افشاگری رسانه آمریکایی درمورد تفاهم آمریکا با ایران؛ سندی که ترامپ از ابتدا بنا بر اجرای آن نداشت

به گزارش سرویس بین الملل خبر ناب به نقل از همشهری - همشهری آنلاتین، رسانه آمریکایی ریسپانسیبل استیت کرفت( responsible statecraft ) نوشت: هنگامی که ترامپ در ۱۷ ژوئن با پذیرش تفاهم نامه (MOU)، ظاهرا پایان جنگ با ایران را پذیرفت، شماری از سناتورهای جمهوری خواه به شدت ابراز نگرانی کردند. بیل کسیدی، سناتور جمهوری خواه ایالت لوئیزیانا، آشکارا این توافق را به باد انتقاد گرفت و بر سر راهبرد دولت آمریکا با ترامپ وارد جدال لفظی شد.

با این حال، مخالفت ها با تفاهم نامه ایران به سرعت کاهش یافت. کسیدی پس از دریافت توضیحاتی از جی دی ونس، معاون رئیس جمهور آمریکا، و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ، متقاعد شد موضع خود را درباره رای گیری های آتی مربوط به قطعنامه های اختیارات جنگی در قبال ایران تغییر دهد. او پس از این دیدار مدعی شد که دولت آمریکا طرحی «قابل قبول» برای تحقق بسیاری از اهداف اولیه جنگ، از جمله نابودی یا تضعیف برنامه هسته ای، موشک های بالستیک و توانمندی های جنگ متعارف ایران دارد!

تفاهم نامه؛ ابزاری برای وقت کشی؟

اگرچه ممکن است ترامپ و تیمش با اعمال فشار، کسیدی و دیگر سناتورهای مخالف را به تبعیت واداشته باشند، احتمال بیشتری وجود دارد که آن ها را در جریان این راز قرار داده باشند که توافق قرار نیست دوام چندانی داشته باشد.

شواهد علنی حاکی از آن است که ترامپ تفاهم نامه را نه با هدف پایان دادن به جنگ، بلکه برای تضعیف اهرم فشار ایران بر تنگه هرمز و بهبود موقعیت آمریکا برای دورهای بعدی جنگ امضا کرده است.

اقدامات دریایی دولت آمریکا نیز در کنار دیگر شواهد، این احتمال را تقویت می کند که واشنگتن از ابتدا قصد نداشته است به تعهدات خود در چارچوب این تفاهم نامه پایبند بماند.

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه و مشاور امنیت ملی آمریکا، به جای حمایت از آتش بس در لبنان، بلافاصله برای تضعیف آن اقدام کرد و توافق سه جانبه جداگانه ای را اعلام کرد که محور اصلی آن خلع سلاح حزب الله بود. این توافق جانبی به رژیم صهیونیستی توجیهی برای ادامه اشغال جنوب لبنان و تخریب ده ها روستا در مناطق تحت کنترل خود داد.

همچنین، تفاهم نامه آمریکا را موظف می کرد دسترسی ایران به دارایی های خارجی مسدود شده در نتیجه تحریم های آمریکا را فراهم کند، اما مقام های دولت ترامپ به سرعت از اهمیت این تعهد کاستند و اعلام کردند: «هیچ بخشی از این پول هرگز به ایران نخواهد رسید.» آن ها همچنین مدعی شدند که این منابع صرفا برای خریدهای بشردوستانه در اختیار ایران قرار خواهد گرفت؛ موضعی که یادآور تعهدات مشابه دولت جو بایدن بود که آن ها نیز در نهایت اجرا نشدند.

