طلای آنلاینی که می خرید، واقعاً وجود دارد؟ - هشدار درمورد پلتفرم های فروش طلا

به گزارش سرویس اقتصادی خبر ناب به نقل از همشهری - به گفته مومن واقفی، نظارت بر ایجاد سامانه کنترل خالی فروشی و همچنین تعیین خزانه های نگهداری دارایی فیزیکی طلا و نقره به بانک مرکزی سپرده شده است. بخشی از این سامانه راه اندازی شده و شماری از بانک ها نیز برای فعالیت به عنوان خزانه اعلام آمادگی کرده اند، اما به گفته او چارچوب های نظارتی هنوز کاملاً شفاف و مشخص نیست.

این هشدار در شرایطی مطرح شده که پلتفرم های خرید و فروش آنلاین طلا طی ۲سال اخیر با سرعت زیادی توسعه پیدا کرده اند و همزمان با جهش قیمت طلا و ارز، بخشی از نقدینگی خانوارها را جذب کرده اند. حالا سؤال اصلی این است که طلایی که در حساب کاربر روی صفحه تلفن همراه نمایش داده می شود، چه نسبتی با طلای واقعی موجود در خزانه دارد؟

خطر از جایی شروع می شود که طلا فقط روی صفحه باشد

در خرید سنتی، مشتری طلا را می بیند، وزن می کند و تحویل می گیرد. در پلتفرم های آنلاین، اما ممکن است مشتری صاحب چند گرم طلا باشد بدون اینکه هرگز آن طلا را دیده باشد.

این مدل زمانی بدون مشکل به نظر می رسد که مشتریان همزمان برای دریافت دارایی خود مراجعه نکنند. اما اگر پلتفرم بیش از موجودی واقعی خود به مشتریان تعهد داده باشد، در زمان بحران اختلاف میان طلای روی صفحه و طلای داخل خزانه آشکار می شود.

پدیده ای که از آن با عنوان خالی فروشی یاد می شود، دقیقاً همین نگرانی را ایجاد کرده است؛ فروش یا ایجاد تعهد برای طلایی که پشتوانه فیزیکی کافی برای آن وجود ندارد.

هشدار پلیس؛ پرونده ها هم در حال افزایش است

نگرانی درباره کلاهبرداری در بازار طلای آنلاین فقط به اظهارات یک مقام سابق بانک مرکزی محدود نیست. رئیس پلیس فتا نیز اخیراً ضمن هشدار درباره فعالیت پلتفرم های آنلاین طلا، بر ضرورت جلوگیری از خالی فروشی تأکید کرده است.

براساس اظهارات معاون پلیس فتا، طی ۳سال گذشته ۵۰۸ پرونده کلاهبرداری مرتبط با پلتفرم های آنلاین طلا تشکیل شده است. او همچنین از توقف یک پلتفرم به دلیل خالی فروشی خبر داده است. در گزارش های منتشرشده درباره این پرونده، تعداد کاربران این پلتفرم حدود ۲۰۰ هزار نفر اعلام شده است.

هرچند این عدد به معنای ۲۰۰ هزار مورد خالی فروشی نیست، اما ماجرای توقف یک پلتفرم به دلیل خالی فروشی نشان می دهد نگرانی درباره پشتوانه واقعی دارایی های عرضه شده، صرفاً یک بحث تئوریک نیست.

اتحادیه طلا هم هشدار داده بود

اتحادیه طلا و جواهر تهران نیز طی ۲سال گذشته بارها نسبت به فعالیت این پلتفرم ها هشدار داده است.

نادر بذرافشان، رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران، پیش تر گفته بود این اتحادیه در بیش از ۱۶ جلسه با دستگاه های مختلف درباره فعالیت پلتفرم های آنلاین طلا مذاکره و ۱۴ نامه به دستگاه های ذی ربط ارسال کرده است.

او همچنین از بروز محدودیت هایی برای برخی کاربران در زمان بحران و مشکل در فروش یا برداشت دارایی در برخی پلتفرم ها خبر داده بود؛ مسائلی که اهمیت نقدشوندگی واقعی این دارایی ها را در شرایط بحرانی برجسته می کند.

