دومین نویسنده ای که محمدحسین مهدویان، خشم او را برانگیخت - احمت اومیت: در مقابل این سرقت سکوت نخواهم کرد

به گزارش سرویس فرهنگ و هنر خبر ناب به نقل از خبرآنلاین - بهمن ۱۳۹۴، در سی وچهارمین جشنواره فیلم فجر اتفاقی رخ داد که در تاریخ ۳۴ ساله این رویداد یگانه بود؛ نام محمدحسین مهدویان کارگردان «ایستاده در غبار» با دریافت سیمرغ بلورین «بهترین فیلم»، برای اولین بار در تاریخ جشنواره فیلم فجر به عنوان فیلمسازی به ثبت رسید که با اولین ساخته اش موفق به کسب این جایزه شد. همچنین سعید روستایی، دیگر کارگردان فیلم اولی، با «ابد و یک روز» که در ۱۲ رشته نامزد بود موفق به دریافت ۹ سیمرغ بلورین شد و بیشترین تعداد جایزه را در طول یک دوره جشنواره فیلم فجر به خود اختصاص داد.  

مسیری که با «ایستاده در غبار» آغاز شد 

سعید روستایی (۱۳۶۸) و محمدحسین مهدویان (۱۳۶۰) اگرچه شروع درخشش شان در رویدادی مشترک؛ سی وچهارمین جشنواره فیلم فجر بود اما در ادامه دو مسیر کاملا متفاوت را پیمودند. «ایستاده در غبار» (سال ساخت ۱۳۹۳- نخستین نمایش در جشنواره فیلم فجر سال ۱۳۹۴)؛ نخستین فیلم سینمایی بلند مهدویان بود. او پس از ساخت مستندهایی چون سریال ۱۰ قسمتی «آخرین روزهای زمستان» (۱۳۹۱- پرتره سرلشکر حسن باقری از شبکه یک) در «ایستاده در غبار» به داستان زندگی یکی از فرماندهان جنگ به نام حاج احمد متوسلیان پرداخت. نسخه سریالی این فیلم سینمایی تیر ۱۳۹۶ در شش قسمت از شبکه یک پخش شد. 

«ماجرای نیمروز»؛ دومین فیلم بلند سینمایی مهدویان سال ۱۳۹۵ اکران شد. موضوع فیلم این بار ترورهای سال ۱۳۶۰ سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در ایران و اتفاقات بعد از عزل ابوالحسن بنی صدر بود. «ماجرای نیمروز» در سی وپنجمین دوره جشنواره فیلم فجر برنده سیمرغ بلورین بهترین فیلم جشنواره، بهترین فیلم از نگاه ملی و بهترین فیلم از نگاه تماشاگران شد. یکسال بعد، در تاریخ ۲۳ اسفند ۱۳۹۶ سومین فیلم سینمایی مهدویان؛ «لاتاری» روی پرده رفت. «لاتاری» برخلاف فیلم های قبلی مهدویان یک درام اجتماعی عاشقانه بود. به گفته سیدمحمود رضوی طرح اولیه داستان این فیلم از ترانه «مسلخ» (دوبی) از علی اکبر یاقی تبار با صدای محسن چاوشی گرفته شده بود. «لاتاری» عنوان پرمخاطب ترین فیلم سی وششمین جشنواره فیلم فجر را به خود اختصاص داد و به عنوان سومین فیلم پرفروش غیرکمدی در تاریخ سینمای ایران و پرمخاطب ترین فیلم اکران نوروزی ۱۳۹۷ معرفی شد. مهدویان در سال ۱۳۹۶ دوباره گریزی به مستندسازی زد و «ترور سرچشمه» (بازخوانی ترور آیت الله سیدمحمد حسینی بهشتی در شامگاه یک شنبه ۷ تیر ۱۳۶۰ در بمب گذاری در دفتر حزب جمهوری اسلامی) را ساخت که سال ۱۳۹۷ به نمایش درآمد.

«ماجرای نیمروز؛ رد خون»، دنباله فیلم سینمایی «ماجرای نیمروز» مهدویان بود که ساخت آن سال ۱۳۹۷ به اتمام رسید و به عنوان یکی از فیلم های اکران سال ۱۳۹۸ به سینماها راه یافت. این فیلم اولین بار در سی وهفتمین جشنواره فیلم فجر اکران شد و با نامزدی در ۱۲ رشته، سه سیمرغ بلورین به دست آورد. ماجرای این فیلم به اتفاقات پس از پایان جنگ ایران و عراق در سال ۱۳۶۷ و عملیات مرصاد برمی گشت. فیلم بعدی مهدویان «درخت گردو» (۱۳۹۸) با موضوع بمیاران شیمیایی سردشت با نامزدی در ۱۱ رشته برای دریافت سیمرغ بلورین سی وهشتمین جشنواره فیلم فجر، دو سیمرغ بهترین کارگردانی و بهترین بازیگر مرد نقش اصلی را به دست آورد. 

