پاکسازی قومی خاموش - در مورد منطقه ممنوعه اسرائیل در لبنان چه می دانیم؟ - جنوب لبنان همچنان خالی از سکنه می شود

به گزارش سرویس بین الملل خبر ناب به نقل از خبرآنلاین - گزارش تازه عفو بین الملل فقط یک آمار جدید درباره مساحت یک منطقه ممنوعه نیست؛ این گزارش در واقع تصویری از ادامه همان بحران قدیمی در جنوب لبنان است، جایی که جنگ، اشغال، تخلیه اجباری و محرومیت از بازگشت، سال هاست بخشی از واقعیت زندگی مردم شده است.

گزارش تازه عفو بین الملل چه می گوید؟

بر اساس این گزارش، منطقه ای که اسرائیل بازگشت ساکنان به آن را ممنوع کرده، اکنون به حدود ۶۰۰ کیلومتر مربع رسیده و نزدیک به ۶ درصد از مساحت لبنان را شامل می شود. عفو بین الملل گفته ده ها هزار نفر از ساکنان جنوب لبنان همچنان امکان بازگشت به روستاهای خود را ندارند. این سازمان همچنین تأکید کرده که برای حفاظت از غیرنظامیانی که مشمول دستورهای تخلیه شده اند، تضمین های کافی ارائه نشده است.

جنوب لبنان چرا همیشه در مرکز درگیری است؟

جنوب لبنان از دهه ها پیش یکی از اصلی ترین کانون های تقابل میان اسرائیل و نیروهای لبنانی و فلسطینی بوده است. نزدیکی به مرز فلسطین اشغالی، حضور گروه های مسلح و اهمیت امنیتی این نوار مرزی باعث شده این منطقه بارها هدف حملات، اشغال و عملیات نظامی قرار بگیرد به همین دلیل، هر موج جدید درگیری در لبنان معمولاً پیش از هر جا، زندگی در روستاها و شهرهای جنوبی را مختل می کند نتیجه هم اغلب یک چیز بوده است: تخلیه، آوارگی و بازگشتی که یا به تعویق می افتد یا با خطر مرگ همراه می شود.

سابقه جنگ اسرائیل و لبنان به کجا برمی گردد؟

درگیری میان اسرائیل و لبنان سابقه ای چند دهه ای دارد. از حملات و اشغال جنوب لبنان در دهه ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ گرفته تا جنگ بزرگ سال ۲۰۰۶، این مرز بارها شاهد جنگ های گسترده بوده است. اسرائیل در سال ۱۹۸۲ به لبنان حمله کرد و سال ها بخشی از جنوب این کشور را در اشغال نگه داشت. در سال ۲۰۰۰ از بخش عمده جنوب لبنان عقب نشینی کرد، اما تنش ها متوقف نشد و در سال ۲۰۰۶ جنگی گسترده میان اسرائیل و حزب الله رخ داد که ویرانی سنگینی به جا گذاشت. از آن زمان هم جنوب لبنان عملاً در وضعیت آتش بس شکننده، حملات پراکنده و تهدید دائمی زندگی کرده است. گزارش تازه عفو بین الملل نشان می دهد این الگوی ناامنی هنوز پایان نیافته است.

تشدید جنگ در سال ۲۰۲۶ چه پیامدی داشته است؟

عفو بین الملل گفته از زمان تشدید جنگ در دوم مارس ۲۰۲۶، بیش از ۳۷۰۰ نفر در لبنان کشته شده اند. بر اساس این گزارش، ارتش اسرائیل همچنین ۸۱ غیرنظامی را هنگام تلاش برای بازگشت به روستاهایشان در جنوب لبنان کشته و ۱۲۰ نفر را زخمی کرده است. تا هفتم ژوئن ۲۰۲۶ نیز بیش از یک میلیون نفر در لبنان همچنان آواره بوده اند. این اعداد نشان می دهد بحران فقط به خطوط تماس محدود نیست، بلکه مستقیماً به زندگی غیرنظامیان گره خورده است. در چنین وضعیتی، ممنوعیت بازگشت به خانه برای بسیاری از خانواده ها به معنای ادامه یک آوارگی بی پایان است.

منطقه ممنوعه چه معنایی برای مردم جنوب لبنان دارد؟

وقتی بخشی از خاک یک کشور به منطقه ممنوعه برای بازگشت تبدیل می شود، مسئله فقط جابه جایی جمعیت نیست. این وضعیت یعنی خانه ها خالی می مانند، زمین های کشاورزی رها می شوند، روستاها از چرخه زندگی خارج می شوند و ساکنان از ابتدایی ترین حق خود یعنی بازگشت به محل زندگی محروم می شوند. در جنوب لبنان، این محرومیت فقط یک پیامد موقت جنگ نیست؛ برای بسیاری از خانواده ها، بخشی از تجربه تکرارشونده نسل های مختلف است. همین مسئله باعث شده جنوب لبنان همواره یکی از نمادهای آوارگی مزمن در منطقه باقی بماند.

چرا این گزارش مهم است؟

اهمیت گزارش عفو بین الملل در این است که بحران جنوب لبنان را صرفاً به عنوان یک درگیری مرزی روایت نمی کند، بلکه آن را در چارچوب حقوق غیرنظامیان، حق بازگشت و امنیت انسانی قرار می دهد. وقتی ۶ درصد از خاک لبنان عملاً به منطقه ای بدون امکان بازگشت تبدیل می شود، موضوع فقط امنیت مرزها نیست؛ مسئله به تغییر زندگی مردم، نقشه سکونت و آینده روستاهای جنوب لبنان مربوط می شود.

گزارش تازه عفو بین الملل یادآور این واقعیت است که جنگ اسرائیل و لبنان فقط در میدان نبرد خلاصه نمی شود؛ اثر اصلی آن را اغلب غیرنظامیانی می بینند که خانه هایشان را ترک کرده اند و راه بازگشت برایشان بسته مانده است. جنوب لبنان سال هاست میان آتش بس های شکننده و دورهای تازه جنگ گرفتار است و گسترش منطقه ممنوعه، نشانه ای دیگر از تداوم همان بحران تاریخی است.