انتقال جنگنده اف-35 به کشور همسایه شکست خورد - پای اس‑400 روسی در بین است؟

به گزارش سرویس بین الملل خبر ناب به نقل از همشهری - شبکه خبری راشاتودی در گزارشی نوشت: «بازگشت به نقطه صفر درباره جنگنده های اف-۳۵ در حالی صورت گرفته که واشنگتن باب مذاکره را نبسته و این به آمریکا و ترکیه اجازه داده است که ظاهر پیشرفت را حفظ کنند، حتی اگر شرایط قانونی از زمان اخراج ترکیه از برنامه، تقریبا هیچ تغییری نکرده باشد.

این نامه اندکی پس از نشست ناتو در آنکارا منتشر شد، جایی که دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا در دیدار با رجب طیب اردوغان، همتای ترکیه ای خود گفت که تحریم های آنکارا را می شود لغو کرد و نشان داد که مساله اف‑۳۵ به صورت مثبت حل خواهد شد.

البته ترامپ نه از امضای قراردادی خبر داد و نه تاریخ تحویل مشخصی اعلام کرد، اما حرف هایش این تصور را ایجاد کرد که کاخ سفید به یک تصمیم سیاسی رسیده و فقط موانع فنی باقی مانده اند.

اردوغان نیز به جنگنده هایی اشاره کرد که قبلا برای ترکیه تولید شده بودند و ابراز اطمینان کرد که ترامپ به قول خود عمل خواهد کرد. این تبادل نظر هم برای افکار عمومی ترکیه بود و هم برای واشنگتن، زیرا آنکارا می خواست نشان دهد که اختلاف طولانی مدت در حال نزدیک شدن به حل وفصل است و رابطه شخصی دو رئیس جمهور می تواند بار دیگر روابط دوجانبه را شکل دهد.

با این حال، بن بست فعلی محدودیت های چنین دیپلماسی شخصی را نشان می دهد. ترامپ ممکن است اردوغان را متحدی مفید بداند و از بازگشت ترکیه به خرید تسلیحات آمریکایی حمایت کند، اما تایید رئیس جمهور آمریکا به این مساله به تنهایی کافی نیست. تا زمانی ترکیه اس‑۴۰۰ روسی را حفظ کند، انتقال اف‑۳۵ را ممنوع می کنند و این محدودیت ها توسط گروهی دوحزبی در کنگره تقویت می شوند که مخالفت هایشان از خود سامانه روسی گرفته تا سیاست های داخلی اردوغان، روابط آنکارا با حماس، اختلافاتش با اسرائیل، یونان و قبرس و تصویر کلی ترکیه به عنوان متحدی غیرقابل پیش بینی، طیف گسترده ای را در بر می گیرد.

از شریک اف‑۳۵ تا کشوری منزوی شده

ترکیه هرگز فقط یک مشتری ساده نبوده است. آنکارا در مراحل اولیه به پروژه اف‑۳۵ پیوست، در توسعه آن سرمایه گذاری کرد، برنامه خرید حدود صد فروند جنگنده را داشت، خلبانان و پرسنل فنی را آموزش داد و شرکت های داخلی را در زنجیره تولید بین المللی ادغام کرد.

صدها قطعه این جنگنده در ترکیه تولید می شد، از جمله بخش هایی از بدنه مرکزی، ارابه فرود، ورودی های هوا، سیم کشی ها، سازه های محفظه تسلیحات و برخی قطعات موتور. برای آنکارا، مشارکت در این برنامه فراتر از دستیابی به یک جنگنده مدرن بود؛ این مشارکت شامل سفارشات صنعتی بلندمدت، تجربه تولید، دسترسی به روش های پیشرفته هوانوردی و موقعیت قوی تر در درون ناتو می شد. پس از اخراج ترکیه از این پروژه، پنتاگون مجبور شد تولید را به تامین کنندگان جایگزین منتقل کند اما برای آنکارا مساله جدی تر بود؛ هم جنگنده ها را از دست داد و هم شبکه همکاری صنعتی که شرکت ها، متخصصان و سرمایه گذاری عمومی حول آن سازماندهی شده بود.

