چین در پروند ایران به ترامپ کمک نمی کند - گل عنبری: بعید است که سفر ترامپ باعث تکاپوی بیشتر پکن در قبال ایران شود

به گزارش سرویس بین الملل خبر ناب به نقل از خبرآنلاین - خبرآنلاین - صابر گل عنبری، تحلیل گر مسائل خاورمیانه با اشاره به سفر رئیس جمهور آمریکا به چین نوشت: در بحبوحه جنگ و سایه سنگین یک آتش بس شکننده با ایران، دونالد ترامپ عازم پکن شد. او برای این سفر تهمیدات زیادی در سر داشت، اما اوضاع بر وفق مراد او پیش نرفت. جنگ با ایران تنها نقطه انفجار انباشت بن بست پنج دهه ای میان تهران و واشنگتن نبود؛ بلکه در کنار متغیرهای منطقه ای و اسرائیل، قطعه ای از پازل کلان رقابت آمریکا با چین در عرصه جهانی بود. از این منظر، جنگ در واقع یکی از مقدمات اصلی سفر رئیس جمهور آمریکا به چین بود.

ترامپ می خواست که با کارت پیروزی در این جنگ، کنترل منابع انرژی خلیج فارس و گسترش نفوذ ژئوپلیتیک واشنگتن در خاورمیانه، روبه روی شی جین پینگ بنشیند؛ تا با دستی پر امتیاز بگیرد و پکن را در پرونده های مورد اختلاف وادار به عقب نشینی کند. اما اکنون در حالی به دیدار همتای چینی خود می رود که این برگ برنده در دستانش قرار نگرفت. او با گرهی کور در خلیج فارس و خاورمیانه روبه روست و نفوذ و حضور نظامی آمریکا از زمان شروع تاکنون با چنین حملاتی مواجه نشده است. 

ترامپ در این سفر می کوشد تا پکن را برای اعمال فشار بر ایران با خود همراه سازد؛ آن هم در جنگی که یکی از اهداف اصلی اش در سطح بین المللی به زمین زدن خود چین بود.

اگرچه ترامپ پیش از پرواز به چین مدعی شد که در مواجهه با ایران نیازی به کمک پکن ندارد، اما بی تردید تهران یکی از محورهای کلیدی دیدارهای او در این سفر خواهد بود. در حقیقت، رئیس جمهور آمریکا امیدوار است تا از زیان های ناشی از این جنگ برای چین به علت بسته شدن تنگه هرمز و آسیب به منابع انرژی منطقه به عنوان شریان اصلی تامین نفت پکن، پیشرانی بسازد تا چینی ها را برای تحت فشار قرار دادن تهران به منظور بازگشایی تنگه هرمز مجاب نماید.

با این حال، چندان محتمل به نظر نمی رسد که ترامپ با طرحی معقول و میانه برای پایان دادن به جنگ، قدم در پکن گذاشته باشد تا توافقی با برد متقابل با تهران به دست آید. در مقابل، آنچه بیشتر در کانون توجه اوست، جلب نظر شی جین پینگ برای قطع هرگونه حمایت اعم از دیپلماتیک، نظامی و غیره از ایران و در گام بعدی، وارد آوردن فشاری مضاعف بر تهران برای بازگشایی تنگه هرمز است و در این خصوص سرنوشت پیش نویس جدیدی قطعنامه در شورای امنیت نشان خواهد داد که چین در قضیه تنگه هرمز با آمریکا همراهی می کند یا خیر.

اما در نگاهی کلان تر، بسیار بعید است که واشنگتن حاضر شود افسار میانجی گری در این مناقشه را به دست رقیب جهانی خود، یعنی چین بسپارد؛ نه آمریکا پذیرای چنین نقش آفرینی ای از سوی پکن است و نه فرصت لازم برای موفقیت در این پرونده را در اختیارش قرار خواهد داد. در آن سو نیز، هرچند چین تحت فشار انسداد تنگه هرمز و پیامدهای جنگ بر منافع اقتصادی و ژئوپلیتیک خود در منطقه، ممکن است بخواهد از مسیر پاکستان یا راه های دیگر به راه حلی برای این بحران حمایت جدی تر کند، اما دور از ذهن است که با تمام وزن سیاسی و جهانی خود وارد این کارزار پیچیده در منطقه شود که با همه بازیگران آن تقریبا مناسبات نزدیکی دارد. 

دلیل این امر روشن است؛ همان گونه که اشاره شد، آمریکا مجال یک نقش آفرینی موفق را به چین نخواهد داد و از سوی دیگر، با وجود تمام آسیب های جنگ به منافع پکن، باز هم بعید است که رهبران چین بخواهند هم راستا با واشنگتن، فشار سنگینی بر تهران وارد کنند که در نهایت به تحقق اهداف رقیبشان یعنی آمریکا در مذاکرات با ایران یاری رساند. در واقع، ورود آشکار له طرفی علیه دیگران برای چین در این کارزار بسیار دشوار است. کما این که رعایت توازن هم دشواری خاص خود را دارد. هر چند منافع چین در نگاه کلان بین المللی از منظر رقابتش با آمریکا سطحی همسویی با تهران را ایجاب می کند؛ اما در آن سو هم روابط نزدیکش با بازیگرانی منطقه ای چون عربستان نیز الزامات خاص خود را دارد. 

کلام آخر اینکه، حتی اگر سفر ترامپ به چین در ظاهر به تکاپوی بیشتر چینی ها در قبال پرونده ایران بینجامد، بنا به دلایل پرشمار، بعید است که از مسیر پکن روندی اصلی و جدی برای پایان دادن به این جنگ شکل بگیرد. با این وجود، شکل گیری یک روند مشوق و مکملِ فرمت پاکستان محتمل است؛ امری که البته کاملاً به جمع بندی نهایی پکن از گفتگوها با هیئت آمریکایی و سنجش میزان جدیت شخص ترامپ بستگی خواهد داشت.