پیش خور شدن بودجه فرهنگ - بلعیده شدن 60 درصد تخصیص های ارشاد توسط هزینه های جاری و صندوق هنر

به گزارش سرویس فرهنگ و هنر خبر ناب به نقل از خبرآنلاین - نرگس کیانی: براساس فهرست اعتبارات اختصاص یافته به برنامه های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در چهار ماهه نخست سال ۱۴۰۵، جمع کل بودجه (اعتبار مصوب) ۷,۴۶۹ میلیارد و ۴۶۶ میلیون تومان (معادل ۷.۴۶۹ همت) و جمع کل تخصیص یافته در مدت زمان مذکور ۱,۶۲۲ میلیارد و ۱۱۹ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان (معادل ۱.۶۲۲ همت) است. با مقایسه این دو عدد مشخص می شود، در ۴ ماهه نخست سال ۲۱.۷۲ درصد از کل بودجه مصوب تخصیص داده شده و پرداخت شده است.  

بررسی جزئیات این گزارش نشان می دهد که بیشترین میزان اعتبارات تخصیص یافته در یک سوم ابتدایی سال جاری به «اعتبارات اجتناب ناپذیر وزارتخانه» با ۶۴۴.۷ میلیارد تومان (۲۹.۱ درصد تحقق) و «صندوق اعتباری هنر» با ۳۲۴ میلیارد تومان (۱۹.۶ درصد تحقق) اختصاص یافته است. این دو بخش در مجموع بیش از ۶۰ درصد از کل مبالغ پرداختی را به خود اختصاص داده اند. همچنین ادارات کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان ها با دریافت ۱۲۶.۲ میلیارد تومان در رتبه بعدی تخصیص ها قرار گرفته اند.

در میان معاونت های تخصصی، معاونت فرهنگی با دریافت ۸۲.۳ میلیارد تومان (۱۳.۹ درصد) و معاونت رسانه ای و تبلیغات با ۷۴.۴ میلیارد تومان (۱۱.۸ درصد) بیشترین حجم پرداختی ها را به ثبت رسانده اند. این در حالی است که ستاد عالی کانون های مساجد ۷۴ میلیارد تومان و بنیاد فرهنگی هنری رودکی ۵۴.۷ میلیارد تومان از اعتبارات مصوب خود را دریافت کرده اند.

از سوی دیگر، آمار تخصیص ها در حوزه بنیادها و مراکز توسعه ای حاکی از درصد تحقق پایین تر است؛ به طوری که مرکز عالی قرآن و عترت با ۱۸.۶ میلیارد تومان (۶.۴ درصد) و بنیاد پویانمایی با ۵.۴ میلیارد تومان (۳.۹ درصد)، کمترین نرخ جذب اعتبارات را در این مدت تجربه کرده اند.

طبق جدول زمانی بودجه ریزی سالانه، جذب ۲۱.۷۲ درصد از اعتبارات در یک سوم نخست سال نشان دهنده تحقق بخشی از تعهدات مالی است و انتظار می رود روند تخصیص اعتبارات برنامه ای در ۸ ماه باقی مانده سال تسریع شود.

۶۰ درصد پول در دو ردیف

بزرگ ترین دریافت کنندگان اعتبار در چهار ماه نخست سال، «اعتبارات اجتناب ناپذیر وزارت» و «صندوق اعتباری هنر» بوده اند. ردیف نخست از ۲ هزار و ۲۱۳ میلیارد تومان اعتبار مصوب، ۶۴۴.۷ میلیارد تومان دریافت کرده است؛ صندوق اعتباری هنر نیز از یک هزار و ۶۵۰ میلیارد تومان اعتبار، ۳۲۴ میلیارد تومان تخصیص گرفته است.

این دو ردیف روی هم حدود ۹۶۹ میلیارد تومان دریافت کرده اند؛ رقمی که نزدیک به ۶۰ درصد کل تخصیص وزارت فرهنگ در این دوره است.

همین جا نخستین پرسش جدی شکل می گیرد: چه سهمی از بودجه ای که در چهار ماه نخست پرداخت شده، مستقیماً صرف تولید و اجرای برنامه های فرهنگی و هنری شده و چه میزان به هزینه های اجتناب ناپذیر، تعهدات و حمایت های ساختاری اختصاص یافته است؟

پاسخ به این پرسش برای ارزیابی عملکرد بودجه فرهنگی اهمیت زیادی دارد. زیرا افزایش یا کاهش رقم کل تخصیص، به تنهایی نمی تواند نشان دهد که فعالیت فرهنگی در چه وضعیتی قرار دارد.

اجتناب ناپذیر وزارت:  

صندوق اعتباری هنر: 

معاونت فرهنگی؛ ۱۴ درصد از بودجه

در میان معاونت های تخصصی وزارتخانه، وضعیت معاونت فرهنگی قابل توجه است. این معاونت برای سال جاری ۵۹۳.۳ میلیارد تومان اعتبار مصوب دارد، اما در چهار ماه نخست تنها ۸۲.۳ میلیارد تومان دریافت کرده است؛ یعنی حدود ۱۳.۹ درصد.

