مهم ترین وظیفه جشنواره امسال ایجاد همگرایی است - تغییرات جامعه باید در سینما منعکس شود - نیازی به بازبینی در ممیزی سینما

به گزارش سرویس فرهنگ و هنر خبر ناب به نقل از همشهری - همشهری آنلاین: امسال درحالی که تقریبا ۳ ماه تا شروع جشنواره فیلم فجر بیشتر باقی نمانده، هنوز دبیر جشنواره انتخاب نشده است. با توجه به شرایط جنگی کشور و احتمال آغاز درگیری ها در روزهای آینده، طبیعی است که مسئولان سازمان سینمایی تردیدهایی درباره چگونگی برگزاری جشنواره فجر داشته باشند. اما در کل به نظر می رسد جشنواره نیازمند تغییر نگرش است تا جایگاه سابق خود را در فضای سینمای ایران بازیابد. شاهین شجری کهن، منتقد سینما در تلویزیون همشهری حاضر شد و درباره برگزاری جشنواره پیش رو صحبت کرد که خلاصه حرف های او در ادامه آمده است.

فاصله از تعادل سینمایی

برای بررسی وضعیت امسال جشنواره فیلم فجر باید کمی کلی تر به موضوع نگاه کنیم. در ۲سال گذشته، جشنواره ۲تجربه متفاوت را پشت سر گذاشت و امسال احتمالا با شکل سومی از این وضعیت روبه رو خواهیم شد. در دوره قبل تر، پس از اتفاقات اجتماعی، بسیاری از اهالی سینما از جشنواره فاصله گرفته بودند. با تغییر دولت و روی کار آمدن رئیس جمهور جدید، نوعی آشتی نصفه و نیمه شکل گرفت و بخشی از سینماگران مستقل و مطبوعاتی ها دوباره به جشنواره بازگشتند. اما دوره بعد با اتفاقات اجتماعی، قطع اینترنت و سایه جنگ شرایط کاملا متفاوت شد. جشنواره در فضایی ملتهب برگزار شد و حضور یا غیبت از آن به موضعی سیاسی و اجتماعی تبدیل شد. در نتیجه، فضای سیاسی و جناحی بر وجه سینمایی جشنواره غلبه کرد. درحالی که جشنواره فجر باید متعلق به همه طیف ها و نگاه های سینمایی باشد، مرزبندی ها پررنگ تر شد و این وضعیت در نهایت به ضرر فیلم ها تمام شد.

نماینده همه سینمای ایران

جشنواره فجر از ابتدا نسبتی با کلیت سینمای ایران داشت؛ از سینمای مستقل و هنر و تجربه گرفته تا آثار بخش خصوصی و تولیدات نهادها. این رویداد فرصتی بود تا فیلم های ساخته شده در یک سال را ببینیم، چهره های تازه را کشف کنیم و چشم اندازی از سینمای سال آینده داشته باشیم. البته جشنواره همیشه رنگ وبوی سیاسی و تبلیغاتی هم داشته، اما میان وجه سینمایی و ملاحظات سیاسی آن تعادلی وجود داشت. در سال های اخیر، این تعادل به هم خورده است. جشنواره فجر یک رویداد ملی است و نمی تواند به یک جریان یا گروه خاص تعلق داشته باشد. تجربه نشان داده هر زمان این تعادل به هم خورده، جشنواره بخشی از ماهیت خود را از دست داده است.

گزینه های دبیری

درباره دبیر جشنواره هم به نظرم منوچهر شهسواری تجربه ارزشمندی دارد و توانایی برگزاری یک دوره دیگر را دارد، اما نه با همان نگاه و رویکردی که به وضعیت ملتهب سال گذشته منجر شد. مهدی طباطبایی نژاد نیز تجربه برگزاری جشنواره در شرایط دشوار، ازجمله دوران کرونا را دارد. بهروز شعیبی هم با توجه به شناختی که از او دارم، فردی اهل تعادل و منطق است و می تواند گزینه مناسبی باشد.

