اجرای فیلمی که فارابی پشتش ایستاد و مخالفان سنتی نتوانستند متوقفش کنند

به گزارش سرویس فرهنگ و هنر خبر ناب به نقل از خبرآنلاین - در میانه دهه هفتاد خورشیدی، حدود یک دهه پس از پایان جنگ تحمیلی، سینمای دفاع مقدس کمک کم به بن بست روایی و فرمول های تکراری رسیده بود. بسیاری از فیلم های این ژانر یا به ستایش قهرمانانِ بی نقص و فداکارانی می پرداختند که هیچ ترس و تردیدی از خود نشان نمی دادند، یا در وادی مرثیه سرایی برای شهدا غرق می شدند. تماشاگر ایرانی که خود یا نزدیکانش تجربه زیسته جنگ را داشت، دیگر کمتر با این تصاویر ایدئال شده ارتباط برقرار می کرد. در چنین فضایی، ورود یک فیلمساز جسور و خوش فکر به نام «کمال تبریزی» می توانست نفس تازه ای به این ژانر فرسوده بدمد.

کمال تبریزی در سال ۱۳۷۴ با فیلم «لیلی با من است» انقلابی واقعی در ساختار روایی و زاویه دید سینمای جنگ ایران ایجاد کرد. برخلاف اغلب آثار آن دوران که قهرمانانشان را از میان فرماندهان یا رزمندگان باتجربه انتخاب می کردند، تبریزی شخصیت اصلی فیلمش را یک کارمند معمولی و تا حدودی ترسو به نام «مشکینی» (با بازیِ به یادماندنیِ پرویز پرستویی) قرار داد. مشکینی، فیلمبردار ساده ای در صداوسیماست که به ناچار و برای فرار از مشکلات اداری و تحکیم موقعیت شغلی اش، تن به مأموریتی خطرناک در منطقه عملیاتی فاو می دهد. بی گمان، چنین نگاه نوینی در آن سال ها نمی توانست بدون چالش و مخالفت مواجه شود. نهادهای سنتی و متولی سینمای دفاع مقدس که به حضور طنز و کمدی در کنار رشادت های رزمندگان حساس بودند، در ابتدا با شدت با فیلم مخالفت کردند. باور رایج این بود که جنگ موضوعی جدی، مقدس و تراژیک است و آمیختن آن با خنده و شوخی، نوعی بی احترامی به مقام شهدا و رزمندگان تلقی می شود. حتی برخی از پیشکسوتان جنگ اصرار داشتند که هیچ رزمنده ای در جبهه شوخی نمی کرده و همه چیز غرق در عبادت و رزم بوده است.

اما نقطه عطفی که سرنوشت «لیلی با من است» را دگرگون کرد، حمایت قاطعانه و استراتژیک فارابی بود. این نهاد که متولی اصلی سینمای انقلاب و دفاع مقدس به شمار می رفت، با درک عمیق نیاز به نوزایی و پرهیز از تکرار ملال آور، از ایده کمال تبریزی دفاع کرد. 

«لیلی با من است» پس از اکران، واکنش های دوگانه و تندِ منتقدان و مخالفان و موافقان را برانگیخت. برخی آن را توهین آمیز و سطحی خواندند و گروهی آن را جرقه ای برای احیای سینمای جنگ تلقی کردند. اما آنچه مسلم است، استقبال چشمگیر تماشاگران و منتقدان حرفه ای از این فیلم بود. این اثر موفق شد در جشنواره فیلم فجر همان سال جوایز متعددی از جمله بهترین فیلمنامه، بهترین بازیگر نقش اول مرد و بهترین بازیگر نقش مکمل را از آن خود کند و پس از آن نیز در اکران عمومی، فروش بسیار خوبی را تجربه کرد. نامزدی برای جایزه اسکار بهترین فیلم خارجی زبان (که در نهایت به فیلم دیگری از ایران نرسید) نشان دهنده اثربخشی فرامرزی این نگاه تازه بود.

از منظر تاریخ سینمای ایران، «لیلی با من است» تنها یک فیلم جنگی موفق نبود، بلکه مبدأ و منشأ تحولاتی شد که بعدها در آثاری چون «اخراجی ها» (مسعود ده نمکی) و «طبل بزرگ زیرپای چپ» (کاظم معصومی) به ثمر نشست.

برای مطالعه متن کامل این گزارش اینجا کلیک کنید.

این خبر توسط سایت خبرآنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : خبرآنلاین