(قطار پیشرفتِ) رئیسی و کوپه هایی به یاد سهراب!

(قطار پیشرفتِ) رئیسی و کوپه هایی به یاد سهراب!

۱۱ آذر ۱۴۰۱ - ۰۲:۵۴ زمان مطالعه : 6 دقیقه
سرویس سیاسی - مهرداد خدیر در عصر ایران نوشت: استفاده از تمثیل قطار پیشرفت به تعبیر پر‌تکرار این روزهای سید ابراهیم رییسی بدل شده تا دلیل ناآرامی‌ها و اعتراضات پس از 25 شهریور را به عنوان تلاش برای توقف یا کند ساختن حرکت این قطار توصیف کند. ...

به گزارش سرویس سیاسی خبر ناب به نقل از برترین ها - مهرداد خدیر در عصر ایران نوشت:  استفاده از تمثیل «قطار پیشرفت» به تعبیر پر تکرار این روزهای سید ابراهیم رییسی بدل شده تا دلیل ناآرامی ها و اعتراضات پس از ۲۵ شهریور را به عنوان تلاش برای توقف یا کند ساختن حرکت این قطار توصیف کند کما این که امروز هم در سنندج گفت: «دشمن می خواهد قطار پرشتاب پیشرفت کشور در عرصه های مختلف را از حرکت باز دارد، اما مسؤولان کشور با کمک و همراهی مردم نباید اجازه دهند این قطار از حرکت باز بماند».

هر چند خوش بختانه در جای دیگر همۀ معترضین را به حساب دشمن نگذاشت و تصریح کرد: «ما دشمن را کسانی نمی دانیم که در رخدادهای اخیر تحت تاثیر هیجانات و احساسات به خیابان آمدند و از سر غفلت حرفی هم زدند. دشمن واقعی آمریکا و رژیم صهیونیستی اند» اما چون مدام تعبیر یا تمثیل "قطار پیشرفت" را به کار می برد جدای سیمای ایران پس از ۲۵ شهریور و ریشه یابی خشم و اعتراض می توان از ۵ منظر یا ۵ کوپه در این قطار به داستان نگریست:

نکته نخست همان است که پیش از این هم نوشته ام. این که پیشرفت همان توسعه نیست و توسعه نیز همان رشد نیست و این که آقای رییسی و نواصول گرایان اصرار دارند به جای واژۀ توسعه از "پیشرفت" استفاده کنند احتمالا به این خاطر است که هم ادبیات متفاوتی به نسبت هاشمی و خاتمی و روحانی به کار برده باشند و هم ناشی از آن است که توسعه را غربی و وارداتی و مشکوک ولی پیشرفت را بومی اسلامی و ایرانی و مقبول می دانند.

رشد یا gtowth تکثیر وضع موجود است. (مثل این که شرکت خودروساز تولیدات سالانه خود را از ۱۰۰ هزار دستگاه به ۲۰۰ هزار برساند اما با همان وضعیت و کیفیت و این رشد است).

پیشرفت یا progress  نیز ارتقا یا تکثیر وضع موجود است اما با کیفیت مادی و فناوری بهتر. (در مثال بالا شرکت خودروساز اگر مدل های بالاتر و با کیفیت و فناوری بهتر تولید و عرضه کند پیشرفت کرده است. در مثالی دیگر وقتی تولید فولاد در فلان واحد فولادی به جای روش کوره بلند با قوس الکتریکی صورت پذیرد/ شرح و مثال از محسن رنانی). منتها باز هیچ یک از این دو توسعه نیست. به بیان دیگر توسعه همان پیشرفت و رشد نیست هر چند مدعای رشد و پیشرفت هم نیاز به تأیید در نهادهای مستقل دارد.

اما چرا توسعه همان پیشرفت و رشد نیست و فراتر از آن است؟ به این خاطر که توسعه یا development تحول کیفی در یک پدیده است به معنی تغییر در خُلق و خوی فردی و همچنین در الگوهای رفتاری اجتماعی و حتی ماهیت پدیده ها.

اینها را قبل تر هم البته نوشته بودیم ولی فرض را بر این می گذاریم که مراد آقای رییسی از هر سه یکی است و ادبیات پیچیده ندارد یا مسامحتا به جای هم به کار می برد و منظور غایی او در واقع همان «ترقی» است که در ادبیات پیش از انقلاب رایج بود.

اما با همین نگاه هم می توان انتظار داشت عدد و رقم و شاخص ارایه کند. چرا که مثال او کاملا کمّی است. فی المثل می تواند به نرخ رشد اقتصادی اشاره کند که طبعا به خاطر امکان فروش بیشتر نفت دیگر صفر نیست اما همین را هم نمی گوید و مصداق و شاخص نمی دهد.

