اس400 در انبار، اف-35 روی میز؛ معامله پنهان آنکارا و واشنگتن؟ - قمار ناتویی اردوغان برای بازگشت به اف-35

به گزارش سرویس بین الملل خبر ناب به نقل از خبرآنلاین - خبرآنلاین - ترجمه از المانیتور - محمد عارف معزی: ترکیه در حالی که خود را برای میزبانی نشست آتی ناتو در ماه ژوئیه آماده می کند، همزمان امیدوار است از حاشیه این نشست برای گشودن گره یکی از پیچیده ترین اختلافات دفاعی خود با آمریکا استفاده کند؛ اختلافی که به تحریم های واشنگتن و کنار گذاشته شدن آنکارا از برنامه جنگنده های اف-۳۵ بازمی گردد.

قرار است نشست ناتو در روزهای ۷ و ۸ ژوئیه در آنکارا برگزار شود؛ نشستی که از نگاه مقام های ترکیه می تواند فرصتی برای پیشرفت در پرونده تحریم های آمریکا ذیل قانون «مقابله با دشمنان آمریکا از طریق تحریم ها» (CAATSA) باشد. این تحریم ها در سال ۲۰۲۰ و پس از خرید سامانه پدافندی اس-۴۰۰ روسی توسط ترکیه اعمال شد؛ اقدامی که به اخراج آنکارا از کنسرسیوم اف-۳۵ و توقف تحویل جنگنده های اف-۱۶ نیز انجامید.

هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، روز دوشنبه در سفر به برلین، درباره تدارکات این نشست با همتای آلمانی خود گفت وگو کرد. پیش از آن نیز متیو ویتاکر، سفیر آمریکا در ناتو، در استانبول با فیدان و یاشار گولر، وزیر دفاع ترکیه، دیدار کرده بود.

روزنه ای برای حل پرونده تحریم ها

انتظار می رود دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، در این نشست حضور یابد؛ نخستین سفر یک رئیس جمهور آمریکا به ترکیه از زمان حضور باراک اوباما در اجلاس جی۲۰ آنتالیا در سال ۲۰۱۵.

تام باراک، سفیر آمریکا در آنکارا، ماه گذشته ابراز امیدواری کرده بود که مسئله اس-۴۰۰ «به زودی حل شود».

آلپر کوشکون، سفیر پیشین ترکیه و پژوهشگر مؤسسه کارنگی، می گوید اگرچه اختلاف بر سر اس-۴۰۰ مستقیماً به ناتو مربوط نیست، اما تبعات آن برای این ائتلاف قابل توجه است و زمان بندی نشست می تواند زمینه طرح این موضوع را فراهم کند.

از نگاه آنکارا، بازگشت به برنامه اف-۳۵ با توجه به فرسوده شدن ناوگان اف-۱۶ و کاهش بازدارندگی هوایی، به موضوعی فوری تبدیل شده است؛ مسئله ای که ترکیه آن را به امنیت جناح شرقی ناتو در سایه جنگ روسیه در شمال و تنش های ایران در جنوب پیوند می زند.

موانع حقوقی و راه حل های احتمالی

ترامپ در دوره نخست ریاست جمهوری خود، ترکیه را پس از تحویل نخستین محموله اس-۴۰۰ از روسیه، از برنامه اف-۳۵ کنار گذاشت. تحریم های CAATSA نیز در دسامبر ۲۰۲۰ اعمال شد.

از آن زمان، ترکیه این سامانه را جز آزمایش های اولیه به کار نگرفته و گفته می شود اس-۴۰۰ها در مکانی نامعلوم نگهداری می شوند.

بر اساس قوانین آمریکا، برای بازگشت ترکیه به برنامه اف-۳۵، این کشور نباید «مالک» سامانه اس-۴۰۰ باشد. یکی از گزینه های مطرح، انتقال و انبار کردن این سامانه در یکی از پایگاه های نظامی برون مرزی ترکیه در کشورهایی مانند قطر، سومالی یا قبرس شمالی است تا شرط «عدم مالکیت» برآورده شود.

خوش بینی به گشایش

سونر چاگاپتای، مدیر برنامه مطالعات ترکیه در مؤسسه واشنگتن، می گوید نشانه هایی از «گشایش» در پرونده اس-۴۰۰ همزمان با نشست ناتو قابل مشاهده است.

به گفته او، بازگشت ترامپ به قدرت و روابط شخصی نزدیک او با رجب طیب اردوغان، به همراه همکاری های دو کشور در پرونده هایی مانند غزه و ایران، فضای مساعدتری برای حل اختلاف ایجاد کرده است.

از سوی دیگر، واشنگتن نیز انگیزه راهبردی برای بازگرداندن ترکیه به مدار همکاری کامل با ناتو دارد؛ به ویژه در شرایطی که آمریکا از متحدانش می خواهد سهم بیشتری از هزینه های دفاعی ائتلاف را بر عهده بگیرند.

انگیزه اصلی آنکارا: اف-۳۵

ترکیه پیش از اخراج از برنامه اف-۳۵، حدود ۱.۴ میلیارد دلار در این پروژه سرمایه گذاری کرده بود و شش جنگنده ساخته شده برای آن هرگز تحویل داده نشد.

در شرایطی که اسرائیل و یونان به این جنگنده های نسل پنجم مجهز شده یا در صف دریافت آن هستند، تنها حدود ۱۵۰ فروند از ۲۳۰ تا ۲۴۰ اف-۱۶ ترکیه عملیاتی است.

آنکارا همچنین به دنبال خرید ۴۰ فروند اف-۱۶ بلوک ۷۰ از آمریکا است؛ فروشی که در ژانویه ۲۰۲۴ تأیید شد اما بر سر هزینه تقریبی ۲۳ میلیارد دلاری آن به بن بست خورده است.

کارشناسان معتقدند فوریت این نیاز در جریان نشست ناتو بیش از پیش نمایان خواهد شد؛ جایی که ترکیه در کنار دست کم هشت عضو ناتو قرار می گیرد که هم اکنون اف-۳۵ در اختیار دارند و چند کشور دیگر نیز در صف دریافت آن هستند.