اشتباه ترامپ درمورد ایران چه بود؟ - عضدی: آمریکا برخلاف ارزیابی های امنیتی عمل کرد - استراتژی شُک و بهت برای ایران جواب نداد

به گزارش سرویس بین الملل خبر ناب به نقل از خبرآنلاین - خبرآنلاین-مهسا مژدهی: تصمیم برای ورود به جنگ، بیش از هر چیز آزمونی از عقلانیت سیاسی و دقت در برآورد واقعیت هاست؛ آزمونی که به نظر می رسد در مورد حمله آمریکا به ایران، با تردیدهای جدی همراه بوده است.

روایت ها نشان می دهد که با وجود هشدارهای مکرر نهادهای امنیتی و نظامی درباره پیامدهای احتمالی، از جمله واکنش سریع ایران و حتی سناریوی بستن تنگه هرمز، این نگرانی ها در فرآیند تصمیم گیری نادیده گرفته شدند. تکیه بر برتری هوایی و تصور «شوک و بهت» به عنوان راهی برای تسلیم سریع، بار دیگر این پرسش قدیمی را زنده می کند که آیا قدرت نظامی به تنهایی می تواند اهداف سیاسی را محقق کند؟ تجربه های تاریخی از ویتنام تا عراق پاسخ منفی می دهند. در این میان، آنچه بیش از همه به چشم می آید، شکاف میان ارزیابی های کارشناسی و تصمیم نهایی است؛ شکافی که می تواند هزینه های پیش بینی نشده ای به همراه داشته باشد.

اکنون و با گذشت زمان، نه تنها میزان دقت این محاسبات زیر سوال رفته، بلکه اثرات بلندمدت آن بر موازنه های منطقه ای و اعتماد به چتر امنیتی آمریکا نیز به موضوعی قابل تأمل تبدیل شده است.

برای بررسی این موضوع در خبرآنلاین با سینا عضدی با استاد دانشگاه جورج واشنگتن در خبرآنلاین به گفتگو نشسته ایم:

***تصمیم دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا برای حمله به ایران تا چه اندازه مبتنی بر فرآیند منطقی و ارزیابی های معتبر بود؟ آیا ترامپ و دولت او ابعاد مختلف نتایج جنگ و واکنش های ایران را در نظر گرفته بودند؟

زمانی که رئیس ستاد کل ارتش آمریکا به ترامپ اخطار داده بود که ایران ممکن است تنگه هرمز را ببندد، ترامپ گفته بود که ایران خیلی زودتر از این تسلیم خواهد شد و دلیلی برای نگرانی وجود ندارددر واقع دولت آمریکا با دو مسئله مواجه بود. یکی ارزیابی های امنیتی که رئیس سیا و مقامات نظامی ارائه داده بودند. و دیگری آنچه در ملاقات بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل و دونالد ترامپ رئیس جمهور ایالات متحده در ۱۱ فوریه گذشت و گفتند که عملیات علیه ایران بسیار ساده خواهد بود و منجر به رژیم چنج می شود.

همان موقع هم گفته شده بود که این ارزیابی درست نیست و چنین اتفاقی نخواهد افتاد. با این حال، ترامپ تصمیم گرفته بود که این کار انجام شود. حتی زمانی که رئیس ستاد کل ارتش آمریکا به ترامپ اخطار داده بود که ایران ممکن است تنگه هرمز را ببندد، ترامپ گفته بود که ایران خیلی زودتر از این تسلیم خواهد شد و دلیلی برای نگرانی وجود ندارد.

بنابراین مسئله اصلی این است که ارزیابی ها انجام شده بود و اخطارها داده شده بود، اما ترامپ تصمیم گرفته بود این اخطارها و ارزیابی ها را در نظر نگیرد و اقدام به حمله کند.

با نیروی هوایی نمی توان یک کشور را وادار به تسلیم کرد

*** تکیه بیش از حد بر حملات هوایی بدون در نظر گرفتن پیچیدگی های جغرافیایی ایران چه تأثیری بر نتیجه داشت؟

نیروی هوایی ابزار بسیار موثری برای نابودی و تخریب است، ولی ابزار مناسبی برای دستیابی به نتایج سیاسی نیستدرباره حملات هوایی باید گفت که این تصمیم بر این اساس بود که نیروی هوایی آمریکا پیشرفته ترین و بزرگ ترین نیروی هوایی در جهان است و معمولا استفاده از آن ساده تر از به کارگیری نیروی زمینی است.

با استفاده از جنگنده های پیشرفته و با توجه به این که سیستم های پدافند ایران تا حدی تضعیف شده بودند، احتمال پیروزی بیشتر در نظر گرفته می شد.

همچنین این باور کلی وجود دارد که با حملات هوایی می توان یک کشور را وادار به تسلیم کرد، که البته از نظر تاریخی درست نبوده است. برای مثال، در جنگ ویتنام این اتفاق نیفتاد و در دهه ۹۰ هم علیه عراق چنین نتیجه ای حاصل نشد. در هر صورت، این کشورها تسلیم نشدند.