تلاش آمریکا برای ایجاد مسیر دریایی خارج از کنترل ایران

با این حال، تحولات تنگه هرمز نقش اصلی را در فروپاشی تفاهم نامه ایفا کرد. ایران با استناد به مفاد مندرج، این توافق را به منزله تثبیت کنترل خود بر تنگه هرمز و اختیار تهران در تعیین جریان تردد کشتی ها از این گذرگاه حیاتی انرژی تفسیر کرد، اما واشنگتن بلافاصله تلاش های پیشین خود را برای ایجاد یک کریدور ترانزیت دریایی جداگانه در سمت عمان و خارج از نظارت و کنترل ایران سرعت بخشید.

مرکز مشترک اطلاعات دریایی نیروهای دریایی ائتلاف در اطلاعیه ای در ۱۸ ژوئن، بلافاصله پس از امضای تفاهم نامه، به کشتی های تجاری دستور داد برای اطلاع از نحوه عبور ایمن از تنگه با یکی از رابطان نیروی دریایی آمریکا تماس بگیرند.

روزنامه فایننشال تایمز نیز در ۲۳ ژوئن گزارش داد که آمریکا و شماری از شرکت های بیمه غربی به کشتی ها توصیه می کنند مسیری را در سمت عمانی تنگه دنبال کنند که زیر پوشش هوایی آمریکا محافظت می شود. این روزنامه به نقل از سه مدیر اجرایی شرکت های کشتیرانی نوشت که این وضعیت، مالکان کشتی ها را درباره انتخاب مسیر عبور سردرگم کرده است.

یکی از مقام های دولت آمریکا در ۱۹ اوت، در اظهاراتی به وب سایت آکسیوس، از موفقیت ظاهری این کریدور سخن گفت و اعلام کرد: «ما دو ماه است که مسیر جنوبی تنگه هرمز را تحت کنترل داریم.» این بازه زمانی تقریبا به طور دقیق با تاریخ امضای تفاهم نامه در ۱۷ ژوئن مطابقت داشت.

جی دی ونس نیز در اواخر ژوئن توضیح داد که جریان انرژی تا چه اندازه در محاسبات دولت آمریکا درباره تفاهم نامه اهمیت داشته است. او گفت: «آنچه رئیس جمهور به ما دستور داده انجام دهیم، این است که از این تفاهم نامه استفاده کنیم تا اقتصاد نفتی جهان را به نوعی دوباره پر کنیم، بخشی از ذخایر را تجدید کنیم و بعد ببینیم اوضاع چگونه پیش می رود.»

ونس در ادامه مدعی شد که رئیس جمهور آمریکا «فشار زیادی را از روی اقتصاد جهانی برمی دارد، بی آنکه حتی از یکی از دستاوردهایش صرف نظر کند و در عین حال، گزینه های متعددی را برای خود حفظ کند.»

تشدید تنش ها در تنگه هرمز و فروپاشی توافق

در مسیر عمانی، نفتکش ها مسیری را دنبال کرده اند که در فاصله کمتر از یک مایلی از خط ساحلی عمان قرار دارد. این کشتی ها بدون روشن کردن چراغ ها و بدون استفاده از رادیو یا تلفن حرکت می کنند.

به نظر می رسد نیروهای مسلح آمریکا تلاش زیادی برای ایمن سازی این مسیر به خرج می دهند با وجود این، کشتی ها هنگام عبور به طور مرتب هدف حمله قرار می گیرند.

به نظر می رسد که ایران این عملیات را تلاشی برای تضعیف اهرم فشار خود بر تنگه هرمز انگاشته است. نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در بیانیه ای هشدار داد که کشتی ها باید با مقامات ایرانی هماهنگ کنند و مسیرهایی که بدون تایید ایران اعلام می شوند را «غیرقابل قبول» و «بسیار خطرناک» توصیف کرد

نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی طی بیانیه ای اعلام کرد که کشتی ها موظف به هماهنگی با مسئولان ایرانی اند و تعیین مسیر بدون کسب تاییدیه ایران، اقدامی «بسیار خطرناک» و «غیرقابل قبول» است.

فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) یک روز بعد در واکنش، مواضعی را در امتداد سواحل ایران هدف حملات نظامی قرار داد و مدعی شد که تهران با حمله اولیه، آتش بس را نقض کرده است. این حملات آمریکا بند نخست تفاهم نامه را که طرفین را به «خودداری از تهدید یا استفاده از زور علیه یکدیگر» ملزم می کرد، نقض کرد.

ایران در نامه ای به سازمان ملل متحد اعلام کرد که تفاهم نامه «به صراحت مسئولیت جمهوری اسلامی ایران در تعیین ترتیبات عبور ایمن کشتی ها از تنگه هرمز را تایید می کند. ایالات متحده، در نقض آشکار این بند، به طور یک جانبه این ترتیبات را به چالش کشیده و درصدد تحمیل یک مسیر دریایی موازی برآمده است.»

پس از نقض بندهای یادداشت تفاهم از جانب آمریکا، حملات و اقدامات تلافی جویانه در روزهای بعد نیز تکرار شد. آمریکا هفتم ژوئیه با این ادعا که تهران طی ۲۴ ساعت به سه کشتی تجاری حمله کرده است، همزمان با مراسم تشییع آیت الله سید علی خامنه ای، رهبر (شهید) ایران که در حملات تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی در نهم اسفند ۱۴۰۴ ترور شد، ۸۰ هدف را در سراسر جنوب ایران بمباران کرد. آمریکا هشتم ژوئیه نیز ۹۰ حمله دیگر انجام داد که طی تنها ۲ روز ۱۴ شهید و ۷۸ زخمی بر جای گذاشت. ایران در واکنش به حملات آمریکا که در تناقض با یادداشت تفاهم بود، با حملات موشکی و پهپادی، پایگاه های آمریکا در سراسر منطقه را هدف قرار داد.

به دنبال این رویدادها، دونالد ترامپ با اعلام اینکه این تفاهم نامه «دیگر فاقد اعتبار است»، به استفاده از الفاظ توهین آمیزی درباره ایرانیان روی آورد.

سنتکام ۱۱ ژوئیه ازسرگیری حملات به ایران را اعلام کرد و مدعی شد که از اوایل ماه مه تاکنون، «عبور بیش از ۸۰۰ کشتی تجاری و ۴۰۰ میلیون بشکه نفت خام از تنگه هرمز را تسهیل کرده است» نیروهای آمریکایی نیز آنچه محاصره بنادر ایران خوانده می شود، را دوباره برقرار و به مدت ۱۳ شب پیاپی به ایران حمله کردند؛ اقداماتی که متعاقبا حملات تلافی جویانه بیشتری از سوی ایران را به دنبال داشت.

بی اعتمادی بیشتر تهران به واشنگتن

تفاهم نامه می توانست مبنایی جدی برای پایان دادن به جنگ باشد، اما اکنون به رویدادی دیگر در سلسله تلاش های دیپلماتیک آمریکا و ایران تبدیل شده است که اعتماد تهران به قابل اعتماد بودن واشنگتن را بیش از پیش تضعیف کرده است.

البته اثبات قطعی نیت ترامپ درباره تفاهم نامه دشوار است. ممکن است استدلال شود که ترامپ، حتی اگر قصد نداشت مفاد تفاهم نامه را مو به مو اجرا کند، امیدوار بود بتواند با اتکا به اراده و قاطعیت خود، آن را نقطه شروعی برای پایان دادن به جنگ قرار دهد.

با این حال، این فرضیه توضیح نمی دهد که چرا جمهوری خواهان تندرو موضع خود را درباره تفاهم نامه تغییر دادند و همچنین توجیه قانع کننده ای برای رد فوری بخش های کلیدی توافق از سوی ترامپ ارائه نمی کند.

این واقعیت ها در عوض حاکی از آن است که آمریکا تفاهم نامه را چیزی بیش از ابزاری برای وقت کشی نمی دانست؛ ابزاری که هدف آن تضعیف موقعیت ایران، بدون توسل به یک حمله نظامی تمام عیار، بود.

