معمای سرقت شاهکار رنسانس؛ چرا سارقان دو تابلو را جا گذاشتند؟

به گزارش سرویس فرهنگ و هنر خبر ناب به نقل از خبرآنلاین - گاردین، ساعت حدود ۸:۴۷ شب پانزدهم اوت، در حالی که ده ها هزار زائر برای برگزاری یک جشن مذهبی خیابان های مرکز شهر مسینا را پر کرده بودند، دست کم دو مرد حصار اطراف موزه منطقه ای این شهر را که چند کیلومتر دورتر، در حاشیه بندر سیسیل قرار دارد، بریدند. آنها از خلوت غیرمعمول خیابان های اطراف موزه استفاده کردند و با یک دیلم، درِ جانبی ساختمان را باز کردند؛ دری که آنها را مستقیماً به ویترینی می رساند که پنج تابلوی باقی مانده از اثر چندبخشی «پلی پتیک سن گرگوریو» اثر آنتونلو دا مسینا، استاد بزرگ دوره رنسانس، در آن نگهداری می شد. این اثر مهم ترین کار او به شمار می رود. یک تابلوی کوچک دوطرفه نیز در همان ویترین قرار داشت.

سارقان بدون آنکه کسی مزاحمشان شود، آثار را از ساختمان خارج کردند و گریختند.

این سرقت ــ که یکی از مجموعه سرقت های مهم آثار هنری از مؤسسات اروپایی در سال های اخیر محسوب می شود ــ مأموران تحقیق را سردرگم کرده است. مقام های قضایی و پلیس تاکنون اطلاعات چندانی درباره روند تحقیقات منتشر نکرده اند، اما منابع آگاه که به صورت ناشناس با گاردین و رسانه های محلی گفت وگو کرده اند، در کنار شماری از کارشناسان تاریخ هنر که ساختمان موزه را به خوبی می شناسند، می گویند جزئیات زیادی از این ماجرا با هم جور درنمی آید؛ به جز یک مورد: تاریخی که سارقان برای این عملیات انتخاب کردند.

یکی از مأموران نزدیک به پرونده می گوید: «اگر قرار باشد یک دزد از میان ۳۶۵ روز سال، یک روز را برای سرقت در مسینا انتخاب کند، قطعاً پانزدهم اوت، روز برگزاری راهپیمایی وارا، خواهد بود.»

این مراسم مذهبی از سال ۱۵۳۵ در مسینا برگزار می شود و هر سال در پانزدهم اوت، همزمان با تعطیلات ملی «فِراگوستو» در ایتالیا، شهر را در بر می گیرد. در مرکز این مراسم، سازه ای هرمی شکل به ارتفاع ۱۴ متر قرار دارد که عروج مریم مقدس را به تصویر می کشد.

بیش از ۱۵۰ هزار نفر در مرکز شهر جمع می شوند، صدها نیروی پلیس در خیابان ها مستقر می شوند و بسیاری از خیابان ها و میدان های اصلی بسته می شوند.

للیو بوناکورسو، رمان نویس گرافیکی، تصویرگر و کارشناس هنری ساکن مسینا که با موزه منطقه ای همکاری داشته، می گوید: «حاشیه های شهر در آن روز تقریباً خالی است. کسانی که در خانه می مانند، بیشتر سالمندان هستند؛ چون گرمای ماه اوت و جمعیت عظیم می تواند برای سلامتی آنها خطرناک باشد.»

بر اساس اطلاعات منابع تحقیقاتی که در اختیار رسانه های محلی قرار گرفته، دو مرد نقاب دار با کلاه ایمنی موتورسیکلت وارد موزه شدند و احتمالاً دو همدست دیگر نیز بیرون از ساختمان به عنوان دیدبان منتظرشان بودند.

نقطه دقیق ورود سارقان به محوطه موزه هنوز مشخص نشده است، اما یکی از فرضیه های مطرح این است که آنها از طریق یک ساختمان مسکونی مجاور وارد محوطه شده اند.

پس از بریدن حصار، سارقان ظاهراً مستقیماً به سمت یک در جانبی رفتند؛ یکی از معدود ورودی هایی که بنا بر اطلاعات منابع تحقیقاتی، به سیستم هشدار مجهز نبوده است.

والنتینا چِرتو، تاریخ دان هنر وابسته به دانشگاه مسینا، می گوید: «اینجاست که یکی از نخستین معماها شکل می گیرد. تصاویر دوربین های مداربسته نشان می دهد کل عملیات فقط دو تا سه دقیقه طول کشیده است. چطور سارقان توانستند هر پنج تابلو را در چنین مدت کوتاهی جابه جا کنند و از کجا می دانستند این در به سیستم هشدار متصل نیست؟»

محققان احتمال می دهند سارقان از کمک فردی در داخل موزه برخوردار بوده اند. خبرگزاری آنسا گزارش داده بود که یکی از کارکنان موزه به دلیل اظهارات متناقض درباره سیستم هشدار تحت تحقیق قرار گرفته است؛ هرچند منابع پلیس این گزارش را رد کرده اند.

کریستوفر مارینلو، وکیل و مدیرعامل مؤسسه آرت ریکاوری می گوید: «در پرونده های سرقت از موزه ها، پلیس همیشه به دنبال احتمال همکاری یک فرد از داخل مجموعه می گردد. این فقط نشانه یک تحقیق دقیق است. مجرمان چطور از نگهبان ها، سیستم های هشدار و دوربین ها عبور کرده اند؟ همیشه این فرض وجود دارد که سارقان کمک داخلی داشته اند، حتی اگر در نهایت خلاف آن ثابت شود.»