دلیلش این است که برای وادار کردن یک کشور به تسلیم یا شکست در میدان نبرد، معمولا به نیروی زمینی نیاز است. به همین دلیل، اگرچه از نیروی هوایی استفاده زیادی شده، اما باید تاکید کرد که نیروی هوایی ابزار بسیار موثری برای نابودی و تخریب است، ولی ابزار مناسبی برای دستیابی به نتایج سیاسی نیست و همان طور که گفته شد، برای این منظور به نیروی زمینی نیاز است.
 ***آیا دونالد ترامپ ایده ای در مورد توانمندی ایران در مسدود کردن تنگه هرمز داشت؟

در مورد تنگه هرمز نیز همان طور که در پاسخ سوال اول گفته شد، با وجود اخطارهایی که داده شده بود، آقای ترامپ تصمیم گرفت این اقدام را انجام دهد، زیرا تصور می کرد که با یک عملیات هوایی گسترده و اجرای چیزی که به آن «شوک و بهت» گفته می شود، می توانند طرف مقابل را غافلگیر کرده و وادار به تسلیم کنند.

اما برخلاف این پیش بینی و با وجود اخطارها، این تصمیم گرفته شد و ریسک آن پذیرفته شد. زمانی که تنگه هرمز بسته شد، مشخص شد که ایران هم توانایی انجام این کار وجود دارد و هم اراده سیاسی آن را و خسارت زیادی به آمریکا پس از بسته شدن تنگه هرمز وارد شد.

*** دست کم گرفتن توان جنگ از سوی ایران چه آسیبی به تجهیزات پیشرفته آمریکایی می زند؟

هدف این بوده که پایگاه های آمریکا که پیش تر به عنوان یک امتیاز برای کشورهای عربی حوزه خلیج فارس محسوب می شدند، به یک هزینه و مسئولیت تبدیل شوند. به این معنا که دیگر منفعتی برای این کشورها نداشته باشند و حتی به یک نقطه ضعف برای آن ها تبدیل شونددر مورد این که آیا توان نظامی ایران دست کم گرفته شده بود و این موضوع چه آسیبی به تجهیزات پیشرفته آمریکایی وارد کرد، باید گفت که بله، به نظر می رسد این توان دست کم گرفته شده بود، زیرا به همین دلیل هم حمله صورت گرفت. در ماه ها و حدود یک سال گذشته بارها شنیده شده که گفته می شود ایران در ضعیف ترین موقعیت خود قرار دارد. این نوع بیان به این معناست که القا می شود یک حمله نظامی سریع و موفق خواهد بود و طرف مقابل یا شکست می خورد یا تسلیم می شود.

اما معمولا از نظر تاریخی، طرف های درگیر در جنگ توانایی ها و اراده یکدیگر را دست کم می گیرند. به همین دلیل، آمادگی واقعی طرف مقابل برای جنگ به درستی ارزیابی نمی شود. همان طور که مشاهده شد، این ارزیابی ها نادرست بود.

برای مثال، در جنگ ۱۲ روزه سال گذشته که اسرائیل حمله کرد، حدود یک روز طول کشید تا ایران پاسخ دهد، در حالی که در جنگ فعلی، تنها چند ساعت پس از حملات اولیه، پاسخ ایران آغاز شد. این نشان می دهد که آمادگی وجود داشته، نقشه های جنگی از قبل آماده بوده و احتمال وقوع جنگ پیش بینی شده بود.

هنوز زود است که نتایج بلندمدت جنگ را پیش بینی کنیم

***فکر می کنید این جنگ چه تاثیر بلندمدتی بر اتحادها و تکیه امنیتی به آمریکا در سه منطقه اروپا، خلیج فارس و شرق آسیا بر جا گذاشت؟

در مورد تاثیر این اقدامات بر اهداف ایران در جنگ، به نظر می رسد هدف این بوده که پایگاه های آمریکا که پیش تر به عنوان یک امتیاز برای کشورهای عربی حوزه خلیج فارس محسوب می شدند، به یک هزینه و مسئولیت تبدیل شوند. به این معنا که دیگر منفعتی برای این کشورها نداشته باشند و حتی به یک نقطه ضعف برای آن ها تبدیل شوند. هدف ایران از حمله به این پایگاه ها چنین چیزی بوده است.

در مورد این که تأثیر نهایی این اقدامات چه خواهد بود، به نظر می رسد که حداقل هدف کوتاه مدت همین بوده است. درباره آینده، نمی توان با قطعیت نظر داد. از یک سو، گزارش هایی منتشر شده، از جمله گزارشی از روزنامه فایننشال تایمز، مبنی بر این که اسرائیل یک سیستم پدافند لیزری به امارات متحده عربی ارسال کرده است. به نظر من، در بلندمدت این تحولات احتمالاً تأثیر مثبتی بر روابط امنیتی نخواهند داشت، هرچند این تنها یک حدس است.

در پایان باید گفت که این ارزیابی قطعی نیست و ممکن است نتیجه برعکس شود و حتی باعث شود که آمریکا و کشورهای عربی روابط نظامی خود را بیش از پیش تقویت کنند. آینده این موضوع هنوز مشخص نیست.