جشنواره ونیز زیر سایه سیاست، جنگ و بحران روایت - ونیز چگونه به آینه جهان امروز تبدیل شد؟

به گزارش سرویس فرهنگ و هنر خبر ناب به نقل از خبرآنلاین - خبرآنلاین: در بخش مسابقه اصلی، ۲۱ فیلم برای شیر طلایی رقابت می کنند؛ فیلم هایی از چهره هایی مانند دنی بویل، مارتین مک دونا، نانی مورتی، لی چانگ دونگ، هیروکازو کورئیدا و ورنر هرتسوگ. اما آنچه این دوره را متمایز کرده، فقط فهرست کارگردانان شناخته شده نیست؛ بلکه موضوعاتی است که فیلم ها سراغ آنها رفته اند و نشان می دهند سینما تا چه اندازه درگیر تنش های سیاسی و اجتماعی جهان معاصر شده است.

از قدرت رسانه تا مرز روزنامه نگاری و سرگرمی

جشنواره با نمایش «جوهر» ساخته دنی بویل آغاز شد؛ فیلمی که به ظهور روزنامه سان و نقش روپرت مرداک در تحول رسانه بریتانیا می پردازد. انتخاب این فیلم برای افتتاحیه، از همان ابتدا یکی از محورهای اصلی این دوره را مشخص کرد: قدرت رسانه و تأثیر آن بر افکار عمومی.

اما این موضوع در روزهای بعد شکل دیگری پیدا کرد. «وقت اصلی» ساخته لنس اوپنهایم با بازی رابرت پتینسون، به سراغ یکی از بحث برانگیزترین نمونه های تلویزیون واقع نما رفت؛ برنامه To Catch a Predator و عملیات هایی که برای افشای افراد متهم به سوءاستفاده جنسی از کودکان انجام می شد.

پتینسون در این فیلم نقش شخصیت الهام گرفته از کریس هنسن، مجری مشهور این برنامه، را بازی می کند. فیلم در ونیز با استقبال قابل توجهی روبه رو شد و حدود ۹ دقیقه تشویق ایستاده دریافت کرد. پرسش اصلی فیلم اما فراتر از یک داستان تلویزیونی است: وقتی یک عملیات واقعی قرار است به سرگرمی میلیون ها نفر تبدیل شود، مرز میان روزنامه نگاری، حقیقت و نمایش کجاست؟

به این ترتیب، «جوهر» و «وقت اصلی» اگرچه دو فیلم کاملاً متفاوت اند، در یک نقطه به یکدیگر می رسند: رسانه فقط واقعیت را منعکس نمی کند؛ بلکه می تواند آن را شکل دهد.

«اسب وحشی نه»؛ سیاست در قالب یک تریلر

یکی از پرسر و صداترین نمایش های نخست جشنواره، «اسب وحشی شماره نه» ساخته مارتین مک دونا بود؛ فیلمی با حضور جان مالکوویچ و سم راکول که با استقبال بسیار طولانی تماشاگران روبه رو شد.

فیلم در کنار وجه تریلر و داستانی خود، به تاریخ سیاسی آمریکا و پیامدهای مداخلات این کشور در خارج از مرزهایش نگاه می کند. استقبال شدید از فیلم نشان داد که سینمای سیاسی لزوماً برای مخاطب به معنای سینمای سنگین و شعاری نیست؛ می توان یک موضوع تاریخی و سیاسی را در قالب یک فیلم پرستاره و سرگرم کننده نیز روایت کرد.

این مسئله یکی از ویژگی های مهم ونیز امسال است: سیاست تقریباً همه جا حضور دارد، اما الزاماً با زبان مستقیم سیاسی بیان نمی شود.

غزه؛ حضوری که هنوز به پرده نرسیده است

یکی از سیاسی ترین اتفاقات این دوره، اضافه شدن مستند «نازا» به مسابقه اصلی است؛ فیلمی ساخته یووال آبراهام و راشل زور، دو تن از فیلمسازان مستند برنده اسکار «سرزمین دیگری نیست».

این فیلم هنوز در زمان تهیه این گزارش نمایش داده نشده و قرار است ۱۰ سپتامبر در مسابقه اصلی به نمایش درآید. «نازا» با فیلمبرداری شبانه از پشت بام های تل آویو، به سازوکارهای پشت کشتار غیرنظامیان فلسطینی در غزه می پردازد. تهیه کننده آن روزنامه گاردین است و جاناتان گلیزر نیز از تهیه کنندگان اجرایی آن است.

اهمیت «نازا» فقط به موضوع فیلم محدود نمی شود. اضافه شدن آن به مسابقه ونیز، جشنواره را بیش از پیش وارد بحثی کرده که در ماه های اخیر در جشنواره های بزرگ جهان مطرح بوده است: آیا جشنواره سینمایی می تواند در برابر بحران های سیاسی و انسانی زمانه بی تفاوت بماند؟

«اُیسیس»؛ وقتی موسیقی وارد ونیز می شود

در خارج از مسابقه، یکی از متفاوت ترین رویدادهای روزهای اخیر حضور لیام و نوئل گلگر در ونیز برای نمایش مستند «اُیسیس: با خشم به گذشته نگاه نکن»  بود.

این فیلم ساخته دیلن ساوترن و ویل لاولیس، به تور اتحاد دوباره گروه اُیسیس در سال ۲۰۲۵ می پردازد و تصاویری از تمرین ها، پشت صحنه و نخستین مصاحبه مشترک دو برادر پس از بیش از ۲۵ سال را دربرمی گیرد.