اگرچه ممکن است دری که سارقان از آن وارد شدند فاقد سیستم هشدار بوده باشد، پلی پتیک آنتونلو به سامانه امنیتی مجهزی مجهز بود که قرار بود با کوچک ترین حرکت، هشدار فعال کند.

منابع تحقیقاتی به روزنامه «لا سیسیلیا» گفته اند که سیستم هشدار طبق انتظار فعال شده است. بر اساس اظهارات منابع پلیس در برنامه خبری TG La7، یکی از نگهبانان مدعی شده که صدای هشدار را شنیده و آن را خاموش کرده است، زیرا تصور می کرد هشدار اشتباهی بوده است.

سرقت حدود ۱۰ دقیقه بعد، زمانی کشف شد که زنی بیرون از موزه متوجه چیز عجیبی روی یک دیوار کوتاه شد.

او در تماس با پلیس گفت: «تابلوهای موزه در خیابان هستند؛ انگار کسی آنها را دزدیده و اینجا گذاشته است. بزرگ هستند و ارزش زیادی دارند.»

اما عجیب تر اینکه دو تابلو از مجموعه پلی پتیک روی همان دیوار جا گذاشته شده بودند.

بوناکورسو می گوید: «آنها روی زمین پرت نشده بودند، بلکه با دقت به دیوار تکیه داده شده بودند. چرا کسی باید زحمت باز کردن یک اثر پنج تابلویی را به خودش بدهد و بعد دو تابلو را بیرون ساختمان رها کند؟»

موزه ای با گنجینه های تاریخی

موزه منطقه ای میان رشته ای مسینا که معمولاً با نام کوتاه شده «MuMe» شناخته می شود، یکی از مهم ترین مجموعه های باستان شناسی و آثار رنسانس و باروک سیسیل را در خود جای داده است. دو اثر از کاراواجو نیز در این موزه نگهداری می شود.

کاراواجو در سال ۱۶۰۹ چند ماه در مسینا اقامت داشت و در همین شهر «رستاخیز لازاروس» و «ستایش چوپانان» را نقاشی کرد. او سپس به پالرمو رفت و در آنجا «میلاد مسیح با سنت فرانسیس و سنت لورنس» را خلق کرد.

اثر اخیر در سال ۱۹۶۹ از نیایشگاه سن لورنزو دزدیده شد و هرگز پیدا نشد. محققان مدت هاست احتمال دخالت مافیا در آن سرقت را مطرح کرده اند و این اثر همچنان در فهرست آثار هنری مسروقه تحت تعقیب اف بی آی قرار دارد.

کمی پس از سرقت آثار آنتونلو، دادستان ارشد مسینا به شبکه رای گفت که احتمال دخالت مافیا در این پرونده را نمی توان منتفی دانست؛ موضوعی که در سیسیل و در پرونده های بزرگ سرقت آثار هنری، فرضیه ای آشناست.

مارینلو می گوید: «با توجه به محل سرقت و کلیشه هایی که هالیوود درباره سیسیل ساخته است، می توانم بفهمم چرا مردم به احتمال دخالت مافیا فکر می کنند. اما از نظر من، حتی سرسخت ترین مافیای محلی هم هرگز چنین آسیبی به مسینا وارد نمی کرد.»

شاهکاری که از شهر خارج نشده بود

اثر سرقت شده یک نقاشی معمولی نیست. این اثر که در ابتدا از شش تابلو تشکیل شده بود، برای صومعه سن گرگوریو خلق شد و تنها اثر آنتونلو دا مسینا است که هرگز شهر زادگاهش را ترک نکرده است.

این مجموعه حتی از زلزله سال ۱۹۰۸ مسینا که حدود نیمی از جمعیت شهر را به کام مرگ کشاند، جان سالم به در برد.

برای برخی از مردم محلی، این اثر نمادی از نوعی تولد دوباره بود؛ تصویری از شهری که طی قرن ها بارها بر اثر زلزله و سپس بمباران های جنگ جهانی دوم زخمی شده، اما هر بار دوباره از خاکستر خود برخاسته است

در روبه روی ویترینی که اثر در آن نگهداری می شد، یک خروجی اضطراری قرار دارد که بازرسان احتمال می دهند سارقان برای فرار از آن استفاده کرده باشند. این خروجی به سمت همان دیواری می رود که دو تابلو روی آن رها شده بودند و در ادامه، به تنگه ای می رسد که سیسیل را از کالابریا در سرزمین اصلی ایتالیا جدا می کند.

بازرسان احتمال فرار با قایق تندرو، سرقت سفارشی یا حتی ربودن اثر با هدف دریافت باج را رد نکرده اند. با این حال، فروش چنین اثر مشهور و ناقصی بسیار دشوار خواهد بود.

مارینلو می پرسد: «یک مجموعه دار شرور چطور می تواند آن را به نمایش بگذارد؟ اثر باید پنهان بماند. این سارقان خیلی زود متوجه خواهند شد که این تابلوها "رادیواکتیو" هستند و هرگز آن میلیون ها دلاری را که انتظار داشتند نصیبشان نخواهند کرد.»

در حال حاضر، پنل های سیاه رنگ فضای خالی محل نگهداری پلی پتیک را پوشانده اند؛ گویی موزه در سوگ فقدان این اثر نشسته است.

بوناکورسو می گوید: «ما در اینجا یک ضرب المثل داریم: ما مثل ققنوس هستیم. همیشه از خاکستر فاجعه هایی که شهرمان را گرفتار کرده اند، دوباره برمی خیزیم. این سرقت به اندازه یک زلزله فاجعه بار نیست، اما زخم دیگری بر پیکر مسینا است. با این حال، این بار هم دوباره از خاکستر بلند خواهیم شد.»

این خبر توسط سایت خبرآنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : خبرآنلاین