در داخل این معاونت نیز بخش قابل توجهی از منابع به خانه کتاب و ادبیات ایران اختصاص دارد. این مجموعه از ۵۱۵ میلیارد و ۲۰ میلیون تومان اعتبار، ۶۸ میلیارد تومان دریافت کرده است. در مقابل، ادارات کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان ها که در این بخش ۱۸.۲۸ میلیارد تومان اعتبار دارند، در چهار ماه نخست تخصیصی دریافت نکرده اند.

این اختلاف نشان می دهد که حتی در یک معاونت نیز سرعت تخصیص اعتبارات یکسان نیست و برخی مجریان زودتر از دیگران به منابع مصوب دسترسی پیدا کرده اند.

رسانه؛ بودجه ای که هنوز کامل به میدان نیامده است

معاونت رسانه ای و تبلیغات نیز ۶۲۷.۷ میلیارد تومان اعتبار مصوب دارد، اما سهم تخصیص یافته آن در چهار ماه نخست ۷۴.۴ میلیارد تومان بوده است؛ یعنی حدود ۱۱.۸ درصد.

در این معاونت، مؤسسه فرهنگی مطبوعاتی نشرآوران از ۱۷۸.۶ میلیارد تومان اعتبار، ۲۴.۶ میلیارد تومان دریافت کرده است. خود معاونت نیز از ۴۳۶.۶ میلیارد تومان اعتبار، ۴۷.۷ میلیارد تومان تخصیص گرفته است.

بنابراین با وجود آنکه رسانه یکی از حوزه های پرچالش فرهنگ در شرایط اقتصادی کنونی است، بخش قابل توجهی از اعتبار مصوب آن هنوز به مرحله تخصیص نرسیده است.

هنر؛ تخصیص ۵۹ میلیاردی برای ۳۲۴ میلیارد بودجه

معاونت هنری نیز از این قاعده مستثنا نیست. مجموع اعتبار مصوب این معاونت ۳۲۴.۸ میلیارد تومان است و در چهار ماه نخست ۵۹.۲ میلیارد تومان، معادل حدود ۱۸.۲ درصد، تخصیص یافته است.

اما بررسی جزئیات نشان می دهد وضعیت انجمن های مختلف هنری متفاوت است.

انجمن هنرهای نمایشی ایران از ۹۲.۸۵ میلیارد تومان اعتبار، ۱۶ میلیارد تومان دریافت کرده است. انجمن موسیقی ایران از ۷۰.۵ میلیارد تومان اعتبار، تنها ۶.۶ میلیارد تومان دریافت کرده و مؤسسه توسعه هنرهای تجسمی معاصر نیز از ۱۲۱.۱ میلیارد تومان، ۱۷.۳ میلیارد تومان تخصیص گرفته است.

در مقابل، ادارات کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان ها در این معاونت از ۴۰.۳۵ میلیارد تومان اعتبار، ۱۹.۳ میلیارد تومان دریافت کرده اند؛ یعنی نزدیک به نیمی از اعتبار مصوب خود.

این تفاوت نشان می دهد که «تخصیص بودجه هنر» یکدست نیست و میان نهادها و مجریان مختلف شکاف قابل توجهی وجود دارد.

معاونت رسانه ای و تبلیغات:

معاونت فرهنگی:

ستاد عالی کانون های فرهنگی و هنری مساجد:

معاونت هنری:

بنیاد فرهنگی هنری رودکی:

 مرکز عالی قرآن و عترت:

موسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر:

موسسه پژوهشی فرهنگ، هنر و ارتباطات:

بانام:

بنیاد بازی های رایانه ای:

بنیاد پویانمایی:

اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان:

موسسه فرهنگ و هنر در فضای مجازی (فهم):

انجمن آثار و مفاخر فرهنگی:

موسسه هنرمندان پیشکسوت:

کارگروه مد و لباس:

دبیرخانه شورای فرهنگ عمومی:

پویانمایی؛ فقط ۳.۹ درصد

یکی از معنادارترین ارقام جدول مربوط به بنیاد پویانمایی است. این بنیاد برای سال جاری ۱۳۹.۲۵ میلیارد تومان اعتبار مصوب دارد، اما در چهار ماه نخست تنها ۵.۴ میلیارد تومان دریافت کرده است؛ یعنی حدود ۳.۹ درصد.

مرکز عالی قرآن و عترت نیز از ۲۹۱.۸۶۶ میلیارد تومان اعتبار، تنها ۱۸.۵۵ میلیارد تومان دریافت کرده و نرخ تخصیص آن حدود ۶.۴ درصد بوده است.

