69 سال از یکی از ویرانگرترین زمین لرزه های ایران گذشت - هشدار استاد پژوهشگاه بین المللی زمین لرزه شناسی درمورد گسل شمال البرز

به گزارش سرویس اجتماعی خبر ناب به نقل از خبرآنلاین - مهدی زارع، استاد پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی، با بازخوانی این رویداد تاریخی می گوید زلزله سنگچال با بزرگای ۶.۸ بر روی گسل فعال شمال البرز رخ داد؛ همان پهنه ای که امروز سد هراز نیز در نزدیکی آن در حال ساخت است.

او توضیح می دهد که شدت بالای تخریب تنها ناشی از لرزش زمین نبود، بلکه زمین لغزش های گسترده، ریزش سنگ، تخریب راه ها و حتی بسته شدن موقت رودخانه هراز بر اثر رانش زمین، ابعاد فاجعه را تشدید کرد. زارع همچنین یادآور می شود که لرزش این زمین لرزه تا تهران احساس شد و در پایتخت نیز به برخی خانه ها آسیب وارد کرد. به گفته او، زلزله سنگچال نمونه ای تاریخی از تأثیر هم زمان خطر لرزه ای و مخاطرات ثانویه در ناحیه البرز است.

استاد پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی، با اشاره به گذشت ۶۹ سال از زلزله سنگچال مازندران می گوید: بامداد ۱۱ تیر ۱۳۳۶ (۲ ژوئیه ۱۹۵۷) در ساعت ۴:۱۲، زمین لرزه ای با بزرگای ۶.۸ در نزدیکی روستای سنگچال منطقه بندپی در جنوب آمل رخ داد و بخش وسیعی از مازندران را ویران کرد. زلزله سنگچال خسارات جانی و مالی سنگینی به بار آورد که عمدتاً به دلیل کیفیت پایین ساخت وساز و وقوع پدیده های ثانویه مانند زمینلغزش بود .

او توضیح می دهد که ژرفای این زمین لرزه حدود ۱۵ کیلومتر گزارش شده و گسلش آن از نوع امتدادلغز با مؤلفه های فشارشی بوده که بر روی گسل لارزنه در بخش مرکزی گسل شمال البرز رخ داده است. زارع تأکید می کند که گسل شمال البرز همان پهنه ای است که سد هراز در نزدیکی آن در حال ساخت است.

به گفته این استاد زلزله شناسی، حرکت پوسته ای در منطقه عمدتاً فشاری و امتدادلغز چپ گرد بوده و شدت خسارات به دلیل کیفیت پایین ساخت وساز و وقوع پدیده های ثانویه مانند زمین لغزش بسیار افزایش یافت.

زارع با اشاره به امدادرسانی پس از زلزله می گوید: جمعیت شیر و خورشید سرخ نقش محوری در کمک رسانی داشت و بلافاصله ۴۰۰ دستگاه چادر و ۳۱ تن برنج برای بازماندگان ارسال کرد. همچنین از امکانات ارتش و یک هواپیمای سبک وزارت کشاورزی برای انتقال کمک های داخلی و خارجی استفاده شد.

او تعداد قربانیان را بین ۱۲۰۰ تا ۱۵۰۰ نفر برآورد می کند و می افزاید که پس از زلزله، همه گیری بیماری هایی مانند حصبه و آنفلوآنزا نیز بر شدت بحران افزود.

زارع می گوید بیش از ۱۲۰ روستا در البرز شرقی به طور کامل تخریب شدند. بیشترین تلفات در سنگچال، ناندل، پردمه، زیراب و پل سفید ثبت شد و روستاهای چالیاسر، نسل، اندوار و پردمه نیز آسیب گسترده دیدند.

زلزله سنگچال خسارات جانی و مالی سنگینی به بار آورد که عمدتاً به دلیل کیفیت پایین ساخت وساز و وقوع پدیده های ثانویه مانند زمینلغزش بود.

او توضیح می دهد که در برخی مناطق مانند شنگلده، نال و دینان، ریزش سنگ و زمین لغزش به ویرانی بیشتر انجامید. همچنین در نزدیکی علی آباد، رانشی به حجم ۱۰ هزار مترمکعب باعث تشکیل سدی طبیعی به ارتفاع ۲۰ متر بر روی رودخانه هراز شد.

به گفته زارع، زلزله به زیرساخت ها نیز آسیب زد؛ از جمله فرو ریختن پایه های یک پل قوسی در جاده هراز، ترک خوردن تونل های منطقه و آسیب به برخی تأسیسات در ساری، آمل، بابل و قائم شهر.

او  با بیان اینکه خسارات بیشتری در پل سفید و شیرگاه رخ داد، سقف های فروریخته در پلور و فشم گزارش شد و برخی از خانه ها در تهران نیز متحمل خساراتی شدند و یک امامزاده در وانا و امامزاده هاشم به شدت آسیب دیدند، می افزاید که شدت لرزش در تهران حدود ۶ درجه مذکالی برآورد شد و باعث وحشت مردم و آسیب به چند خانه در جنوب تهران شد.

زارع در پایان تأکید می کند که با وجود شدت بالای این زمین لرزه، گسیختگی سطحی قابل توجهی بر روی زمین مشاهده نشد و ترک های گزارش شده بیشتر به عنوان ترک های کششی یا ناشی از زمین لغزش تفسیر شده اند.