چرخش از درام های سیاسی- اجتماعی به سوی کمدی و شبکه نمایش خانگی 

یک سال بعد (۱۳۹۹) مهدویان از درام های سیاسی- اجتماعی به سمت اثری کمدی چرخید. فیلم سینمایی «شیشلیک» را محمدحسین مهدویان براساس فیلمنامه ای از امیرمهدی ژوله کارگردانی کرد و بازیگران اصلی آن رضا عطاران و پژمان جمشیدی بودند اولین تجربه این فیلمساز در حوزه سینمای کمدی، اگرچه در سی ونهمین جشنواره فیلم فجر نمایش داده شد اما هیچ گاه پروانه نمایش اکران عمومی نگرفت. با ورود به ۱۴۰۰ مسیری تازه در کارنامه محمدحسین مهدویان آغاز شد. او با نخستین فصل از سریال اقتباسی «زخم کاری» (براساس رمان «بیست زخم کاری» نوشته محمود حسینی زاد- نشر چشمه) شروع جذابی در شبکه نمایش خانگی داشت. هرچند با «زخم کاری: بازگشت» ،«زخم کاری: انتقام» و «زخم کاری: مجازات» افتی چشمگیر را تجربه کرد.

محمود حسینی زاد- عکس از امیر جدیدی 

محمود حسینی زاد که طبق گفته خودش «تقریباً از سال ۷۹ یا ۸۰ شروع به نوشتن فیلمنامه «بیست زخم کاری» براساس اقتباسی آزاد از «مکبثِ» شکسپیر» کرده بود، این اثر را حدود سال های ۸۲-۸۱ به پایان رساند. فیلمنامه «بیست زخم کاری» در خانواده ای حاجی بازاری و در فضایی کمدی می گذشت، اما حسینی زاد در ادامه به این دلیل که احساس کرد از ایده اصلی اثر شکسپیر فاصله گرفته است، شیوه کار را تغییر داد. فیلمنامه که تمام شد از یکی، دو نفر ازجمله زنده یاد زاون قوکاسیان، منتقد و صاحب نظر سینمای ایران خواست که آن را بخواند. قوکاسیان در ابتدای دهه ۸۰، فیلمنامه حسینی زاد را به چند نفر نشان داد اما امکان تبدیلش به اثر سینمایی به وجود نیامد. آن چه مانع این اتفاق شد -طوری که زاون قوکاسیان آن زمان به حسینی زاد گفت- مخارج ساخت بود. برای همین حسینی زاد تصمیم گرفت فیلمنامه «بیست زخم کاری» را به رمان تبدیل کنم. رمانی با حدود ۱۴۰ صحنه و بسیار نزدیک به ساختار فیلمنامه ای که آن هم از ۱۴۰ سکانس شکل گرفته بود. این رمان سال ۱۳۸۴ برای کسب مجوز ابتدا از طرف نشر «آگاه»، بعد «افق» و بعد هم «چشمه» به وزارت ارشاد ارائه شد که در دو نشر اول، موفق به گرفتن مجوز نشد و با بازشدن راهی و صحبتی که انجام شد، «چشمه» پس از حدود ۱۰ سال موفق به کسب مجوز شد و سرانجام «بیست زخم کاری» در سال ۱۳۹۵ و پس از انتظاری ۱۰ ساله به بازار نشر آمد. (از گفت وگوی محمود حسینی زاد با روزنامه «هم میهن» در مصاحبه ای با تیتر «رمان مُثله شد» ۱۳ آذر ۱۴۰۲) 

اگرچه فیلم سینمایی بعدی مهدویان؛ اثر پلیسی- معمایی «مرد بازنده» (۱۴۰۰) تبدیل به اثری شاخص نشد اما او در کنار کارگردانی، عملی ساختن یکی از تصمیمات سال های اخیرش؛ طراحی پروژه های سینمایی و شبکه نمایش خانگی را ادامه داد. این مسیر با سریال «سقوط» به کارگردانی سجاد پهلوان زاده (۱۴۰۱) شروع شد و با فیلم سینمایی «کت چرمی» به کارگردانی حسین میرزامحمدی (چهل ویکمین جشنواره فیلم فجر- ۱۴۰۱) و سریال «حیثیت گمشده» به کارگردانی سجاد پهلوان زاده (۱۴۰۲) و «محکوم» به کارگردانی سیامک مردانه (۱۴۰۴) ادامه پیدا کرد. مهدویان سال پیش «نیم شب» را با موضوع جنگ ۱۲ روزه به چهل وچهارمین جشنواره فیلم فجر رساند و از ابتدای سال ۱۴۰۵ شاهد اکران عمومی آن شد. او در جنگ ۴۰ روزه در قامت طراح به سراغ پروژه «اهل ایران» رفت که توسط کارگردانان مختلف به سرانجام رسید. «کلاغ» (۱۴۰۴)؛ تازه ترین سریال شبکه نمایش خانگی مهدویان در یک فصل و ۱۱ قسمت بود که براساس اطلاعات درج شده در تیتراژ آن فیلمنامه اش با اقتباس از مان «مه و شب» احمت اومیت (Ahmet Ümit) نویسنده متولد ترکیه توسط محمدحسین مهدویان و عباس ریاحی نوشته شده و توسط مهدویان کارگردانی شده بود. 

