زنگ خطر برای بازار تخم مرغ - بحران نقدینگی، مرغداران را زمین گیر کرد

به گزارش سرویس اقتصادی خبر ناب به نقل از همشهری - در میزگرد تلویزیون همشهری با حضور ناصر نبی پور، رئیس زنجیره تخم مرغ استان قزوین و پیشکسوت صنعت مرغداری، علیرضا عباسی، نایب رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس، ابعاد مختلف مشکلات مرغداران و بازار تخم مرغ بررسی شد و دو طرف ضمن بیان دیدگاه های خود، بر ضرورت بازنگری در سیاست های حمایتی تأکید کردند.

حذف ارز ترجیحی؛ آغاز مشکلات تولید

ناصر نبی پور در ابتدای این میزگرد با اشاره به آثار حذف ارز ترجیحی بر صنعت مرغ تخم گذار گفت: زمانی که ارز ترجیحی حذف شد، قیمت نهاده های دامی به شکل بی سابقه ای افزایش یافت. پیش از اجرای این سیاست، سویا در سامانه بازارگاه با قیمت حدود ۲۲ هزار تومان عرضه می شد، اما پس از آزادسازی قیمت ها، نرخ آن تا بیش از ۱۱۰ هزار تومان افزایش پیدا کرد و حتی تولیدکنندگان در مقاطعی مجبور شدند سویا را با قیمت ۱۳۵ هزار تومان خریداری کنند.

او افزود: هرچند در هفته های اخیر قیمت سویا کاهش یافته و به حدود ۷۰ هزار تومان رسیده است، اما این کاهش تأثیری بر هزینه تولید امروز مرغداران ندارد، زیرا نهاده مورد نیاز گله های فعلی ماه ها قبل با قیمت های بسیار بالاتر خریداری شده است.

نبی پور ادامه داد: افزایش قیمت تنها به سویا محدود نماند و ذرت نیز بیش از چهار برابر شد. در کنار آن، هزینه خوراک آماده، حمل ونقل، دستمزد کارگران و سایر هزینه های تولید نیز رشد چشمگیری داشت؛ به گونه ای که قیمت خوراک مرغ تخم گذار که پیش از آزادسازی ارز حدود ۱۵ هزار تومان بود، اکنون به بیش از ۷۵ هزار تومان رسیده است.

افزایش هزینه تولید و کاهش قدرت خرید مردم

رئیس زنجیره تخم مرغ استان قزوین با بیان اینکه افزایش هزینه های تولید با رشد درآمد مردم همراه نبود، گفت: زمانی که نهاده ها چند برابر گران می شود، باید قدرت خرید مردم نیز متناسب با آن افزایش پیدا کند؛ در غیر این صورت مصرف کاهش می یابد و تولیدکننده ناچار می شود محصول خود را پایین تر از قیمت واقعی بفروشد.

او افزود: در ماه های گذشته، مرغداران ناچار بودند تخم مرغ را با قیمت هایی عرضه کنند که حتی هزینه تمام شده تولید را نیز پوشش نمی داد؛ درحالی که قیمت فروش در مقاطعی حدود ۱۱۰ تا ۱۲۰ هزار تومان بود، هزینه های تولید به مراتب بیشتر شده بود و همین موضوع زیان سنگینی را به تولیدکنندگان تحمیل کرد.

نبی پور تأکید کرد: در چنین شرایطی، تولیدکننده نه از محل فروش محصول سودی به دست می آورد و نه توان تأمین سرمایه لازم برای ادامه فعالیت را دارد و در عمل از سرمایه شخصی خود برای ادامه تولید هزینه می کند.

مجلس: درباره تأمین نقدینگی هشدار داده بودیم

در ادامه میزگرد، علیرضا عباسی، نایب رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس با اشاره به فلسفه پرداخت ارز ترجیحی گفت: هدف از این سیاست آن بود که کالاهای اساسی با قیمت مناسب به دست مردم برسد؛ اما دولت به این جمع بندی رسید که در زنجیره واردات و توزیع نهاده ها انحراف وجود دارد و به همین دلیل تصمیم گرفت ارز ترجیحی را حذف و یارانه را به مصرف کننده منتقل کند.

او افزود: کمیسیون کشاورزی مجلس از همان زمان هشدار داده بود که با حذف ارز ترجیحی، سرمایه در گردش تولیدکنندگان به شدت کاهش خواهد یافت و اگر منابع مالی لازم تأمین نشود، صنعت طیور با مشکل مواجه می شود.