بحران تولید

چرخه طبیعی تولید در سینمای ایران تا حد زیادی از بین رفته است. در گذشته، فیلم ساز، تهیه کننده، فیلمنامه نویس و سرمایه گذار در سازوکاری طبیعی کنار هم قرار می گرفتند و فیلم می ساختند. امروز بخش مهمی از تولید در اختیار نهادهایی است که با بودجه های بزرگ و ساختارهای خاص خود فیلم می سازند. نتیجه این وضعیت افزایش تعداد فیلم اولی هایی است که مسیر ورودشان به سینما چندان روشن نیست. پیش تر می توانستیم سابقه فیلم سازان جوان را در فیلم کوتاه، دستیاری یا فعالیت های سینمایی دنبال کنیم، اما حالا گاهی با نام هایی روبه رو می شویم که ناگهان با حمایت یک نهاد وارد عرصه تولید شده اند. البته در میان این افراد استعدادهای خوبی هم پیدا می شود، اما چرخه طبیعی رشد و تجربه اندوزی در سینما آسیب دیده است. بخش خصوصی انگیزه چندانی برای حضور در جشنواره ندارد. برخی تهیه کنندگان معتقدند فیلم هایشان در جشنواره جدی گرفته نمی شود و برخی دیگر نگرانند که نمایش جشنواره ای به جای تبلیغ، حساسیت و حاشیه ایجاد کند. از سوی دیگر، شبکه نمایش خانگی بخشی از اهمیت و توجهی را که پیش تر متوجه سینما بود به خود اختصاص داده است.

همگرایی در عمل، نه در شعار

به نظرم مهم ترین وظیفه جشنواره امسال ایجاد همگرایی است، اما همگرایی با شعار محقق نمی شود. اگر قرار است همه طیف های سینمای ایران در جشنواره حضور داشته باشند، باید فیلم هایشان هم امکان نمایش پیدا کند. نمی توان از همگرایی حرف زد، اما همزمان برخی فیلم ها و فیلم سازان را کنار گذاشت. جشنواره باید به ماهیت سینمایی خود بازگردد. وطن به سینما نیاز دارد و اگر می خواهیم از کشور حمایت کنیم، باید چرخه تولید سینمای ایران را احیا کنیم. نمایش فیلم هایی که سال ها در توقیف مانده اند می تواند بخشی از این مسیر باشد. تجربه نمایش فیلم هایی مانند «پیرپسر» نشان داد که باز شدن فضا و فرصت دیده شدن آثار جدی می تواند به رونق سینما کمک کند. از سوی دیگر، باید درباره در وضعیت ممیزی و تعریف سینمای ایران هم بازنگری شود. جامعه امروز با چند سال قبل تفاوت کرده و این تغییرات طبیعتا باید در سینما بازتاب پیدا کند. نمی توان با همان قواعد گذشته همه آثار را ارزیابی کرد و بخشی از واقعیت جامعه را از دایره سینما بیرون گذاشت.

نیاز جشنواره به دبیرخانه ثابت و برنامه ریزی بلندمدت

یکی دیگر از مشکلات جشنواره نبود دبیرخانه ثابت و برنامه ریزی مستمر است. هر سال جشنواره برگزار می شود، همه چیز جمع می شود و تا سال بعد عملا فعالیتی وجود ندارد، درحالی که جشنواره باید دبیرخانه دائمی داشته باشد و دبیر آن نیز برای چند سال انتخاب شود تا فرصت سیاستگذاری و ارتباط مستمر با اهالی سینما فراهم باشد. با توجه به شرایط تولید و وضعیت هنرمندان، باید هرچه زودتر دبیر جشنواره معرفی شود و جشنواره موجودیت خود را اعلام کند. لازم است ارتباط با اهالی سینما زودتر آغاز شود، سختگیری ها کاهش پیدا کند و درها برای حضور و نمایش فیلم ها بازتر شود.

اگر قرار است جشنواره امسال هم به محلی برای تخاصم، خط کشی و متهم کردن کسانی تبدیل شود که می آیند یا نمی آیند، بهتر است اصلا برگزار نشود، چون آسیب هایش بیشتر خواهد بود. امیدوارم چهل و پنجمین جشنواره فیلم فجر رویدادی باشد که اولویت اصلی اش سینماست و بتواند بخشی از اعتبار و جایگاه ازدست رفته خود را بازیابد.

این خبر توسط سایت همشهری آنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : همشهری آنلاین