سرنوشت گروه های مسلح کرد در خاورمیانه؛ پایان عصر خودمختاری نظامی

به گزارش سرویس بین الملل خبر ناب به نقل از خبرآنلاین - تحولات شتابان ماه های گذشته درخاورمیانه، پرونده های امنیتی معلق چند دهه اخیر را وارد فاز تعیین تکلیف نهایی کرده است. از مرزهای سوریه و ترکیه تا ارتفاعات و کوهستان های اقلیم کردستان عراق، شبه نظامیان کُرد با دوره ای از فشارهای بی سابقه، تغییر موازنه های منطقه ای، و بن بست های سنگین سیاسی و نظامی روبه رو شده اند. 

 پ ک ک؛ درگیر میان آتش بس های شکننده و فشار ترکیه

حزب کارگران کردستان (پ ک ک) در یکی از ضعیف ترین و شکننده ترین موقعیت های سرزمینی و عملیاتی خود از زمان آغاز مبارزه مسلحانه در دهه ۱۹۸۰ قرار گرفته است. طی سال های اخیر ارتش ترکیه با استقرار سامانه های پیشرفته پایش هوایی، پهپادهای تهاجمی مداوم و نفوذ عمقی در خاک اقلیم کردستان عراق (به ویژه در عمق ده ها کیلومتری ارتفاعات قندیل، متینا، گاره و زاپ)، خطوط تدارکاتی، انبارهای مهمات و مراکز فرماندهی پ ک ک را به شدت زیر ضربه برده بود. در ماه های منتهی به نوامبر ۲۰۲۶، محافل سیاسی منطقه ای و ناظران بین المللی گمانه زنی های جدی تری را پیرامون ضرورت تغییر ساختار، خلع سلاح یا انحلال سازمانی پ ک ک مطرح کرده اند. در حالی که فشارهای امنیتی روزبه روز تنگ تر می شود، فشارهای سیاسی درون گروهی و منطقه ای رهبران این حزب را وادار ساخته تا درباره آینده سیاسی خود در غیاب مبارزه مسلحانه کلاسیک کوهستانی چاره اندیشی کنند؛ هرچند بدنه سنتی نظامی آن همچنان مقاومت سرسختی نشان می دهد. باهمه اینها، دولت ترکیه امروز توانسته نوعی خلع سلاح را در میان پ.ک.ک رسمی کند. 

 نیروهای دموکراتیک سوریه؛ بازتعریف در سایه حکومت الشرع

نیروهای موسوم به «قسد» و ساختار سیاسی موسوم به «مدیریت خودگردان شمال و شرق سوریه» (روژاوا) در شرق فرات، در موقعیتی به مراتب پیچیده تر و شکننده تر از گذشته تنفس می کنند. بازتنظیم اولویت های راهبردی ایالات متحده در خاورمیانه و کاهش تمایل این کشور به حفظ حضور نظامی پرهزینه در شرق سوریه، رهبران قسد را به این فکر انداخت که چتر امنیتی غرب ابدی نیست و نمی تواند تضمین کننده خودمختاری بلندمدت آن ها باشد.

در ماه های اخیر از یک سو، تهدیدهای مداوم ترکیه برای اجرای عملیات های زمینی جدید و تثبیت مناطق حائل مرزی قسد را تحت فشار مضاعف قرار داد تا در چارچوب حاکمیت سرزمینی دولت مرکزی سوریه و ادغام در ساختار ارتش رسمی این کشور تصمیم گیری کند. بنا بر گزارش ها 

«قسد» بیش از یک دهه به عنوان ستون نظامی اداره خودمختار کردها در شمال شرق سوریه فعالیت می کرد. این نیرو در اوج قدرت خود بر حدود یک چهارم خاک سوریه، از جمله بخش عمده ای از مناطق نفت خیز شمال شرق این کشور، کنترل داشت.

توافق نهایی با میانجی گری آمریکا و پس از آن حاصل شده بود که دولت جدید سوریه و ترکیه تهدید کردند علیه گروه های مسلح کرد سوری دست به اقدام نظامی خواهند زد.

در نهایت قسد تن به خواسته های حکومت مرکزی سوریه داد و مظلوم عبدی، فرمانده سابق آن به مشاور احمدالشرع تبدیل شد. اتفاقی که بسیاری از نیروهای سابق دموکراتیک سوریه را خشمگین کرد. در عین حال قسد برخی از امتیازات را از دمشق گرفت و در ازای انحلال خود تلاش کرد تا بر سر امکانات مطلوب تر برای نواحی کردنشین با الشرع کنار بیاید.

 احزاب مسلح کرد ایرانی در اقلیم کردستان؛ تشدید فشارها 

شاید ملتهب ترین و بحرانی ترین بخش این معادله ژئوپلیتیکی، وضعیت احزاب و سازمان های مسلح اپوزیسیون کُرد ایرانی (از جمله حزب دموکرات کردستان ایران، کومله، پژاک و پاک) است که دهه هاست در نوارهای مرزی اقلیم کردستان عراق مستقر بوده اند. جمهوری اسلامی ایران در ماه های منتهی به نوامبر ۲۰۲۶، با استناد به توافق نامه امنیتی منعقدشده با دولت فدرال عراق، فشار دیپلماتیک، اطلاعاتی و میدانی را برای خلع سلاح کامل و پاکسازی نوار مرزی از حضور این گروه ها اعمال کرده است. تلاش هایی که در ماه های ابتدایی سال ۲۰۲۶ برای شکل دهی به ائتلاف های نظامی جدید یا انجام عملیات های نفوذ مرزی هم زمان با تنش های بزرگ منطقه ای صورت گرفته بود، با پاسخ قاطع و بازدارنده امنیتی و نظامی از سوی تهران، مخالفت صریح دولت مرکزی عراق مواجه شد. در نتیجه، این گروه ها اکنون در انفعال کامل و لاک دفاعی سنگین قرار گرفته اند.

معادله امنیتی جدید منطقه حاکی از آن است که گروه های کُرد مسلح دیگر از حاشیه امن گذشته برخوردار نیستند. پ ک ک با بن بست کوهستانی، قسد با خطر فروپاشی ساختار خودگردان در سایه توافقات دمشق–آنکارا، و احزاب مسلح کُرد ایرانی با گزینه دشوار خلع سلاح و اسکان تحت نظارت در عمق عراق روبه رو هستند؛ روندی که چشم انداز آینده خاورمیانه را به سوی تثبیت حاکمیت دولت های مرکزی بر تمامی مرزهای سرزمینی سوق می دهد.

این خبر توسط سایت خبرآنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : خبرآنلاین