مغز بزرگ تر، زوال عقل کمتر؛ ارتباطی که از آمادگی جسمانی آغاز می شود

به گزارش سرویس مجله خبر ناب به نقل از همشهری - مریم شیرافکن : وقتی صحبت از سلامت مغز و پیشگیری از زوال عقل می شود، معمولاً ذهنمان به سمت حل جدول، مطالعه، خواب کافی یا رژیم غذایی سالم می رود. اما یک عامل مهم دیگر هم وجود دارد که گاهی کمتر مورد توجه قرار می گیرد: آمادگی قلبی تنفسی.

پژوهش های بزرگ انجام شده در جمعیت نروژ نشان داده اند افرادی که آمادگی قلبی تنفسی بالاتری دارند یا در طول سال ها آن را بهبود می دهند، با خطر پایین تری برای ابتلا به زوال عقل مواجه هستند.

این ارتباط حتی در اندازه مغز نیز دیده شده است.

هرچه آمادگی جسمانی بهتر، مغز بزرگ تر؟

در یکی از مطالعات، مغز ۷۵۱ زن و مرد ۵۰ تا ۶۷ ساله بررسی شد. پژوهشگران اطلاعات آمادگی جسمانی آنها را نیز در حدود ۱۱ سال قبل در اختیار داشتند.

نتیجه جالب بود: افرادی که آمادگی جسمانی بالایی را حفظ کرده بودند یا طی این سال ها از سطح پایین به سطح بالاتری رسیده بودند، در میانسالی حجم بیشتری از مغز داشتند.

البته «بزرگ تر بودن مغز» به معنای باهوش تر بودن فرد نیست. منظور پژوهشگران، حفظ حجم برخی ساختارهای مغزی است که با سلامت شناختی ارتباط دارند.

این یافته یک پیام مهم دارد: مغز عضوی جدا از بدن نیست.

قلب، ریه ها، رگ های خونی و مغز همگی در یک سیستم به هم پیوسته فعالیت می کنند و وضعیت سلامت قلب و عروق می تواند با سلامت مغز ارتباط داشته باشد.

یک عدد قابل توجه درباره زوال عقل

در مطالعه ای دیگر، بیش از ۳۰ هزار زن و مرد برای مدت طولانی مورد بررسی قرار گرفتند. پژوهشگران آمادگی قلبی تنفسی افراد را در دو مقطع زمانی در دهه های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ تخمین زدند و سپس وضعیت آنها را در سال های بعد دنبال کردند.

افرادی که آمادگی جسمانی بالایی داشتند یا توانایی قلبی تنفسی خود را بهبود داده بودند، در مقایسه با افرادی که آمادگی پایینی داشتند، خطر پایین تری برای ابتلا به زوال عقل داشتند.

در این مطالعه، به ازای هر یک واحد افزایش در آمادگی قلبی تنفسی، پس از در نظر گرفتن سن، خطر ابتلا به زوال عقل حدود ۱۶ درصد کمتر بود.

این عدد البته نباید به این معنا تعبیر شود که هر فرد با افزایش یک واحد VO₂max حتماً ۱۶ درصد کمتر به آلزایمر مبتلا می شود. این مطالعه یک ارتباط آماری در یک جمعیت بزرگ را نشان می دهد و عوامل متعدد دیگری نیز بر خطر زوال عقل اثر می گذارند.

اما پیام کلی روشن است: پایین بودن آمادگی قلبی تنفسی می تواند یکی از شاخص های مهم سلامت آینده مغز باشد.

چرا ورزش می تواند به مغز کمک کند؟

فعالیت بدنی منظم می تواند از مسیرهای مختلفی برای مغز مفید باشد.

ورزش به سلامت قلب و عروق کمک می کند، جریان خون را بهبود می دهد و با کاهش برخی عوامل خطر قلبی عروقی، شرایط مناسب تری برای عملکرد مغز ایجاد می کند.

فعالیت بدنی همچنین با متابولیسم بهتر، کنترل وزن و قند خون و حفظ عملکرد فیزیکی در سنین بالاتر ارتباط دارد.

به همین دلیل، وقتی درباره ورزش برای سلامت مغز صحبت می کنیم، موضوع فقط «سوزاندن کالری» نیست.

بدنی که بهتر کار می کند، ممکن است محیط بهتری برای مغزی سالم تر فراهم کند.