مشکل فقط خالی فروشی نیست

در بازار طلای آنلاین، نگرانی فقط این نیست که یک پلتفرم چه میزان طلا در اختیار دارد. مسئله مهم تر این است که چه نهادی این موجودی را تأیید می کند و چند وقت یک بار این کار انجام می شود؟

پلتفرم ممکن است مجوز فعالیت یا نماد اعتماد الکترونیکی داشته باشد، اما این موارد به تنهایی مشخص نمی کند در برابر طلایی که به مشتری فروخته شده، چه میزان طلای واقعی در خزانه نگهداری می شود.

حتی پلیس فتا نیز در هشدارهای خود از مردم خواسته است علاوه بر بررسی مجوزهای قانونی، سابقه فعالیت پلتفرم را بررسی کنند و فریب تبلیغات و وعده های غیرمتعارف را نخورند.

چرا بانک مرکزی وارد میدان شده است؟

پاسخ به همین نگرانی ها باعث شده بانک مرکزی به سمت راه اندازی سامانه ای برای کنترل پشتوانه پلتفرم های طلا حرکت کند.

قرار است در این سامانه، موجودی طلای واقعی با میزان تعهد پلتفرم ها به مشتریان تطبیق داده شود و از ایجاد تعهد بیش از موجودی جلوگیری شود. طبق برنامه اعلام شده، سکوهای فعال باید تا پایان شهریور به سامانه ناظر متصل شوند.

این سامانه می تواند مهم ترین ابزار برای مقابله با خالی فروشی باشد؛ البته به شرطی که نظارت آن مستمر و برخط باشد و فقط پس از بروز مشکل وارد عمل نشود.

آزمون واقعی در روز بحران

پلتفرم های فروش طلا در روزهای عادی ممکن است کاملاً بدون مشکل به مشتریان خدمات بدهند. آزمون اصلی اما زمانی است که بازار با یک شوک مواجه شود.

جهش قیمت طلا، تشدید ریسک های سیاسی، اختلال اینترنت یا هجوم همزمان مشتریان برای فروش و دریافت طلای فیزیکی می تواند توان واقعی یک پلتفرم را مشخص کند.

در چنین شرایطی، دیگر تعداد کاربران، تبلیغات یا ارزش معاملات اهمیتی ندارد؛ موجودی واقعی خزانه و توان ایفای تعهدات تعیین کننده است.

اگر موجودی واقعی یک پلتفرم با تعهداتش همخوان باشد، بحران مدیریت می شود. اما اگر بخشی از طلای فروخته شده پشتوانه نداشته باشد، مشکل یک شرکت می تواند به بحران اعتماد در کل بازار طلای آنلاین تبدیل شود.

سونامی قبل از وقوع باید مهار شود

اکنون هشدار سونامی کلاهبرداری در شرایطی مطرح شده که نهادهای مسئول بالاخره به سمت ایجاد زیرساخت کنترل پشتوانه حرکت کرده اند.

مسئله این است که نظارت نباید پس از ورشکستگی یک پلتفرم یا هجوم مشتریان برای برداشت آغاز شود.

بانک مرکزی باید بتواند پیش از وقوع بحران مشخص کند هر پلتفرم چه میزان طلا در خزانه دارد، چه میزان به مشتریان فروخته و نسبت دارایی واقعی به تعهدات آن چقدر است. خزانه نگهداری طلا نیز باید مشخص، قابل حسابرسی و مستقل از پلتفرم باشد.

هشدار مومن واقفی را می توان از همین زاویه خواند. هنوز برای جلوگیری از یک بحران بزرگ فرصت وجود دارد؛ اما اگر خالی فروشی و ضعف نظارت به زمان بحران موکول شود، ممکن است هشدار امروز درباره سونامی کلاهبرداری به خبر فردای سونامی مالباختگان تبدیل شود.

این خبر توسط سایت همشهری آنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : همشهری آنلاین