نکته یا کوپه دوم این که قطار از یک مبدأ حرکت می کند تا به مقصد برسد و در طول مسیر در ایستگاه هایی توقف می کند. به رغم ضعف ایران در خطوط ریلی که موجب شده تجربه قطار سواری در کشور ما گسترده نباشد خطوط مترو اما در کلان شهرها خوش بختانه امکان جا به جایی روزانه میلیون ها نفر را با قطار از نوع زیر زمینی فراهم کرده است. حال می توان پرسید قطار مورد اشاره آقای رییسی در کدام ایستگاه بود و به سوی کدام ایستگاه در سفر است و مقصد بعدی کجاست؟  به خود قطار بیندیشیم یا به مقصد یا به ایستگاه؟ جدای اینها روی زمین حرکت می کند و می توان دید (مثل تهران - کرج) یا زیر زمین حرکت می کند؟ یعنی دستاوردها قابل احساس و احصا هستند یا نه؟

سوم: آقای رییسی چه در سال ۹۶ و چه در ۱۴۰۰ منتقد جدی عملکرد و رویکرد دولت ها بودند و از شهریور ۱۴۰۰ خود سکان اجرایی را در دست گرفته اند. آیا قطار ممدوح ایشان از ۱۵ ماه قبل راه افتاده یا از ابتدای جمهوری اسلامی در حرکت بوده ؟ در این صورت چرا عملکرد دولت های محتلف سازندگی و اصلاحات و اعتدال با رویکردهای توسعه ای را همواره نفی و نقد کرده اند تا جایی که گاه درصدد طی مسیری معکوس هستند و نمونه های آن را در مواجهه با اینترنت و برجام می بینیم.  آیا منظور این است که در این ۱۵ ماه هم ریل را تغییر داده اند و هم لکوموتیورانان را و هم پیش ران ها یا قطار سرعت گرفته است؟

چهارم: استفاده از تمثیل قطار پیشرفت احتمالا به این خاطر است که مطابق سخنی از شهید مطهری که مشهور شده "تا قطار متوقف است کسی سنگ پرتاب نمی کند اما تا به راه افتاد سنگ ها ست که به جانب آن پرتاب می شود". این سخن برای آن است که گفته شود نقد و انتقاد بیشتر متوجه حرکت کننده است تا ساکن اما در ایرانِ پسا ۲۵ شهریور نه در بیرون که درون خود قطار اتفاقاتی افتاده و داستان تنها سنگ از بیرون نیست.

در کوپه پنجم هم سری به سهراب سپهری می زنیم که این شعر او ضرب المثل شده است: من، قطاری دیدم که سیاست می بُرد و چه خالی می رفت... ایران در تب و تاب سیاست می سوخت و پر از سیاست بود اما شاعر قطار را خالی می دید یا مراد او ترجیح ادبیات و عرفان بر سیاست بود.

با این همه مباد که دیگران احساس کنند قطار مورد نظر آقای رییسی در مسیر پیشرفت نیست یا شتاب ندارد یا لکوموتیورانان چندان که از بولتن های محرمانه لو رفته مستفاد می شود موفق نبوده اند.

نکته اصلی اما همان است که خود آقای رییسی هم یک بار گفته بود. معیار رضایت مردم است. بله، به قطار در حرکت سنگ می اندازند اما اگر درون قطار هم اختلاف و نارضایتی باشد چه؟ آیا این را هم باید به حساب سنگ از بیرون گذاشت؟

اگر مسافران قطار حق خود بدانند که در انتخاب هدایت کنندگان قطار آزادی عمل بیشتر داشته باشند و بخواهند پاره ای مقررات قطار با نظر آنان تدوین شود چه؟ یا تبعیض را نپسندند چه؟ آیا باز به سنگ اندازی از بیرون مربوط است؟

بدتر از همه اگر در عالم واقع و فارغ از شعار و کلیشه ریل تغییر کرده باشد اما سوزن بانان نخواهند خود را با اقتضائات تازه انطباق دهند و همان حرکاتی را انجام دهند که پیش تر و هر روز انجام می دادند و در اینجا همان سخنانی را بگویند که قبل تر آیا خاطره تئاتر تلویزیونی «سوزن بانان» تازه نمی شود با بازی درخشان علی نصیریان، داریوش مؤدبیان و اسماعیل محرابی که نمی خواستند یا نمی توانستند «تغییر» را بپذیرند و با این که دیگر قطاری به سوی ایستگاه آنان نمی آمد روز و شب را با همان کارهای دوران قبل پشت سر می گذاشتند؟

این خبر توسط سایت برترین ها منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : برترین ها