آمادگی جسمانی فقط به ورزش کردن محدود نمی شود

یکی از نکات جالب در مطالعات آمادگی جسمانی این است که «میزان فعالیتی که فرد تصور می کند انجام می دهد» با آمادگی واقعی بدن دقیقاً یکسان نیست.

دو نفر ممکن است هر دو بگویند هفته ای چند بار ورزش می کنند، اما ظرفیت قلب و ریه آنها متفاوت باشد.

به همین دلیل، پژوهشگران از شاخص هایی مانند VO₂max برای ارزیابی آمادگی قلبی تنفسی استفاده می کنند.

VO₂max نشان می دهد بدن هنگام فعالیت شدید تا چه اندازه می تواند اکسیژن دریافت و مصرف کند. به زبان ساده، یکی از شاخص های ظرفیت سیستم قلبی، ریوی و عضلانی برای انجام فعالیت است.

این شاخص معمولاً با افزایش سن کاهش پیدا می کند؛ اما کاهش آمادگی جسمانی با افزایش سن الزاماً به معنای تسلیم شدن در برابر آن نیست.

حتی اگر سال ها کم تحرک بوده ایم، هنوز دیر نشده است

شاید مهم ترین بخش این یافته ها همین باشد.

هدف لزوماً این نیست که همه افراد به ورزشکار حرفه ای تبدیل شوند. شواهد موجود نشان می دهد بهبود آمادگی جسمانی در طول زمان اهمیت دارد.

یعنی اگر فردی در سال های میانسالی آمادگی پایینی دارد، افزایش تدریجی فعالیت بدنی و بهبود ظرفیت قلبی تنفسی می تواند قدم مهمی برای سلامت آینده او باشد.

پیاده روی سریع، دوچرخه سواری، شنا، دویدن سبک و سایر فعالیت های هوازی متناسب با توانایی فرد می توانند بخشی از این مسیر باشند.

البته شدت و نوع فعالیت باید با سن، وضعیت جسمانی و سابقه بیماری های فرد هماهنگ باشد.

عدد روی ترازو همه چیز را نمی گوید

ممکن است فردی وزن طبیعی داشته باشد اما آمادگی قلبی تنفسی پایینی داشته باشد. برعکس، ممکن است فردی وزن بالاتری داشته باشد اما از نظر ظرفیت هوازی و قدرت بدنی وضعیت مطلوبی داشته باشد.

به همین دلیل، سلامت را نمی توان فقط با عدد وزن یا شاخص توده بدنی سنجید.

قلب قوی تر، ریه های کارآمدتر و عضلات فعال تر بخشی از سرمایه سلامت در سال های آینده هستند.

از امروز چه کاری می توان انجام داد؟

لازم نیست برای محافظت از سلامت مغز منتظر ۶۰ یا ۷۰ سالگی بمانیم.

می توان از فعالیت هایی شروع کرد که برای بدن قابل تحمل هستند و به تدریج شدت و مدت آنها را افزایش داد.

یک پیاده روی روزانه با سرعت مناسب، استفاده کمتر از خودرو برای مسیرهای کوتاه، بالا رفتن از پله ها یا انجام منظم تمرینات هوازی می تواند نقطه شروع باشد.

اگر فردی مدت ها فعالیت نداشته، بهتر است به جای شروع ناگهانی تمرین های سنگین، آمادگی جسمانی را به شکل تدریجی بالا ببرد.

چون هدف فقط امروز نیست.

هدف این است که بدن در دهه های آینده نیز توانایی حرکت، فعالیت و زندگی مستقل را حفظ کند.

مغز هم از بدن جدا نیست

مطالعات HUNT تصویری جالب از ارتباط میان آمادگی جسمانی، سلامت مغز و سلامت عمومی ارائه می کنند. آمادگی بالاتر با خطر کمتر زوال عقل، حجم بیشتر برخی نواحی مغز و همچنین وضعیت بهتر در برابر برخی بیماری های مزمن همراه بوده است.

اما شاید مهم تر از همه این باشد که آمادگی جسمانی یک ویژگی کاملاً ثابت نیست.

ممکن است نتوانیم سن خود را متوقف کنیم، اما می توانیم روی میزان آمادگی بدنمان اثر بگذاریم.

و شاید یکی از بهترین سرمایه گذاری هایی که برای مغز آینده خود انجام می دهیم، همان کاری باشد که از همین امروز برای قلب و بدنمان انجام می دهیم: بیشتر حرکت کردن.

منبع : https://www.ntnu.edu/

این خبر توسط سایت همشهری آنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : همشهری آنلاین