تحلیل یک اقتصاددان برجسته: بسته شدن تنگه هرمز مصرف انرژی های فسیلی را بیشتر می کند

به گزارش سرویس اقتصادی خبر ناب به نقل از خبرآنلاین - خبرآنلاین از زمان حملۀ اسرائیل به ایران در ژوئن 2025، تحلیل های ارائه شده از این منازعه عموماً معطوف به تشدید تنش های نظامی و نوسانات بازارهای جهانی انرژی بوده اند. اما پیامدهای این جنگ بسیار فراتر از قیمت نفت است. با ایجاد مخاطرات فزاینده برای کشتیرانی در خلیج فارس، اینک آسیب پذیری زنجیره های تأمین جهانی پیش چشمانمان پدیدار گشته؛ زنجیره هایی که بقایشان به جریان بی وقفۀ جابه جایی کامودیتی ها [کالاهای اولیه]، محصولات نهایی و مواد اولیۀ صنعتی در سرتاسر منطقه وابسته است.

 در شرایطی که دولت ها، ابرشرکت ها و بازارهای مالی برای سنجش پیامدها و میزان خسارات جنگ به تکاپو افتاده اند، تنگۀ هرمز به اساسی ترین مسئلۀ استراتژیک وقت بدل شده که انبوهی از مسائل دیگر حول آن پدید آمده اند؛ از امنیت منطقه ای گرفته، تا تجارت جهانی، جریان های انرژی، زیرساخت ها و کریدورهای نوظهور و مبحث تحریم ها، بازسازی و نظم سیاسی آتی خاورمیانه. اکنون سرنوشت تنگۀ هرمز (اینکه باز بماند، به عرصۀ درگیری دائم بدل گردد یا با تمهیدات لجستیکی جدید، وضعیتی کاملاً دیگرگون به خود بگیرد)، به محور اصلی مباحثات و چانه زنی ها بر سر طرح ها و چشم اندازهایی متعارض برای آیندۀ منطقه بدل شده است. آدام هنیه اقتصاددان برجسته در این باره به گفتگویی با نشریه جدلیه پرداخت.

هنیه با رد این ایده که مسدود شدن تنگه هرمز می تواند به تسریع در گذار به استفاده از انرژی های تجدیدپذیر منجر شود، گفت: به نظر می رسد که جهان در واکنش به اختلال در عرضه و نوسانات قیمت، حتی بیش از پیش به سوخت های فسیلی رو آورده؛ انعقاد قراردادهای جدید نفت و گاز، توسعۀ زیرساخت های گاز طبیعی مایع (ال ان جی)، تخصیص یارانه به تولید داخلی هیدروکربن ها و تضعیف یا به تعویق انداختن اجرای مقررات زیست محیطی همگی شاهدی بر این مدعا هستند.  

استاد دانشگاه ساسکس انگلیس گفت: ایالات متحده به طور خاص در تلاش است تا از سلطۀ خود بر عرصۀ سوخت های فسیلی، به منزلۀ ابزاری برای جبران ضعف خود در سایر عرصه ها بهره گیرد. این الگو را پیش تر در ونزوئلا دیده ایم و اکنون نیز در کوبا و ایران شاهدش هستیم. جنگ افروزی خود به اهمیت استراتژیک سوخت های فسیلی می افزاید، چراکه ارتش های مدرن نهادهایی به شدت وابسته به نفت اند. بنابراین وضعیت جنگی دائمی، جهان را هرچه سخت تر در چنگال وابستگی به هیدروکربن ها گرفتار می کند. جنگ کنونی همچنین نشان داده است که نباید نفت را صرفاً به منزلۀ منبعِ سوخت مایع حمل ونقل دید. محصولات پتروشیمی نظیر پلاستیک، کودهای شیمیایی و سایر مصنوعات مشتق از نفت و گاز، به جز بخش حمل ونقل، برای عرصه های بسیاری حیاتی اند، ازجمله نظام های کشاورزی و تولید غذا و نیز طیف گسترده ای از صنایع تولیدی.

این اقتصاددان فلسطینی تاکید کرد: از نظر من، در اینجا مسئلۀ بزرگ تری در میان است؛ اینکه ما به اشتباه باور کرده ایم که در میانۀ نوعی «گذار» به انرژی های تجدیدپذیریم! در سال 2025، مصرف نفت، گاز و زغال سنگ به بیشترین حد خود در تاریخ بشریت رسید. به دلیل میل ذاتی سرمایه داری به رشد دائمی و بی پایان، میزان انرژی به کارگرفته در فرایند تولید نیز بی وقفه در حال افزایش است. آنچه ما شاهدش هستیم، اضافه شدن انرژی های تجدیدپذیر به سوخت های فسیلی است؛ درست همان طور که آن به اصطلاح «گذار از زغال سنگ به نفت» در میانۀ قرن بیستم، هرگز به کاهش مصرف زغال سنگ منجر نشد، بلکه مصرف آن به مراتب بیشتر هم شد.

او افزود: ین ماهیت سامانه های انرژی در کشورهای حاشیۀ خلیج فارس به خوبی نمود یافته است؛ جایی که شاهد سرمایه گذاری های کلانی در بخش انرژی خورشیدی، انرژی بادی و سایر زیرساخت هایی انجام شده که ردّپای کربن کمتری از خود به جا می گذارند. این کشورها همچنین هدف گذاری های بلندپروازانه ای برای استفاده از انرژی های تجدیدپذیر در تولید برق داشته اند. اما تمام این ها، دارد در کنار افزایش برنامه ریزی شدۀ تولید نفت و گاز انجام می شود، نه به جای آن. دلیل اصلی این توسعه در انرژی های تجدیدپذیر آن است که کشورهای حاشیۀ خلیج فارس می خواهند به جای سوزاندن نفت و گاز در داخل کشور (برای تولید برق)، آن را به خارج صادرات کنند. چنان که وزیر انرژی عربستان، شاهزاده عبدالعزیز بن سلمان، چند سال پیش اشاره کرد، انرژی های تجدیدپذیر یک بُرد «سه گانه» برای این کشور به ارمغان می آورند؛ یعنی هم زمان صادرات بیشتر نفت، انرژی داخلی ارزان تر، و کسب اعتبار و منزلتی که عمل به تعهدات اقلیمی به همراه دارد. بنابراین می بینیم که انرژی های تجدیدپذیر صرفاً بر یک بسترِ در حال گسترش هیدروکربنی سوار شده اند.

متن کامل این گفتگو را می توانید از این جا بخوانید.

این خبر توسط سایت خبرآنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : خبرآنلاین