این ارقام در مقایسه با برخی ردیف های دیگر، پرسش درباره اولویت بندی تخصیص منابع را جدی تر می کند. چرا برخی حوزه ها در همان چهار ماه نخست بخش قابل توجهی از اعتبار خود را دریافت کرده اند، اما حوزه هایی مانند پویانمایی هنوز با تخصیص کمتر از چهار درصد مواجه اند؟

البته پایین بودن تخصیص الزاماً به معنای حذف یا کم اهمیت بودن یک حوزه نیست؛ زیرا ممکن است زمان بندی پرداخت اعتبار، ماهیت فعالیت ها یا مراحل اجرایی برنامه ها متفاوت باشد. اما اگر این وضعیت در ماه های بعد نیز ادامه پیدا کند، می تواند بر امکان اجرای برنامه های سالانه این نهادها اثر مستقیم بگذارد.

«با نام»؛ ردیفی با تخصیص بالاتر

یکی از تفاوت های قابل توجه در جدول مربوط به ردیف «با نام» است. این بخش ۱۵۴ میلیارد تومان اعتبار مصوب دارد و در چهار ماه نخست ۴۷.۵ میلیارد تومان دریافت کرده است؛ یعنی حدود ۳۰.۸ درصد.

در این میان، انجمن سینمای جوان از ۴۰ میلیارد تومان اعتبار، ۲۰ میلیارد تومان دریافت کرده است؛ یعنی نیمی از اعتبار مصوب. خانه موسیقی نیز از ۶ میلیارد تومان اعتبار، ۳.۹ میلیارد تومان دریافت کرده و موزه موسیقی از ۸ میلیارد تومان، ۴.۱ میلیارد تومان گرفته است.

اما حتی در همین ردیف نیز توزیع یکسان نیست. خانه هنرمندان و خانه تئاتر هر کدام تنها ۱۲.۵ درصد اعتبار مصوب خود را دریافت کرده اند، در حالی که انجمن سینمای جوان و موزه موسیقی به مراتب سهم بیشتری گرفته اند.

بنابراین به نظر می رسد سرعت تخصیص نه فقط میان معاونت ها، بلکه میان نهادهای هم سطح نیز تفاوت قابل توجهی دارد.

استان ها؛ یک عدد قابل تأمل

ادارات کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان ها در مجموع ۱۲۶.۲۴۵ میلیارد تومان دریافت کرده اند. نکته قابل توجه این است که در جدول ارائه شده، برای این ردیف اعتبار مصوب «صفر» درج شده است.

این عدد نیازمند توضیح دقیق تری از سوی وزارت فرهنگ است؛ چرا که اگر اعتبار مصوب مستقل این ردیف صفر بوده، باید مشخص شود منابع پرداخت شده به استان ها از کدام برنامه ها و ردیف ها تأمین شده است.

این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که انتقال اعتبار میان ردیف ها می تواند تصویر واقعی از اولویت های بودجه ای را تغییر دهد.

چهار ماه گذشته، هشت ماه باقی مانده

چهار ماه نخست سال حدود یک سوم سال را تشکیل می دهد. با این حال تنها ۲۱.۷ درصد از کل اعتبارات مصوب تخصیص یافته است. البته نمی توان انتظار داشت تخصیص بودجه الزاماً در تمام ماه های سال با سرعتی یکسان انجام شود و ممکن است بخش قابل توجهی از پرداخت ها در نیمه دوم سال صورت گیرد.

اما اگر سرعت تخصیص در ادامه سال تغییر محسوسی نکند، فاصله میان بودجه مصوب و بودجه عملیاتی می تواند به مسئله ای جدی برای اجرای برنامه های فرهنگی تبدیل شود. ضمن این که در نیمه دوم سال جشنواره های موسیقی، تجسمی، تئاتر، فیلم و... را داریم که حجم از بودجه ارشاد را می بلعد که نیاز به برنامه بسیار دقیق برای تخصیص بودجه دارد. 

در واقع، مسئله اصلی این جدول فقط این نیست که وزارت فرهنگ در چهار ماه نخست چه میزان بودجه دریافت کرده است؛ بلکه این است که کدام بخش های فرهنگ در صف دریافت اعتبار قرار گرفته اند و کدام بخش ها زودتر به منابع دسترسی پیدا کرده اند.

از این منظر، بودجه فرهنگی سال ۱۴۰۵ دو تصویر همزمان دارد: یک تصویر بزرگ با ۷.۴۶۹ همت اعتبار مصوب و یک تصویر بسیار کوچک تر با ۱.۶۲۲ همت تخصیص یافته. میان این دو عدد فاصله ای بیش از ۵.۸ همت وجود دارد؛ فاصله ای که سرنوشت بسیاری از برنامه های فرهنگی و هنری به پر شدن یا نشدن آن وابسته است.

این خبر توسط سایت خبرآنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : خبرآنلاین