نایب رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس ادامه داد: مجلس پیگیر اختصاص ۷۰ هزار میلیارد تومان منابع برای تقویت سرمایه بانک کشاورزی بود تا این بانک بتواند تسهیلات مورد نیاز دامداران و مرغداران را پرداخت کند، اما از این رقم تنها بخش محدودی محقق شد و به همین دلیل، مشکل نقدینگی تولیدکنندگان همچنان پابرجا ماند.

به گفته عباسی، یکی از دلایل مطرح شدن استیضاح وزیر جهاد کشاورزی در سال گذشته نیز همین عمل نشدن به تعهدات دولت در حمایت از تولیدکنندگان بوده است.

تولیدکنندگان و وعده هایی که عملی نشد

نبی پور در ادامه سخنان عباسی تأکید کرد: هنگام حذف ارز ترجیحی، قرار بود بانک ها سرمایه در گردش مورد نیاز مرغداران را تأمین کنند، اما این وعده هرگز عملی نشد.

او گفت: تولیدکنندگان امروز با کمبود شدید نقدینگی روبه رو هستند و بانک ها نیز حمایت مؤثری از آن ها نمی کنند. برخی سازوکارهای تأمین مالی که از سوی بانک ها طراحی شده، در عمل هزینه تأمین سرمایه را برای مرغداران افزایش داده و بخش دیگری از سود تولید را از بین برده است.

رئیس زنجیره تخم مرغ استان قزوین همچنین با اشاره به تأخیر در پرداخت مطالبات تولیدکنندگان گفت: برخی مرغداران پس از تحویل تخم مرغ به شبکه تنظیم بازار، ماه ها در انتظار دریافت مطالبات خود مانده اند؛ درحالی که تولید تخم مرغ فعالیتی نیست که امکان نگهداری طولانی محصول یا توقف تولید در آن وجود داشته باشد. به گفته او، همین تأخیرها فشار مالی مضاعفی بر واحدهای تولیدی وارد کرده است.

کاهش خرید کالاهای اساسی با انحراف کالابرگ

نبی پور در ادامه، یکی از دلایل رکود بازار تخم مرغ را کاهش قدرت خرید خانوارها دانست و گفت: حذف ارز ترجیحی زمانی می توانست به نتیجه برسد که هم زمان قدرت خرید مردم نیز افزایش پیدا می کرد. وقتی درآمد خانوارها متناسب با رشد هزینه های تولید افزایش نیابد، مصرف کاهش پیدا می کند و درنهایت تولیدکننده ناچار می شود محصول خود را با قیمتی پایین تر از هزینه تمام شده عرضه کند.

او افزود: در زمان طراحی طرح کالابرگ قرار بود تخم مرغ و سایر کالاهای اساسی به صورت مشخص در سبد خرید خانوار قرار بگیرند تا هم مصرف کننده آسیب نبیند و هم تقاضا برای تولید داخلی حفظ شود، اما در عمل چنین اتفاقی نیفتاد و اعتبار کالابرگ صرف خرید انواع کالاها شد.

عباسی نیز در پاسخ گفت: مجلس این موضوع را از وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی پیگیری کرده و معتقد است کالاهایی که پیش تر از ارز ترجیحی استفاده می کردند، باید سهم مشخصی در طرح کالابرگ داشته باشند تا چرخه تولید این محصولات دچار اختلال نشود. او افزود که این موضوع در جلسات مشترک با وزیر تعاون نیز مطرح شده و همچنان در حال پیگیری است.

آسیب صنعت مرغداری از توسعه بدون برنامه

پس از بحث درباره قدرت خرید، نبی پور به موضوع دیگری پرداخت که از نگاه او یکی از ریشه های مشکلات صنعت مرغ تخم گذار است؛ صدور گسترده مجوزهای جدید.

او گفت: در سال های اخیر تعداد زیادی پروانه احداث مرغداری صادر شده، درحالی که ظرفیت تولید کشور بیش از نیاز بازار بوده است. به گفته او، مشخص نیست نهاده مورد نیاز این واحدها چگونه باید تأمین شود و بازار چه ظرفیتی برای جذب این میزان تولید دارد.

رئیس زنجیره تخم مرغ استان قزوین تأکید کرد: در بسیاری از کشورهای توسعه یافته، تولید بر اساس نیاز بازار مدیریت می شود و اجازه داده نمی شود ظرفیت تولید فاصله زیادی با میزان مصرف پیدا کند، اما در ایران توسعه واحدهای تولیدی بدون توجه به کشش بازار ادامه یافته است.

