قصه 57 ساله کنکور ایرانی ها - سالی که کنکور تعطیل شد

به گزارش سرویس اجتماعی خبر ناب به نقل از خبرآنلاین - اگر امروز دیدن صف های طولانی داوطلبان کنکور، استرس پشت در حوزه ها و بحث همیشگی «تجربی یا ریاضی؟» عادی به نظر می رسد، بد نیست بدانیم کنکور ایرانی تقریباً هم سن چند نسل از ایرانی هاست. نخستین آزمون سراسری ورود به دانشگاه ها ۱۵ مرداد ۱۳۴۸ برگزار شد؛ آزمونی که ۴۷ هزار و ۷۷۳ داوطلب داشت و برای پذیرش در ۱۲ دانشگاه و مؤسسه آموزش عالی، تنها در هفت حوزه امتحانی برگزار شد.

نکته جالب اینکه کنکور آن سال حتی شبیه آزمون های تستی امروز نبود؛ سؤال ها به شکل پاسخ کوتاه طراحی شده بودند و داوطلبان می توانستند بر اساس نوع دیپلم و علاقه خود، رشته های مورد نظرشان را انتخاب کنند. در واقع، «چهار گزینه ای بودن» چیزی نیست که از روز اول همراه کنکور ایرانی بوده باشد.

وقتی کنکور تعطیل شد

کنکور فقط آزمون ورود به دانشگاه نبوده؛ بخشی از تاریخ اجتماعی ایران هم در آن ثبت شده است. در سال های ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۱، همزمان با تعطیلی دانشگاه ها در جریان انقلاب فرهنگی، پذیرش دانشجو نیز متوقف شد. آزمون سراسری در سال ۱۳۶۱ دوباره برگزار شد، اما در آن دوره ابتدا فقط برای رشته هایی مانند پزشکی، فنی و مهندسی، کشاورزی و الهیات و معارف اسلامی بود. سهمیه های مناطق و رزمندگان نیز از همین دوره وارد ساختار کنکور شدند.

سال ۱۳۵۴ هم یک نقطه عطف دیگر بود؛ سازمان سنجش آموزش کشور شکل گرفت و کنکور وارد مرحله ای تازه شد. در آن دوره حتی معدل امتحانات نهایی، نوع دیپلم، جنسیت، وضعیت نظام وظیفه و سهمیه منطقه در پذیرش اثر داشت.

روزی که دخترها از پسرها جلو زدند

یکی از جالب ترین تغییرات تاریخی کنکور، تغییر ترکیب جنسیتی داوطلبان است. در نخستین کنکور، حدود ۱۷ هزار و ۵۰۰ زن در برابر ۳۰ هزار و ۲۷۳ مرد شرکت کردند؛ یعنی مردان با فاصله زیادی اکثریت داشتند.

اما این معادله برای همیشه باقی نماند. نخستین بار در سال ۱۳۷۷ تعداد زنان متقاضی ورود به دانشگاه از مردان بیشتر شد. از دهه ۸۰ این وضعیت دیگر استثنا نبود و به روندی پایدار تبدیل شد.

امروز فاصله حتی بیشتر شده است؛ رئیس سازمان سنجش اعلام کرده در کنکور ۱۴۰۵ از یک میلیون و ۷۰ هزار و ۲۴۱ متقاضی، ۶۵ درصد زن و ۳۵ درصد مرد هستند. یعنی در کنکور امسال تقریباً از هر سه داوطلب، دو نفر زن هستند.

کنکور امسال؛ بیش از یک میلیون نفر در ماراتن

آزمون سراسری ۱۴۰۵ در روزهای ۲۹ و ۳۰ مرداد برگزار می شود و در ۴۱۵ شهرستان، ۵۸۶ حوزه اصلی و ۱۷۱۴ حوزه فرعی جریان دارد. نخستین رقابت امسال نیز با گروه علوم تجربی آغاز شد؛ گروهی که با ۴۵۱ هزار و ۵۲۲ داوطلب همچنان پرمتقاضی ترین گروه آزمایشی است.

آمار سال های مختلف نشان می دهد کنکور گاهی از مرز یک میلیون نفر عبور کرده و گاهی با کاهش جمعیت داوطلبان روبه رو شده است. برای مثال در سال ۱۳۹۱ بیش از یک میلیون و ۶۶ هزار نفر ثبت نام کردند.

از یک بار در سال تا دو بار و دوباره یک بار

کنکور در سال های اخیر شاید بیش از هر دوره دیگری تغییر کرده است. از سال ۱۴۰۲ آزمون برای نخستین بار دو بار در سال برگزار شد؛ یک نوبت در دی و یک نوبت در تیر، تا داوطلب در صورت نتیجه نامطلوب مجبور نباشد یک سال کامل منتظر بماند.

اما این مدل دوام زیادی نداشت و کنکور ۱۴۰۵ دوباره به یک نوبت در سال برگشت. حالا آزمون دیگر فقط آزمون چند ساعت نشستن پشت یک میز نیست؛ سوابق تحصیلی هم سهم مهمی در نتیجه نهایی دارد.

و شاید همین تغییرات، بهترین خلاصه تاریخ کنکور باشد: آزمونی که از ۴۷ هزار و ۷۷۳ نفر در هفت حوزه شروع کرد، حالا بیش از یک میلیون نفر را در صدها شهر و هزاران حوزه پای برگه می نشاند؛ آزمونی که شکل سؤال هایش، تعداد دفعات برگزاری اش، سهم معدل، ترکیب رشته ها و حتی چهره داوطلبانش بارها عوض شده، اما یک چیز در آن ثابت مانده است: چند ساعت آزمون برای بسیاری از جوانان ایرانی همچنان یکی از مهم ترین ایستگاه های زندگی تحصیلی شان است.