عطاءالله مهاجرانی: ساقی در مطلع غزل حافظ، خداوند است

به گزارش سرویس فرهنگ و هنر خبر ناب به نقل از خبرآنلاین - سید عطاءالله مهاجرانی در بخشی از سخنرانی خود در همایش حافظ در استکهلم سوئد، با بررسی ترکیب «الا یا ایها الساقی» در مطلع نخستین غزل حافظ، به تبیین معنای ساقی و ویژگی های شراب بهشتی در آیات قرآن کریم پرداخت و از این رهگذر، خوانشی از غزل حافظ ارائه کرد.

دکتر مهاجرانی در ابتدای سخنان خود با اشاره به زیبایی و فخامت ترکیب «الا یا ایها الساقی» گفت: «این ساقی کیست که حافظ دیوان خودش را با ساقی شروع می کند؟»

او برای فهم بهتر این مصرع و غزل، به دو آیه از قرآن کریم اشاره کرد و گفت: آیه ۲۱ سوره انسان، از نوشاندن شراب طهور به بهشتیان سخن می گوید. به گفته او، در این آیه خداوند خود به بهشتیان شراب می نوشاند؛ بنابراین، ساقی در این تصویر خداوند است، نه فرشتگان.

مهاجرانی با تأکید بر تعبیر «شراب طهور» توضیح داد که میان واژه های «طاهر» و «طهور» تفاوت وجود دارد. به گفته او، طهور تنها به معنای پاک نیست، بلکه بر ویژگی پاک کنندگی نیز دلالت دارد و از این جهت، معنای گسترده تری را منتقل می کند.

تأکید بر معنای شراب بهشتی در قرآن

او در ادامه به آیه ۳۴ سوره نبأ اشاره کرد؛ آیه ای که در توصیف نعمت های بهشتی، از جام های لبریز سخن می گوید. مهاجرانی توضیح داد که مترجمان فارسی قرآن، واژه مربوط به این جام ها را معمولاً به «سرشار» و «لبریز» ترجمه کرده اند، اما به باور او، معنای این واژه فراتر از این دو تعبیر است و مفهوم تکرار و پی درپی بودن را نیز در بر می گیرد.

پیوند معنای قرآنی ساقی با غزل حافظ

مهاجرانی با پیوند دادن این توضیحات به مطلع غزل حافظ، به واژه «ادر» در ترکیب «الا یا ایها الساقی ادر کأساً و ناولها» پرداخت و گفت که این واژه، علاوه بر معنای گرداندن جام، بر تکرار و گردش پیوسته نیز دلالت دارد.

او در پایان این بخش، با اشاره به ابیات آغازین غزل حافظ، توضیح داد که مفهوم گردش جام و تداوم آن را می توان در ادامه غزل نیز دنبال کرد؛ آنجا که حافظ می گوید:

ساقیا در گردشِ ساغر تعلل تا به چند. دور چون با عاشقان افتد تَسَلسُل بایدش.

این خبر توسط سایت خبرآنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : خبرآنلاین