او افزود: نتیجه این سیاست، ورود واحدهای جدید و در مقابل، تضعیف واحدهای کوچک و قدیمی بوده است؛ واحدهایی که توان تحمل زیان های طولانی را ندارند و به تدریج از چرخه تولید خارج می شوند.

مرغدار از جیبش هزینه می کند

نبی پور در ادامه با اشاره به وضعیت بازار در ماه های گذشته گفت: تولیدکنندگان تا همین چند هفته قبل، تخم مرغ را با قیمت هایی عرضه می کردند که فاصله زیادی با هزینه واقعی تولید داشت.

او افزود: در برخی مقاطع، مرغداران هر کیلو تخم مرغ را حدود ۱۱۰ تا ۱۲۰ هزار تومان فروختند، درحالی که هزینه تولید به مراتب بیشتر بود و زیان سنگینی به آن ها تحمیل می شد.

به گفته او، این شرایط موجب شد بسیاری از مرغداران برای جلوگیری از افزایش زیان، بخشی از گله های خود را حذف کنند یا مرغ های تخم گذار را زودتر از موعد راهی کشتارگاه کنند؛ تصمیمی که آثار آن در ماه های آینده نمایان خواهد شد.

اختلاف بر سر قیمت واقعی تخم مرغ

در ادامه میزگرد، بحث به قیمت خرید تخم مرغ از مرغداران کشیده شد. نبی پور با رد برخی ارقام مطرح شده درباره قیمت بازار گفت: قیمت خرید از مرغدار در روز برگزاری برنامه حدود ۲۱۰ هزار تومان بوده و هنوز تا نقطه ای که بتواند هزینه های تولید را جبران کند فاصله دارد.

او افزود: حتی اگر قیمت به حدود ۲۶۰ هزار تومان نیز برسد، سود تولیدکننده بسیار ناچیز خواهد بود، زیرا بخش عمده سرمایه مرغداران طی ماه های گذشته از بین رفته است.

در ادامه، عباسی تأکید کرد که دولت قیمت مصرف کننده را به عنوان سقف قیمت تعیین می کند و قیمت بازار ممکن است پایین تر از آن باشد، اما نبی پور معتقد بود مشکل اصلی این است که هنگام افت قیمت، هیچ سازوکار مؤثری برای حمایت از تولیدکننده وجود ندارد.

او گفت: زمانی که قیمت افزایش پیدا می کند، دستگاه های نظارتی وارد عمل می شوند، اما وقتی تولیدکننده مجبور است محصول خود را پایین تر از قیمت تمام شده بفروشد، حمایت مؤثری از او صورت نمی گیرد و تمام زیان بر دوش تولیدکننده باقی می ماند.

مجلس خواستار ارائه مستندات شد

در ادامه گفت وگو، عباسی اعلام کرد: بسیاری از موضوعات مطرح شده از سوی تولیدکنندگان، پیش ازاین نیز به صورت شفاهی به کمیسیون کشاورزی مجلس منتقل شده است، اما برای پیگیری مؤثر، نیاز به مستندات وجود دارد.

او گفت: قرار است در نشست با معاون امور دام وزارت جهاد کشاورزی، موضوع نقدینگی، قیمت گذاری، محدودیت های اعمال شده برای مرغداران و سایر مشکلات این بخش بررسی شود و از فعالان صنعت نیز خواست مستندات خود را در اختیار کمیسیون قرار دهند تا امکان پیگیری دقیق تر فراهم شود.

نبی پور نیز تأکید کرد: گزارش هایی که به مدیران ارشد ارائه می شود، با واقعیت های میدانی فاصله دارد و خواستار آن شد که نمایندگان مجلس در جلسات خود از تولیدکنندگان نیز دعوت کنند تا مسائل این بخش به صورت مستقیم مطرح شود.

انتقاد از محدودیت های اعمال شده برای مرغ های تخم گذار

در بخش دیگری از میزگرد، نبی پور به مقررات مربوط به نگهداری مرغ های تخم گذار پرداخت و گفت: برخی تصمیم ها بدون توجه به شرایط واقعی تولید اتخاذ می شود و هزینه های تازه ای را به مرغداران تحمیل می کند.

او با انتقاد از ضوابط تعیین شده برای سن نگهداری مرغ های تخم گذار افزود: درحالی که در بسیاری از کشورها با استفاده از مدیریت علمی، دوره بهره وری مرغ ها افزایش یافته است، در ایران محدودیت هایی اعمال می شود که مرغداران را ناچار می کند بخشی از گله را زودتر از موعد از چرخه تولید خارج کنند.