شکاف زمانی رخ داد که ترکیه سامانه اس‑۴۰۰ را از روسیه خریداری کرد؛ اولین محموله های آن در سال ۲۰۱۹ تحویل شد. آنکارا استدلال کرد که واشنگتن شرایط قابل قبولی برای سامانه پاتریوت ارائه نداده، انتقال فناوری مورد نظر را فراهم نکرده و نیاز فوری ترکیه به پدافند هوایی دوربرد را نادیده گرفته است. برای اردوغان، قرارداد روسی ارزش سیاسی هم داشت، زیرا نشان می داد که آنکارا می تواند تسلیحات خود را بدون تسلیم در برابر فشار غرب انتخاب کند. پس از کودتای نافرجام ۲۰۱۶ و تیره شدن روابط با آمریکا، اس‑۴۰۰ بخشی از تلاشی گسترده تر شد برای نشان دادن اینکه ترکیه می تواند سیاست مستقلی را در کنار همکاری با روسیه و غرب دنبال کند.

واشنگتن اما این همکاری دفاعی بین ترکیه و روسیه را متفاوت می دید. اس‑۴۰۰ برای شناسایی و درگیری با هواپیماهای پیشرفته طراحی شده بود و رادارهای آن به صورت تئوری می توانستند اطلاعاتی درباره ویژگی های پنهان کاری، رویه های الکترونیکی و الگوهای عملیاتی اف‑۳۵ جمع آوری کنند. حتی بدون ادغام در شبکه ناتو، حضور فیزیکی سامانه روسی در کنار اف‑۳۵ یک ریسک غیرقابل پذیرش تلقی می شد. پیشنهادهای آنکارا برای تشکیل کمیسیون فنی یا اجرای جداگانه دو سامانه، موضع آمریکا را تغییر نداد. ترکیه از برنامه حذف و آموزش خلبانان متوقف شد، جنگنده های تولیدشده برای آنکارا توقیف گردید و تحریم هایی علیه صنایع دفاعی آن اعمال شد.

بنابراین اس‑۴۰۰ از نماد استقلال راهبردی به یک بار سیاسی تبدیل شد.

عامل اسرائیل و مقاومت در کنگره

مخالفت اسرائیل به مانعی مضاعف و سخت تر برای اف-۳۵ها تبدیل شده است، به ویژه که روابط ترکیه و اسرائیل از بحران های دوره ای به بی اعتمادی راهبردی پایدار تغییر یافته است.

بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل آشکارا با انتقال اف‑۳۵ به ترکیه مخالفت و استدلال می کند که این کار موازنه قدرت منطقه ای را برهم می زند. او آنکارا را به جاه طلبی های تهاجمی متهم کرده است.

این نگرانی ها فراتر از دشمنی شخصی بین اردوغان و نتانیاهو است. ترکیه دارای نیروهای مسلح بزرگ، صنعت پهپادی پیشرفته، نیروی دریایی بزرگ، بخش موشکی در حال رشد و حضور نظامی از سوریه و عراق تا لیبی و سومالی است. دسترسی به اف‑۳۵ نه تنها یک جنگنده تهاجمی مدرن در اختیار آنکارا قرار می دهد، بلکه تجربه در عملیات نسل پنجم، سامانه های پیشرفته اشتراک داده، قابلیت های اطلاعاتی، آموزش و فناوری های نگهداری را نیز فراهم می کند که بعدا می تواند از جنگنده ملی کان و سایر برنامه های داخلی ترکیه پشتیبانی کند.

از دیدگاه اسرائیل، در اختیار داشتن اف‑۳۵ توسط ترکیه می تواند در نهایت آزادی عمل نیروی هوایی اسرائیل در شرق مدیترانه و به صورت گسترده تر در خاورمیانه را محدود کند.

از طرف دیگر نفوذ لابی طرفدار اسرائیل در کنگره آمریکا را نیز نباید در عدم تایید حضور ترکیه در پروژه اف-۳۵ نادیده گرفت. قدرت این لابی در تبدیل نگرانی های اسرائیل به نامه های دوحزبی، جلسات استماع کمیته ها، اصلاحیه های بودجه و محدودیت های قانونی است که بدون توجه به موضع شخصی رئیس جمهور آمریکا همچنان موثر باقی می مانند.

