پایان ایده شهردار نیویورک در تهران؛ آیا فردا آخرین روز حمل و نقل رایگان است؟

به گزارش سرویس اجتماعی خبر ناب به نقل از خبرآنلاین - مظاهر گودرزی: از نهم اسفند سال گذشته، همزمان با شروع حمله نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران، خدمات دسترسی به حمل و نقل عمومی در تهران رایگان شد، وضعیتی که البته تا امروز ادامه دارد. حالا علیرضا زاکانی توانسته شعار انتخاباتی زهران ممدانی، شهردار نیویورک درباره حمل و نقل رایگان شهری را بیش از هفتاد روز در تهران اجرایی کند، طرحی که به نظر می رسد روزهای آخر خودش را سپری می کند، با این وجود گروهی در شورای شهر و شهرداری تهران از ادامه طرح استقبال می کنند، آن ها معتقدند این طرح علاوه بر صرفه جویی در مصرف سوخت سبب کاهش آلودگی هوا در تهران شده است، این طرح مخالفانی هم دارد، کسانی که معتقدند توسعه خدمات حمل و نقل شهری نیاز به بودجه دارد و بخشی از این بودجه از محل فروش بلیت تامین می شود؛ حالا باید دید فردا ۲۷ اردیبهشت آن طورکه مقامات شهری گفتند پایان روزهای حمل و نقل رایگان در تهران است یا تهرانی ها از فردا باید کارت بلیت های خودشان را شارژ کنند؟

تصمیمی در واکنش به شرایط جنگی

رایگان شدن مترو و اتوبوس در ابتدا تصمیمی مقطعی و در واکنش به شرایط خاص شهری بوده است. سیدجعفر تشکری هاشمی، رئیس کمیسیون عمران و حمل ونقل شورای شهر تهران، در این باره گفته است که این تصمیم در روزهای اوج جنگ برای تسهیل رفت وآمد شهروندان اتخاذ شد. تشکری هاشمی گفته که در آن مقطع برخی شهروندان امکان استفاده از خودروی شخصی را نداشتند و احتمال بروز اختلال در دسترسی به کارت بلیت یا شبکه بانکی نیز وجود داشت. به همین دلیل محدودیت های پرداخت کرایه به طور موقت برداشته شد تا رفت وآمد مردم در سطح شهر با مشکل مواجه نشود.

استدلال موافقان طرح

حالا که این طرح اجرا شده در میان اعضای شورای شهر موافقانی پیدا کرده است، برخی اعضای شورای شهر ادامه این طرح را فرصتی برای افزایش استفاده از حمل ونقل عمومی می دانند. مهدی پیرهادی رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر تهران معتقد است گسترش استفاده از مترو و اتوبوس می تواند به کاهش آلودگی هوا و ارتقای سلامت عمومی کمک کند.

او می گوید کاهش تردد خودروهای شخصی علاوه بر کاهش آلودگی هوا، موجب صرفه جویی در مصرف سوخت و افزایش ایمنی سفرهای شهری نیز می شود. پیرهادی همچنین اشاره کرده است که در حال حاضر حدود ۹۵ درصد هزینه بلیت مترو توسط شهرداری به صورت یارانه پرداخت می شود و حذف پنج درصد باقی مانده می تواند استقبال شهروندان از حمل ونقل عمومی را افزایش دهد.

حامیان این طرح همچنین معتقدند رایگان شدن حمل ونقل عمومی می تواند در شرایط اقتصادی دشوار، بخشی از فشار هزینه های روزمره شهروندان را کاهش دهد و استفاده از مترو و اتوبوس را به گزینه ای در دسترس تر برای اقشار مختلف تبدیل کند.

مخالفت ها و تأکید بر بررسی کارشناسی

در مقابل، برخی اعضای شورای شهر نسبت به تداوم یا دائمی شدن این طرح هشدار می دهند. تشکری هاشمی تأکید کرده است که رایگان شدن دائمی حمل ونقل عمومی نه در دستور کار شورای شهر قرار دارد و نه مبنای کارشناسی مشخصی برای آن ارائه شده است.

او معتقد است در شرایط فعلی اولویت اصلی باید ارتقای کیفیت خدمات حمل ونقل عمومی، افزایش تعداد ناوگان و کاهش زمان انتظار شهروندان باشد. به گفته او، شهروندان بیش از حذف هزینه بلیت، انتظار دارند خدمات باکیفیت تری دریافت کنند و مدت انتظار برای اتوبوس و مترو کاهش یابد.