به گفته او، چنین تصمیم هایی در شرایطی که تولیدکنندگان با کمبود نقدینگی و افزایش هزینه ها دست وپنجه نرم می کنند، فشار مضاعفی بر صنعت وارد می کند و درنهایت به کاهش تولید منجر می شود.

عباسی در پاسخ گفت: این موضوع در کمیسیون کشاورزی مجلس بررسی خواهد شد و اگر مقررات موجود نیازمند اصلاح باشد، از طریق وزارت جهاد کشاورزی پیگیری می شود. او از تولیدکنندگان خواست مستندات و پیشنهادهای خود را برای بررسی دقیق تر در اختیار کمیسیون قرار دهند.

استفاده نادرست از ظرفیت صادرات

در ادامه گفت وگو، موضوع صادرات تخم مرغ مطرح شد. نبی پور با اشاره به ظرفیت بالای تولید کشور گفت: صادرات می تواند به متعادل شدن بازار داخلی کمک کند، اما در عمل همه تولیدکنندگان امکان حضور در بازارهای خارجی را ندارند.

او افزود: به اعتقاد فعالان این صنعت، مجوزهای صادرات در اختیار تعداد محدودی از شرکت ها قرار گرفته و این مسئله موجب شده بسیاری از تولیدکنندگان نتوانند مستقیماً در بازارهای صادراتی فعالیت کنند.

به گفته او، اگر سازوکار صادرات شفاف تر و رقابتی تر شود، علاوه بر ایجاد درآمد ارزی، بخشی از مازاد تولید نیز جذب بازارهای خارجی خواهد شد و فشار بر بازار داخلی کاهش می یابد.

عباسی در واکنش به این موضوع تأکید کرد که هرگونه محدودیت یا انحصار احتمالی در حوزه صادرات باید بررسی شود و در صورت وجود اشکال، مجلس آن را از دستگاه های مسئول پیگیری خواهد کرد.

حذف گله های تخم گذار؛ هشداری برای ماه های آینده

در ادامه، نبی پور بار دیگر به پیامدهای زیان تولیدکنندگان اشاره کرد و گفت: زمانی که مرغدار برای مدت طولانی محصول خود را پایین تر از قیمت تمام شده می فروشد، ناچار است بخشی از گله خود را حذف کند یا جوجه ریزی را کاهش دهد.

او افزود: این تصمیم ها اثر فوری بر بازار ندارد، اما چند ماه بعد خود را به شکل کاهش تولید نشان می دهد. به گفته او، بخشی از مرغ های تخم گذار در ماه های گذشته به دلیل ادامه زیان دهی از چرخه تولید خارج شده اند و همین مسئله می تواند تعادل بازار را در نیمه دوم سال بر هم بزند.

نبی پور تأکید کرد: افزایش قیمت های اخیر نباید این تصور را ایجاد کند که تولیدکنندگان به سود رسیده اند، زیرا بخش عمده این افزایش تنها بخشی از زیان های ماه های گذشته را جبران کرده و هنوز بسیاری از واحدهای تولیدی ازنظر مالی در وضعیت مناسبی قرار ندارند.

هشدار نسبت به بازار پاییز

در بخش پایانی میزگرد، نبی پور نسبت به آینده بازار تخم مرغ هشدار داد و گفت: اگر روند فعلی ادامه پیدا کند و مشکلات نقدینگی، تأمین نهاده و حمایت از تولیدکنندگان برطرف نشود، بازار در ماه های آینده با کاهش عرضه روبه رو خواهد شد.

او افزود: حذف بخشی از گله های تخم گذار، کاهش انگیزه برای سرمایه گذاری و ادامه مشکلات مالی، عواملی هستند که می توانند زمینه افزایش قیمت تخم مرغ در پاییز را فراهم کنند.

عباسی نیز با تأکید بر ضرورت حفظ تولید داخلی گفت: امنیت غذایی کشور وابسته به استمرار تولید است و به همین دلیل مجلس تلاش می کند با اصلاح برخی سیاست ها و پیگیری تأمین منابع مالی، از بروز مشکلات بیشتر در این بخش جلوگیری کند. او ابراز امیدواری کرد با همکاری دولت و تشکل های تولیدی، راهکارهایی برای کاهش مشکلات موجود تدوین شود.

این خبر توسط سایت همشهری آنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : همشهری آنلاین