دانشگاه رایگان هم به کام پولدارها - یارانه آموزش برای دهک های پردرآمد

به گزارش سرویس اجتماعی خبر ناب به نقل از خبرآنلاین - خبرآنلاین؛ دانشگاه دولتی و آموزش عالی رایگان یا کم هزینه قرار است یکی از مسیرهای کاهش نابرابری و افزایش تحرک اجتماعی باشد، اما به گفته علی اصغر سعیدی، اگر بخش عمده ظرفیت دانشگاه های دولتی و رشته های ممتاز در اختیار فرزندان طبقات برخوردار قرار گیرد، بخشی از یارانه عمومی آموزش عالی عملاً به گروه هایی منتقل می شود که پیش از ورود به دانشگاه نیز امکانات بیشتری داشته اند.

این جامعه شناس، درباره تفاوت سهم دهک های اقتصادی از دانشگاه های دولتی می گوید این تفاوت چشمگیر نشان می دهد که دسترسی به آموزش عالی دولتی در ایران به طور قابل ملاحظه ای با موقعیت اقتصادی و اجتماعی خانواده ها ارتباط پیدا کرده است.

به گفته او، دانشگاه دولتی و آموزش عالی رایگان یا کم هزینه اصولاً باید یکی از ابزارهای کاهش نابرابری و افزایش تحرک اجتماعی باشد. اما اگر بخش عمده ظرفیت دانشگاه های دولتی و به ویژه دانشگاه ها و رشته های ممتاز در اختیار فرزندان طبقات برخوردار قرار گیرد، بخشی از یارانه عمومی آموزش عالی عملاً به گروه هایی منتقل می شود که پیش از ورود به دانشگاه نیز از امکانات اقتصادی و آموزشی بیشتری برخوردار بوده اند.

او معتقد است در این حالت ممکن است نظام آموزش عالی به جای کاهش نابرابری، به بازتولید آن کمک کند.

این جامعه شناس اقتصادی برای تحلیل دقیق تر این وضعیت، چند عامل را مهم می داند؛ نخست درآمد و وضعیت اقتصادی خانوار، سپس نوع و کیفیت مدرسه، میزان استفاده خانواده ها از بازار خصوصی آموزش، کلاس کنکور، معلم خصوصی و سایر منابع آموزشی و در نهایت اثر مستقل شیوه سنجش و پذیرش دانشگاه.

به اعتقاد سعیدی، پرسش اصلی این است که اگر تأثیر کیفیت مدرسه، آموزش خصوصی و سایر امکانات آموزشی کنترل شود، آیا درآمد و دهک اقتصادی خانواده همچنان اثر مستقلی بر احتمال ورود به دانشگاه های دولتی و رشته های ممتاز دارد یا خیر.

او می گوید پاسخ به این پرسش می تواند روشن کند چه میزان از نابرابری موجود ناشی از خود نظام پذیرش دانشگاه است و چه میزان ریشه در ساختار گسترده تر نابرابری اقتصادی و اجتماعی جامعه دارد.

سعیدی در مجموع پایین بودن سهم دهک های اقتصادی پایین در دانشگاه های دولتی را صرفاً نتیجه کنکور نمی داند و آن را محصول پیوند میان فقر، نابرابری اقتصادی، تفاوت در کیفیت مدارس، گسترش بازار خصوصی آموزش، تفاوت در سرمایه فرهنگی خانواده ها و سازوکارهای پذیرش دانشگاه می داند.

متن کامل این گفت وگو را اینجا بخوانید.