ترکیه میان اس‑۴۰۰، صنعت دفاعی خود و فناوری غرب

سال های تحریم، نتیجه گیری را که قبلا در داخل تشکیلات سیاسی و نظامی ترکیه رایج بود، تقویت کرده است به این صورت که تا زمانی که تولید سلاح های حیاتی به تصمیماتی در واشنگتن، برلین، اتاوا یا دیگران دیگر وابسته باشد، نمی تواند خود را یک قدرت کاملا مستقل بداند.

همین مساله توضیح می دهد که چرا آنکارا روی پهپادهای بیرقدار، جنگنده کان، هواپیمای آموزشی و رزمی سبک و دیگر تجهیزات دفاعی سرمایه گذاری کرده است. صنعت دفاعی ترکیه به ابزاری برای امنیت، سیاست خارجی، صادرات و نفوذ منطقه ای تبدیل شده است.

با این حال، این دستاوردها به معنای استقلال فناورانه کامل نیست. نسخه های اولیه کان به موتورهای آمریکایی اف۱۱۰ وابسته هستند و ترکیه همچنان یکسری تجهیزات از ریزالکترونیک ها، ماشین آلات تخصصی تا مواد ویژه و قطعات الکترونیکی برای هواپیماها، پهپادها، کشتی های جنگی و سامانه های پدافند هوایی را وارد می کند. به همین دلیل است که با وجود توسعه جنگنده کان، اف‑۳۵ همچنان مهم باقی می ماند.

بنابراین ترکیه شاید به دنبال سازش با مسکو بر سر اس‑۴۰۰ خواهد بود که شامل غیرفعال سازی، انتقال به کشور ثالث، بازگرداندن به روسیه یا ترتیبات دیگری است که به واشنگتن اجازه دهد تایید کند که هیچ سامانه عملیاتی در خاک ترکیه باقی نمانده است.

حتی اگر ترامپ در نهایت فروش اف-۳۵ها را به ترکیه تایید کند، کنگره بعید است بدون شرایط قابل توجه، ترکیه را دوباره بپذیرد.

آزمونی برای سیاست خارجی ترکیه

برای آنکارا، این اختلاف آزمون دیگری برای مدل سیاست خارجی ترکیه به شمار می رود است. ترکیه می تواند به تنوع بخشی روابط، توسعه صنعت دفاعی و جستجوی سازش با مسکو و واشنگتن ادامه دهد، یا ممکن است مجبور شود بپذیرد که دسترسی به حساسترین فناوری های غرب، مستلزم کنارگذاشتن برخی انتخاب های قبلی اش است. با توجه به فشارهای اقتصادی داخلی، هزینه سرسام آور برنامه های دفاعی ملی، تنش های بیشمار منطقه ای و عزم اردوغان برای حفظ تصویر رهبری مستقل، تصمیم واقعا دشوار است. امتیاز دادن بر سر اس‑۴۰۰، عقب نشینی به نظر می رسد؛ کنارگذاشتن اف‑۳۵، محدودیت های غربی را برای سال ها حفظ می کند و تلاش برای حفظ سامانه روسی و دسترسی به جنگنده آمریکایی، به احتمال زیاد ترکیه را در همان بن بستی که از سال ۲۰۱۹ با آن مواجه بوده، باقی می گذارد.

اگر بخواهیم دقیقتر به این مساله بنگریم، باید بگوییم که رویای اف‑۳۵ ترکیه نه سقوط کرده و نه در آستانه تحقق است. این رویا در یک بن بست حقوقی، سیاسی و راهبردی گیر افتاده که تنها با ارائه راهکاری قطعی درباره اس‑۴۰۰ و جلب رضایت کنگره آمریکا قابل حل خواهد بود. در غیر این صورت، ترکیه سال ها در همین وضعیت معلق باقی خواهد ماند.

این خبر توسط سایت همشهری آنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : همشهری آنلاین