چرا 21 شهریور به عنوان روز ملی سینما انتخاب شده؟

به گزارش سرویس فرهنگ و هنر خبر ناب به نقل از همشهری - همشهری آنلاین: ۲۱ شهریورماه پیش از یک ربع قرن است که به عنوان روز ملی سینما جشن گرفته می شود، تنها روزی که در تقویم رسمی کشور به عنوان روز سینما ثبت شده و الصاق عنوان «ملی» به این روز هم بیشتر کار رسانه هاست که در چنین روزی انگیزه ای برای پرداختن به گذشته، هویت و داشته های سینمای ایران می یابند؛ روزی که سال ها با جشن سینمای ایران که متولی اش خانه سینما بود، پیوند خورده بود. شاید به همین دلیل بود که سال ۱۳۹۱ وقتی دولت دهم پس از تنش های فراوان با جامعه اصناف سینمایی کشور خانه سینما را به انحلال کشاند، مناسبت ۲۱ شهریورماه را هم از متن تقویم رسمی کشور حذف کرد، به طوری که خبرگزاری ها ناچار به ذکر این موضوع شدند که ۲۱ شهریور روز ورود سینما به ایران توسط مظفرالدین شاه است و ربطی به خانه سینمای فعلی ندارد. در نهایت هم در ۴ آبان ۱۳۹۳ رسانه ها خبر دادند براساس ماده واحده «تعیین مناسبت های تقویم رسمی سال ۱۳۹۴ هجری شمسی» که از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی برای اجرا به شورای فرهنگ عمومی کشور ابلاغ شده است، روز سینما که در سال های گذشته از متن تقویم رسمی کشور به ضمیمه منتقل شده بود، بار دیگر به متن این تقویم بازگشته است.

یک روز نمادین

۲۱ شهریورماه سال هاست که به عنوان روز ملی سینما در اذهان عمومی جا افتاده؛ روزی که هیچ بهانه و مناسبت سینمایی ای ندارد. عباس بهارلو، نویسنده و پژوهشگر تاریخ سینمای ایران، در این باره به ایسنا گفته است: «۲۱ شهریور هیچ مبنای درست و دقیقی ندارد. روزی است که ظاهرا به شکل «نمادین» به عنوان روز ملی سینما در ایران انتخاب شده، چون در این روز بخصوص در سینمای ایران هیچ اتفاق خاصی رخ نداده که مبنایی برای روز ملی سینما باشد. توضیح بیشترش این است که ظاهرا قرار بوده روزی که میرزا ابراهیم خان عکاس باشی برای بار نخست پشت دوربین فیلم برداری قرار گرفت و مراسم «جشن عید گل» را فیلم برداری کرد، یعنی شنبه ۲۱ربیع الثانی۱۳۱۸ قمری/ ۲۷اسد(مرداد) ۱۲۷۹شمسی/ ۱۸آگوست ۱۹۰۰ به عنوان «روز ملی سینمای ایران» در نظر گرفته شود و مسئولانی که برای نام گذاری روزهای خاص تصمیم می گیرند ظاهرا به دلیل خلوت بودن ۲۱شهریور این روز را به عنوان روز ملی سینمای ما تعیین فرموده اند. به همین سادگی و سهولت.»

جشن زودهنگام ۱۰۰ سالگی سینمای ایران

بهمن ۱۳۷۸ در روزهای برگزاری هجدهمین جشنواره فیلم فجر اعلام شد که در سال ۱۳۷۹ جشن ۱۰۰ سالگی سینمای ایران گرفته خواهد شد. در ۲۱ شهریور ۱۳۷۹ همزمان با برپایی چهارمین جشن سینمای ایران در ورزشگاه انقلاب جشن ۱۰۰ سالگی سینما هم برگزار شد، آن هم در شرایطی که با هر متر و معیاری سینمای ایران فاصله زیادی با ۱۰۰ سالگی داشت. «آبی و رابی» به عنوان نخستین فیلم ایرانی سال ۱۳۰۹ تولید شده و با این مبنا سالی که سینمای ایران ۱۰۰ سالگی اش را جشن گرفت تازه ۷۰ ساله شده بود. فریدون جیرانی، سینماگر، روزنامه نگار و پژوهشگر قدیمی تاریخ سینمای ایران، هم در این باره گفته است: «سال ها پیش که ۱۰۰ سالگی سینما را جشن گرفتند، از جمال امید پرسیدم: چطوری حساب کردید که به ۱۰۰ سالگی رسیده اید؟ امید گفت: نخستین فیلم هایی که از مظفرالدین شاه گرفته شده و آمدن دوربین به ایران را مبنا قرار داده اند، نه «آبی و رابی» که نخستین فیلم تولیدشده در ایران است. در واقع مبنا ورود دوربین فیلمبرداری به ایران بوده، نه آغاز تولید فیلم در کشور.»

روزی روزگاری سینمای ایران

سال ها روز ملی سینما مصادف با برگزاری جشن خانه سینما بود؛ مراسمی که قرار بود اسکار به سبک ایرانی باشد. حالا مدت هاست که جشن خانه سینما به خاطره ها پیوسته، ولی سنت گرامیداشت سینمای ایران در روز ۲۱ شهریور همچنان پابرجاست. فارغ از اینکه چرا دقیقا چنین روزی به سینمای ایران اختصاص یافته، همین که در سال روزی در تقویم ثبت شده که به بهانه اش می توان از سینمای ایران و میراثش گفت و نوشت، غنیمت است؛ بهانه ای مغتنم که باعث شد امسال ۳ روز سینماها با بلیت نیم بها فیلم های روی پرده را اکران کنند و موزه سینما نسخه ترمیم شده فیلم های خاطره انگیزی چون «تنگسیر» و «هامون» را نمایش دهد. این روزی است که حتی رسانه هایی هم که در طول سال خیلی توجهی به سینمای ایران ندارند یادی از این سینما می کنند.

قاجاریه به اهمیت سینما پی برده بود

فریدون جیرانی گفته: قاجار خیلی بیشتر از پهلوی پی به اهمیت سینما برده بود. زمان پهلوی اول، هیچ کس فکر نمی کرد سینما دستگاه تبلیغاتی خیلی مؤثری است. دولت هم روی سینما سرمایه گذاری نمی کرد. قاجار بیشتر از پهلوی به ارزش و اهمیت سینما واقف بود. قاجار هم اهمیت دوربین عکاسی را خیلی خوب فهمید و متوجه اهمیت ثبت وقایع با آن شد و هم ارزش اختراع تازه ای به نام دوربین فیلمبرداری را درک کرد. پهلوی اول اساسا دل مشغولی های دیگری داشت و دولتش هم پی به اهمیت سینما نبرد. به همین دلیل کسانی که نخستین تجربیات فیلمسازی در ایران را رقم زدند با فلاکت و بیچارگی فیلم ساختند. اولین فیلمساز سینمای ایران، یعنی آوانس اوگانیانس مهاجر است. این را در نظر بگیرید که ایران در آن مقطع جامعه ای است با ۲۰ درصد شهرنشین و ۸۰ درصد جمعیتی که در روستاها زندگی می کردند. ضمن اینکه از آن ۲۰ درصد شهرنشین هم تعداد بسیار زیادی بی سواد بودند. «حاجی آقا، آکتور سینما» محصول این فضاست. اوگانیانس فکر کرد چگونه می شود سینما را با جامعه سنتی آشتی داد که خیلی مهم و خیلی جلوتر از زمان خودش بود.

این خبر توسط سایت همشهری آنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : همشهری آنلاین