روایتی از عشق، خیانت، وجدان، قدرت و تاریکی های پنهان دولت و جامعه

احمت اومیت (Ahmet Ümit) نویسنده، متولد سال ۱۹۶۰ در غازی عینتاب یا قاضی آنتپ (ششمین شهر بزرگ ترکیه)، نخستین مجموعه اشعارش را در سال ۱۹۸۹ با عنوان «Sokağın Zulası» (مخفیگاه خیابان) و نخستین مجموعه داستان کوتاهش را در سال ۱۹۹۲ با عنوان «Çıplak Ayaklıydı Gece» (پابرهنه در شب) منتشر کرد. رمان «مه و شب» که در سال ۱۹۹۶ منتشر شد، یکی از مهم ترین آثار پلیسی ـ سیاسی ادبیات معاصر ترکیه به شمار می رود و بسیاری از منتقدان و کارشناسان، آن را نقطه عطفی در کارنامه اومیت می دانند. این رمان فقط یک داستان جنایی نیست بلکه روایتی است از عشق، خیانت، وجدان، قدرت و تاریکی های پنهان دولت و جامعه. قهرمان داستان، «سدات»، مأمور سازمان اطلاعات ترکیه است. او مردی میانسال، متأهل و گرفتار بحران های شخصی و حرفه ای است که با دختری جوان به نام «مینه» رابطه ای عاشقانه دارد. وقتی مینه ناگهان ناپدید می شود، جست وجوی سدات برای یافتن او آغاز می شود؛ جست وجویی که به تدریج از یک ماجرای عاشقانه فراتر می رود و او را به شبکه ای از توطئه ها، عملیات مخفی، قتل های ثبت نشده و مناسبات تاریک قدرت می رساند. در «مه و شب»، ناپدید شدن مینه تنها یک رویداد نیست، زخمی است که هرچه داستان جلوتر می رود عمیق تر می شود. مخاطب در آغاز می خواهد سرنوشت یکی از کاراکترها را بداند، اما به تدریج درمی یابد که موضوع اصلی رمان خودِ مینه نیست. او بهانه ای است برای کاوش در ذهن مردی که سال ها در دستگاه امنیتی کار کرده، دستور گرفته، دستور داده و اکنون ناچار است با گذشته خود روبه رو شود. به همین دلیل، جست وجوی بیرونی با جست وجویی درونی گره می خورد و کشش داستان از همین نقطه نیرو می گیرد. (خبرگزاری کتاب ایران -ایبنا- در مطلبی با تیتر «ردپای احمت اومیت در «کلاغ» مهدویان»- ۲۴ خرداد ۱۴۰۵) 

درج عبارت صریح «با نگاهی به رمان «مه و شب» اثر احمت اومیت» در تیتراژ سریال «کلاغ» اگرچه می توانست نشانه ای از این باشد که پلتفرم های شبکه نمایش خانگی بیش از گذشته به ظرفیت های اقتباس به ویژه اقتباس از ادبیات داستانی سایر کشورها توجه می کنند اما  از همان آغاز خطری بالقوه را نیز به دنبال داشت؛ این خطر که مهدویان آن چه را با «بیست زخم کاری» کرد با «مه و شب» نیز کند. با پخش «کلاغ» جدا از انتقاداتی که به شیوه برخورد مهدویان با این رمان وارد شد ازجمله این که؛ «متن را از چندصدایی به تک صدایی، از ابهام به سوءظن و از پرسش به گزاره تبدیل کرده است»، روز شنبه ۲۸ شهریور ۱۴۰۵ خبری دیگر نیز آمد. ظاهرا احمت اومیت از مورد اقتباس قرار گرفتن رمانش بی خبر بوده و پس از اطلاع از موضوع ساخت سریال «کلاغ» براساس رمان «مه و شب» از طریق بولتن فرهنگی سفارت ترکیه با انتشار ویدئویی در صفحه اینستاگرامش از قصد خود برای طرح شکایت و پیگری قانونی کپی رایت اثرش خبر داده است.

این خبر توسط سایت خبرآنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : خبرآنلاین