پادزهر ایران در مقابل تحریم های جدید آمریکا

به گزارش سرویس اقتصادی خبر ناب به نقل از همشهری - حمیدرضا جیهانی، کارشناس اقتصادی، در گفت وگو با برنامه «پارک وی» با اشاره به سابقه چنددهه ای تحریم های آمریکا علیه ایران، معتقد است تحریم ها اگرچه هزینه های قابل توجهی به اقتصاد کشور تحمیل کرده اند، اما نتوانسته اند اهداف سیاسی موردنظر آمریکا را محقق کنند. به گفته او، مسئله اصلی در شرایط جدید، انکار اثر تحریم نیست بلکه باید با سیاستگذاری مناسب، ضریب انتقال فشار به تجارت خارجی، بازار ارز، تورم و معیشت مردم را کاهش داد.

جیهانی با اشاره به تجربه تحریم های گذشته گفت حتی در مقاطعی که فشارهای آمریکا به تحریم های شورای امنیت نیز منجر شد، ایران توانست بخشی از مسیر تجارت خارجی و صادرات خود را حفظ و بازسازی کند. به گفته او، تجربه دوره فشار حداکثری پس از خروج آمریکا از برجام نیز نشان داد که سیاست داخلی و نحوه تنظیم روابط اقتصادی با شرکای خارجی، نقش مهمی در تعیین میزان اثرگذاری تحریم ها دارد.

او در عین حال تأکید کرد تحریم ها هزینه های اقتصادی و اجتماعی قابل توجهی ایجاد می کنند و نباید این هزینه ها را نادیده گرفت. از این منظر، تفاوت میان «تحمیل هزینه اقتصادی» و «تحقق اهداف سیاسی» اهمیت دارد؛ چراکه ممکن است تحریم ها به اقتصاد آسیب بزنند، اما میزان این آسیب به کیفیت سیاستگذاری داخلی و نحوه مدیریت اقتصاد وابسته است.

این تحلیل گر اقتصادی یکی از مهم ترین نگرانی ها در دور جدید تحریم ها را فشار آمریکا بر شرکای تجاری ایران، به ویژه چین، دانست. به گفته جیهانی، چین یکی از مهم ترین شرکای تجاری ایران است و سهم بالایی در خرید نفت ایران دارد؛ بنابراین فشار ثانویه آمریکا بر شرکت ها و مؤسسات چینی می تواند یکی از کانال های مهم انتقال تحریم به اقتصاد ایران باشد. از این رو، تقویت روابط اقتصادی و دیپلماتیک با چین و ایجاد اطمینان برای ادامه همکاری های تجاری، اهمیت ویژه ای دارد.

جیهانی معتقد است اثر تحریم تنها به صادرات نفت محدود نمی شود و یکی از مهم ترین مسیرهای انتقال فشار به زندگی مردم، بازار ارز و سپس تورم است. کاهش درآمدهای ارزی، افزایش هزینه مبادلات و دشوارشدن دسترسی به منابع ارزی می تواند نرخ ارز را تحت فشار قرار دهد و از این مسیر، هزینه تولید و قیمت کالاها و خدمات را افزایش دهد.

او همچنین هشدار داد که تحریم واردات مواداولیه، قطعات، ماشین آلات و تجهیزات سرمایه ای می تواند حتی درصورت تداوم صادرات، ظرفیت تولید داخلی را تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین سیاست مقابله با تحریم نباید فقط بر حفظ درآمدهای نفتی متمرکز باشد، بلکه باید زنجیره تامین تولید نیز در کانون سیاستگذاری قرار گیرد.

به گفته جیهانی، نخستین راهکار، تنوع بخشی به شرکای تجاری است؛ زیرا کاهش وابستگی به تعداد محدودی از بازارها، ریسک ناشی از تحریم های ثانویه را کاهش می دهد. دومین راهکار، تنوع بخشی به منابع درآمد و ارزآوری و سومین محور، کاهش وابستگی به نفت است. چهارمین ضرورت نیز ثبات پولی و اقتصادی است تا شوک خارجی با شدت کمتری به قیمت ها و معیشت خانوارها منتقل شود.

این کارشناس اقتصادی همچنین بر ضرورت توجه به «پدافند غیرعامل اقتصادی» تأکید کرد و گفت دستگاه های مسئول در حوزه صنعت، معدن، کشاورزی و تجارت باید نقاط آسیب پذیر زنجیره تامین را شناسایی کنند. به اعتقاد او، باید از قبل مشخص باشد اگر یک مسیر تجاری، کشور تامین کننده یا شرکت واسطه از دسترس خارج شد، چه جایگزینی برای آن وجود دارد.

از نگاه جیهانی، تحریم یک پدیده صرفاً اقتصادی نیست و از مسیر انتظارات نیز می تواند اثر خود را تشدید کند. انتشار اخبار تحریم های جدید درصورت ایجاد نااطمینانی گسترده، می تواند تقاضا برای ارز و دارایی های جایگزین را افزایش داده و به نوسانات بازارها دامن بزند. بنابراین، اطلاع رسانی شفاف و مدیریت انتظارات نیز باید بخشی از سیاست مقابله با تحریم باشد.

او درباره احتمال همراهی شرکای تجاری ایران با آمریکا نیز گفت باید میان تحریم مستقیم ایران و فشار واشنگتن بر شرکت های طرف معامله تهران تفاوت قائل شد. حتی اگر دولت های طرف معامله رسماً با تحریم ها همراه نشوند، افزایش هزینه همکاری با ایران می تواند شرکت های خارجی را از ادامه فعالیت منصرف کند. به همین دلیل، ایران باید روابط اقتصادی خود با شرکای اصلی را از همکاری های مقطعی به روابط پایدار و بلندمدت تبدیل کند.

برآیند دیدگاه جیهانی را می توان در چهار محور خلاصه کرد: تنوع شرکای خارجی، کاهش وابستگی به نفت، ثبات پولی و اقتصادی و مدیریت انتظارات جامعه. این ۴محور به یکدیگر متصل اند؛ تنوع شرکا ریسک قطع مسیرهای تجاری را کاهش می دهد، کاهش وابستگی به نفت آسیب پذیری منابع ارزی را کم می کند، ثبات پولی شدت انتقال شوک خارجی به تورم را کاهش می دهد و مدیریت انتظارات مانع تشدید نوسانات اقتصادی می شود.

در نهایت، از نگاه این کارشناس اقتصادی، پادزهر تحریم یک تصمیم مقطعی نیست؛ بلکه مجموعه ای از سیاست هاست که اقتصاد ایران را کم وابسته تر، متنوع تر و باثبات تر کند. اگر مسیرهای صادراتی حفظ و متنوع شوند، روابط با شرکای اصلی تقویت شود، زنجیره تامین تولید در برابر شوک ها مقاوم شود و ثبات پولی افزایش یابد، می توان ضریب انتقال تحریم به اقتصاد و معیشت مردم را کاهش داد.

این خبر توسط سایت همشهری آنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : همشهری آنلاین