خشم ناگهانی؛ زنگ خطر کدام بیماری هاست؟

به گزارش سرویس مجله خبر ناب به نقل از همشهری - خشم، احساسی طبیعی است که می تواند واکنشی سالم به بی عدالتی، ناکامی یا تهدید باشد. با این حال، وقتی عصبانیت مکرر، شدید و خارج از الگوی همیشگی فرد می شود، ممکن است پای مسئله ای فراتر از فشارهای روزمره در میان باشد. WebMD، برخی بیماری های عصبی، متابولیک و هورمونی و بعضی داروها می توانند با تحریک پذیری و تغییرات رفتاری همراه شوند. این موضوع به معنای آن نیست که هر فرد عصبانی بیماری پنهان دارد، اما تغییر ناگهانی یا تشدید خشم، نیازمند توجه و در مواردی بررسی پزشکی دارد.

ردپای بیماری های پنهان در طغیان های عصبی

برخی اختلالات مغزی و عصبی می توانند توان فرد را در کنترل احساسات و بیان نیازهایش تحت تأثیر قرار دهند. در این شرایط، خشم گاهی زبان دیگری برای بیان درد، ترس، سردرگمی یا ناتوانی در برقراری ارتباط است. این اختلالات مغزی و عصبی عبارتند از:

زوال عقل: در دمانس، از جمله آلزایمر و زوال عقل، فرد ممکن است به دلیل فراموشی، گیجی، درد یا ناتوانی در توضیح خواسته هایش عصبانی شود. برای خانواده و مراقبان، توجه به علت ناراحتی بیمار، از گرسنگی و درد تا شلوغی محیط، می تواند مهم تر از واکنش به خود خشم باشد.

اوتیسم: در افراد طیف اوتیسم، اضافه بار حسی ناشی از صدا، نور یا شلوغی، تغییر ناگهانی برنامه روزانه و دشواری در بیان احساسات ممکن است به واکنش های خشمگینانه منجر شود. این واکنش ها گاهی نشانه لجبازی و گاهی نشانه فشار بیش از ظرفیت فرد هستند.

صرع: برخی افراد مبتلا به صرع ممکن است پیش یا پس از تشنج دچار تغییرات رفتاری، گیجی یا تحریک پذیری شوند علاوه براین بعضی داروهای ضدتشنج در مواردی می توانند بر خلق وخو اثر بگذارند این موضوع به ویژه در کودکان باید با پزشک مطرح شود.

سکته مغزی: با توجه به ناحیه آسیب دیده در مغز، گاهی تنظیم هیجان و کنترل رفتار دشوار می شود. اگر فردی پس از سکته دچار زودرنجی یا عصبانیت غیرمعمول شده است، این تغییر رفتاری می تواند بخشی از پیامدهای آسیب مغزی باشد.

بیماری ویلسون: در این بیماری ژنتیکی و نادر ویلسون، مس در بدن، به ویژه کبد و مغز، تجمع می یابد. درگیری مغز، از جمله نواحی مرتبط با کنترل رفتار، ممکن است با تغییر شخصیت، تحریک پذیری و تشدید خشم همراه باشد.

از نوسان قند خون تا تغییرات هورمونی

بدن و روان دو مسیر جدا از هم نیستند. افت قند خون، افزایش هورمون تیروئید یا تغییرات هورمونی در دوره های مختلف زندگی می تواند تحمل فرد را کمتر و واکنش او به محرک های روزمره را شدیدتر کند.

دیابت: افت قند خون در افراد مبتلا به دیابت می تواند با تعریق، لرزش، ضعف، گیجی و تحریک پذیری همراه باشد. در چنین لحظه ای، رفتار تند فرد ممکن است بیش از آنکه از یک تصمیم آگاهانه ناشی شود، به افت گلوکز و اختلال موقت در عملکرد مغز مربوط باشد.

یائسگی و قاعدگی: برخی زنان در روزهای پیش از قاعدگی یا دوران یائسگی، تغییرات قابل توجهی در خلق وخو تجربه می کنند. در موارد شدیدتر مانند اختلال ملال پیش از قاعدگی یا PMDD، خشم، اضطراب و احساس درماندگی می تواند زندگی روزمره و روابط فرد را مختل کند.

پرکاری تیروئید: افزایش بیش از اندازه هورمون تیروئید می تواند فرد را دچار تپش قلب، بی خوابی، اضطراب و بی قراری کند. در این وضعیت، آستانه تحمل کاهش می یابد و عصبانیت ممکن است یکی از نشانه های قابل مشاهده پرکاری تیروئید باشد.

نارسایی کبد: در مراحل پیشرفته بیماری های کبدی، کبد ممکن است نتواند مواد سمی را به خوبی از بدن دفع کند. تجمع این مواد و بروز آنسفالوپاتی کبدی می تواند با گیجی، تغییر شخصیت، اختلال تمرکز و کاهش کنترل هیجان همراه شود.

افسردگی: افسردگی برای همه به شکل غم آشکار یا کناره گیری ظاهر نمی شود. بعضی افراد، به ویژه مردان، ممکن است افسردگی را با زودرنجی، بی حوصلگی، بدبینی و خشم بیرونی تجربه کنند، نشانه هایی که گاهی اطرافیان آن را با اخلاق بد اشتباه می گیرند.

وقتی داروها بر خلق وخو اثر می گذارند

گاهی تغییر رفتار، هم زمان با آغاز یک داروی جدید یا تغییر مقدار مصرف آن رخ می دهد. این موضوع نباید به قطع خودسرانه دارو منجر شود، اما باید در اولین فرصت با پزشک یا داروساز در میان گذاشته شود.

بنزودیازپین ها، داروهایی که برای اضطراب، بی خوابی، وسواس یا اختلال استرس پس از سانحه تجویز می شوند، در مواردی نادر ممکن است واکنش معکوس ایجاد کنند و با بی قراری یا حملات خشم همراه شوند. برخی پژوهش ها نیز احتمال ارتباط میان مصرف استاتین ها، داروهای کاهنده چربی خون، و تغییرات خلقی یا پرخاشگری را مطرح کرده اند با این حال، این ارتباط برای همه افراد رخ نمی دهد و نیازمند ارزیابی فردی پزشک است.

گام های عملی برای مدیریت خشم

نخستین گام، این است که بجای اینکه خشم را به عنوان برچسبی بر شخصیت فرد بدانیم آن را به عنوان یک نشانه ببینیم. اگر عصبانیت ناگهان آغاز شده، بیش از گذشته تکرار می شود یا با علائمی مانند گیجی، فراموشی، لرزش، تعریق، تپش قلب، بی خوابی یا تغییر محسوس رفتار همراه است، مراجعه به پزشک می تواند ضروری باشد.

ثبت زمان و موقعیت بروز خشم، الگوی خواب، وعده های غذایی، بیماری های زمینه ای و داروهای مصرفی، به پزشک برای یافتن علت احتمالی کمک می کند. در کنار بررسی پزشکی، تمرین تنفس عمیق، فاصله گرفتن کوتاه مدت از موقعیت تنش زا، صحبت کردن درباره احساسات، نوشتن افکار خشم آلود و مراجعه به روان شناس یا مشاور می تواند راهی برای مدیریت سالم تر هیجان باشد.

داروها نیز نباید خودسرانه قطع، کم یا زیاد شوند. اگر خشم با تهدید یا آسیب به خود و دیگران همراه است، یا فرد ناگهان دچار سردرگمی و تغییر رفتار شدید شده، باید کمک فوری پزشکی دریافت کند.

این خبر توسط سایت همشهری آنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : همشهری آنلاین