رئیس کمیسیون عمران و حمل ونقل شورای شهر تهران همچنین به آثار مالی این تصمیم اشاره کرده و گفته است بخشی از هزینه های اداره مترو و اتوبوسرانی در بودجه شهرداری از محل فروش بلیت تأمین می شود. به گفته او، با توجه به جابه جایی روزانه بیش از یک میلیون و ۲۰۰ هزار تا یک میلیون و ۵۰۰ هزار مسافر در مترو، حذف بهای بلیت می تواند روزانه خسارت قابل توجهی به شبکه حمل ونقل عمومی وارد کند و حتی روند توسعه و نگهداشت ناوگان را با مشکل مواجه کند.

تشکری هاشمی همچنین یادآور شده است که مترو و اتوبوسرانی در حال حاضر نیز با مشکلات مالی و مطالبات پیمانکاران روبه رو هستند و کاهش منابع درآمدی می تواند فشار بیشتری بر این بخش وارد کند.

در همین حال، مهدی چمران رئیس شورای اسلامی شهر تهران نیز تأکید کرده است که موضوع رایگان شدن دائمی حمل ونقل عمومی هنوز در صحن شورا بررسی نشده و در حال حاضر بیشتر در حد یک پیشنهاد و مرتبط با شرایط جنگی مطرح است.

او گفته است تصمیم اولیه برای رایگان شدن مترو و اتوبوس های تندرو با هدف ایجاد آرامش برای شهروندان در دوران جنگ اتخاذ شد، اما اجرای دائمی چنین طرحی نیازمند نشست های تخصصی و بررسی های کارشناسی دقیق است.

چمران همچنین با اشاره به شرایط نوسازی ناوگان حمل ونقل عمومی تأکید کرده است که شورا نه این طرح را رد می کند و نه فعلاً آن را تأیید؛ چرا که توسعه و نوسازی مترو و اتوبوسرانی نیازمند برنامه ریزی مالی جدی است. او همچنین مطرح شدن بحث رایگان شدن دائمی حمل ونقل عمومی را در آستانه انتخابات شوراها تا حدی متأثر از فضای تبلیغاتی دانسته است.

نیاز به منابع پایدار

در همین حال، معاون حمل ونقل و ترافیک شهرداری تهران نیز معتقد است بررسی دقیق ابعاد اقتصادی و اجرایی این طرح ضروری است. به گزارش ایسنا، محسن هرمزی گفته است در صورت ایجاد منابع درآمدی پایدار، امکان ارائه خدمات رایگان یا تخفیفی برای برخی اقشار از جمله دانشجویان، دانش آموزان، سالمندان و بانوان باردار وجود دارد. او تأکید کرده است که توسعه خطوط مترو، تأمین واگن های جدید و ایجاد منابع مالی پایدار از پیش شرط های اجرای چنین طرح هایی محسوب می شود.

تصمیم نهایی در انتظار شورا

با توجه به دیدگاه های متفاوت مطرح شده، سرنوشت ادامه رایگان بودن حمل ونقل عمومی در تهران هنوز مشخص نیست. در حالی که شهرداری تهران و برخی اعضای شورا این طرح را فرصتی برای کاهش فشار اقتصادی بر شهروندان و تشویق استفاده از حمل ونقل عمومی می دانند، منتقدان معتقدند اجرای دائمی آن بدون پشتوانه مالی پایدار می تواند توسعه ناوگان و کیفیت خدمات را با چالش مواجه کند. اظهارات اخیر مهدی چمران نیز نشان می دهد مدیریت شهری هنوز به جمع بندی مشخصی درباره دائمی شدن این سیاست نرسیده و تصمیم گیری نهایی را منوط به بررسی های کارشناسی و جلسات تخصصی آینده می داند. در حال حاضر این طرح تا ۲۷ اردیبهشت ادامه دارد و پس از آن شورای شهر باید درباره تمدید یا پایان آن تصمیم بگیرد. به این ترتیب، تجربه تهران در زمینه رایگان شدن حمل ونقل عمومی اکنون در نقطه ای قرار گرفته است که باید دید در نهایت به یک سیاست پایدار در مدیریت شهری تبدیل می شود یا تنها اقدامی موقت در شرایط خاص باقی خواهد ماند.