به نظر می رسد این خدعه نتیجه معکوس داده است. اکنون ترامپ به لاف زنی های توخالی درباره کنترل تنگه هرمز محدود شده است؛ افزایش حملات به کشتی ها در این تنگه، خطر وقوع دور دیگری از جنگ گسترده و بی اعتمادی عمیق ناشی از بدعهدی آشکار آمریکا در قبال تفاهم نامه، ادعای ترامپ را زیر یک علامت سوال بزرگ قرار داده است.

به گزارش ایسنا، رسانه های آمریکایی در حالی بعد از هشت ماه نسبت به عدم حسن نیت و دروغ گویی مقامات خود اعتراف می کنند که برای مقامات ایرانی از ابتدای ورود به مذاکرات پایان جنگ محرز بود که احتمالا طرف آمریکایی به حرف و قول خود پایبند نخواهد ماند، همان طور که به برجام پایبند نماند. با این حال درخواست های منطقه ای و بین المللی و نگاه بخش قابل توجهی از جامعه ایرانی به حل و فصل مساله از طریق مسالمت آمیز باعث شد تا مقامات ایرانی در سطح حاکمیت ملی به این مذاکرات ورود کنند.

«اسماعیل بقایی» سخنگوی وزارت خارجه ایران در تازه ترین موضع گیری در رابطه با مذاکرات با آمریکا خاطرنشان کرد: این طرف آمریکایی است که در مذاکره جدی نیست و در دو سال اخیر نشان داده است مذاکره را با دیکته کردن اشتباه می گیرد و مدام دروغی را تکرار می کند.

وی ادامه داد: ما هیچ وقت پنجره دیپلماسی را نبستیم. برای مردم خودمان و برای مردم دنیا روشن کردیم که در دیپلماسی جدی و ثابت قدم هستیم. ما این را در عمل نشان دادیم، این فقط یک موضع سیاسی نیست. ما در سال ۲۰۱۵ وارد یک معاهده ای شدیم که سه سال بعد از آن، بدون کوچک ترین خدشه ای آن را اجرا کردیم؛ این آمریکا بود که آن را نقض کرد. ما نمی توانیم بگوییم آن بخشی از تاریخ است و الان باید از آن تاریخ عبور کنیم. آن تاریخ بخشی از کارنامه و عملکرد آمریکاست و به هیچ عنوان نمی توانیم آن را نادیده بگیریم. اگر آن را هم بگوییم مربوط به چند سال قبل است، خب این دو سال را چه می گویید؟ مگر غیر از این است که در دو نوبت، در حالی که ما داشتیم گفت وگو می کردیم، نیم ساعت پیش از حمله اعلام می کند که ما به دنبال مذاکره با ایران هستیم! در آخرین مورد درباره یادداشت تفاهم اسلام آباد چه باید گفت؟ آن را که اوباما یا بایدن امضا نکرده بودند! شخص رئیس جمهور فعلی آمریکا امضا کرد اما بیشتر از سه هفته دوام نیاورد. در چنین وضعیتی شما کشوری ثابت قدم تر، با حسن نیت تر و مسئول تر از ایران پیدا کنید که با وجود همه این موارد، کماکان باب دیپلماسی را باز بگذارد، این امکان را فراهم کند که کشورهای منطقه ای رفت وآمد کنند یا به واسطه ها پاسخ دهد.

سخنگوی دستگاه دیپلماسی ایران تاکید کرد: ما همان طور که در دفاع از خودمان قاطع و جدی عمل کردیم، در دیپلماسی هم جدی هستیم و از دیپلماسی ترس نداریم. کسانی از دیپلماسی و مذاکره می ترسند که منطق ندارند.

این خبر توسط سایت همشهری آنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : همشهری آنلاین