انتخاب چنین فیلمی برای ونیز نیز معنادار است. جشنواره دیگر صرفاً محل نمایش آثار داستانی مؤلفان مشهور نیست؛ موسیقی، فرهنگ عامه و پدیده های اجتماعی نیز بیش از گذشته به بخشی از منظره سینمایی جشنواره تبدیل شده اند.

داستان اُیسیس از این منظر چیزی بیشتر از روایت یک گروه موسیقی است: داستان بازگشت، شهرت، خانواده، اختلاف و امکان آشتی است؛ موضوعاتی که می توانند حتی بدون شناختن تاریخ اُیسیس نیز برای مخاطب قابل لمس باشند.

ونیز و مسئله زنان؛ یک بحث قدیمی که دوباره بالا گرفت

یکی از جدی ترین بحث های حاشیه ای جشنواره امسال، تعداد کم فیلم های ساخته شده توسط زنان در مسابقه اصلی است.

در ابتدا تنها یک فیلم به کارگردانی یک زن در مسابقه اصلی قرار داشت، اما با اضافه شدن «نازا»، تعداد فیلم هایی که دست کم یک کارگردان زن دارند به دو رسید. مگی جیلنهال، رئیس هیأت داوران بخش مسابقه، در نشست خبری جشنواره این وضعیت را نشانه یک مشکل ساختاری در صنعت سینما دانست و بر دشواری تأمین مالی فیلم های زنان تأکید کرد.

جیلنهال همچنین تأکید کرد که سینما اساساً با تجربه انسانی و همدلی سروکار دارد و به همین دلیل نمی تواند از سیاست جدا باشد.

این موضع با فضای کلی ونیز امسال همخوان است؛ جشنواره ای که بخش قابل توجهی از آثارش مستقیم یا غیرمستقیم درباره قدرت، خشونت، رسانه، جنگ، اقتدار و مناسبات اجتماعی هستند.

هالیوود هنوز هست، اما کمتر از همیشه

یکی دیگر از ویژگی های ونیز ۲۰۲۶، کاهش حضور استودیوهای بزرگ آمریکایی است. ستاره ها همچنان در ونیز حضور دارند و نام هایی مانند رابرت پتینسون، جورج کلونی، سم راکول و دیگر چهره های شناخته شده روی فرش قرمز دیده می شوند، اما حضور استودیوهای بزرگ هالیوودی نسبت به سال های اخیر کم رنگ تر شده است.

این اتفاق باعث شده وزن فیلم های مستقل و سینمای بین المللی در جشنواره بیشتر به چشم بیاید. ونیز همچنان ستاره محور است، اما در همان حال تلاش می کند تصویر خود را به عنوان جشنواره ای برای سینمای مؤلف حفظ کند.

در واقع، یکی از پرسش های مهم این دوره این است که آیا کاهش حضور هالیوود یک تهدید است یا فرصتی برای بازگشت جشنواره به هویت اصلی خود؟

جورج کلونی؛ ستاره ای که جشنواره را آغاز کرد

در مراسم افتتاحیه، جورج کلونی شیر طلایی یک عمر دستاورد هنری را دریافت کرد. حضور او به جشنواره بخشی از زرق وبرق همیشگی هالیوود را بازگرداند؛ آن هم در دوره ای که استودیوهای بزرگ حضور کمتری در ونیز دارند.

در روزهای آینده نیز الن برستین شیر طلایی یک عمر دستاورد هنری دریافت خواهد کرد؛ بنابراین بخش جوایز افتخاری جشنواره نیز همچنان بر پیوند ونیز با تاریخ سینمای آمریکا تأکید دارد.

ونیز فقط پرده سینما نیست

یکی از بخش های قابل توجه امسال، ونیز ایمِرسیو (Venice Immersive) است که دهمین سال فعالیت خود را جشن می گیرد. این بخش نشان می دهد جشنواره دیگر سینما را فقط در قالب پرده، سالن و فیلم بلند تعریف نمی کند و واقعیت مجازی، تجربه های تعاملی و شکل های تازه روایت نیز جای خود را در یکی از قدیمی ترین جشنواره های سینمایی جهان پیدا کرده اند.

این اتفاق از یک تحول بزرگ تر خبر می دهد: ونیز در حال آزمودن این پرسش است که سینما در عصر فناوری های تازه دقیقاً چه تعریفی دارد.

ونیز در نیمه نخست؛ جشنواره ای که بیشتر از فیلم ها حرف می زند

تا ۶ سپتامبر، هنوز برای پیش بینی برنده شیر طلایی زود است. بخش قابل توجهی از فیلم های مهم جشنواره هنوز نمایش داده نشده اند و آثاری مانند «نازا» و چند فیلم مهم دیگر در روزهای آینده به میدان رقابت وارد می شوند.

اما یک چیز تقریباً روشن است: ونیز ۲۰۲۶ تاکنون بیش از آنکه صرفاً رقابتی میان فیلمسازان بزرگ باشد، آینه ای از بحران های سینما و جهان امروز بوده است.

رسانه و قدرت در «جوهر»، اخلاق سرگرمی و روزنامه نگاری در «وقت اصلی»، تاریخ سیاسی در «اسب وحشی نه»، آشتی و فرهنگ عامه در مستند «اُیسیس»، جنگ غزه در «نازا» و بحث نابرابری جنسیتی در ساختار خود جشنواره، همگی یک پرسش مشترک را پیش می کشند: سینما در جهانی که سیاست، رسانه و فناوری بیش از هر زمان دیگری زندگی انسان را شکل می دهند، قرار است فقط روایتگر باشد یا بخشی از خودِ این مناقشه؟

۵۹۵۹

این خبر توسط سایت خبرآنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : خبرآنلاین