایرانی این ایده

این مسئله برای ایران اهمیت بیشتری دارد. کشور از یک سو منابع نفت و گاز و ظرفیت های خورشیدی و بادی قابل توجهی دارد و ازسوی دیگر با ناترازی برق و گاز، فرسودگی بخشی از زیرساخت ها، مصرف بالای انرژی و محدودیت سرمایه گذاری مواجه است.

در چنین شرایطی، به گفته عنبری، راه حل فقط ساخت نیروگاه بیشتر نیست؛ باید خودِ زنجیره انرژی هوشمند شود.

تصور کنید یک پلتفرم هوش مصنوعی به طور هم زمان اطلاعات نیروگاه ها، شبکه برق، صنایع بزرگ، مصرف خانوارها، وضعیت آب وهوا، ذخایر گاز و تولید نیروگاه های تجدیدپذیر را تحلیل کند.

چنین سامانه ای می تواند؛ مثلاً پیش از ایجاد کمبود برق، احتمال آن را شناسایی و سناریوهای مختلف را برای تصمیم گیران شبیه سازی کند.

یک دوقلوی دیجیتال برای شبکه انرژی ایران

گام پیشرفته تر، ساخت «دوقلوی دیجیتال» شبکه انرژی کشور است؛ مدلی که بتواند رفتار شبکه را در شرایط مختلف شبیه سازی کند.

در این حالت، پیش از اجرای یک تصمیم می توان بررسی کرد افزایش مصرف یک منطقه، اضافه شدن یک نیروگاه یا تغییر میزان تولید انرژی خورشیدی چه اثری بر کل شبکه خواهد داشت.

به گفته عنبری، اگر هوش مصنوعی از پروژه های پراکنده فراتر برود و وارد معماری اصلی انرژی کشور شود، می تواند در کاهش اتلاف، مدیریت بار، افزایش بهره وری نیروگاه ها، توسعه انرژی های تجدیدپذیر و پیش بینی بحران نقش داشته باشد.

هوش مصنوعی برای ادامه رشد خود به برق نیاز دارد؛ اما اگر درست به کار گرفته شود، می تواند به مغز همان شبکه ای تبدیل شود که این برق را تولید و توزیع می کند.

این خبر توسط سایت همشهری آنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : همشهری آنلاین