بام ایران زیر فشار مشکلات محیط زیستی - هشدار درمورد فرسایش، زباله و گردشگری بی ضابطه در دماوند

به گزارش سرویس اجتماعی خبر ناب به نقل از همشهری - همشهری آنلاین - مجیدجباری: دماوند بلندترین قله ایران و یکی از مهم ترین نمادهای طبیعی کشور سال هاست با انبوهی از چالش ها دست وپنجه نرم می کند. افزایش صعودهای بی ضابطه، تخریب پوشش گیاهی، فرسایش خاک، رهاسازی زباله، معدن کاوی و جاده سازی غیر اصولی چهره این اثر طبیعی ملی را تغییر داده و نگرانی فعالان محیط زیست را برانگیخته است.

همزمان با ۱۳ تیرماه، روز ملی دماوند فعالان محیط زیست و کوهنوردی نسبت به افزایش تخریب محیط زیست و تهدیدهایی که این کوهستان ارزشمند را تحت فشار قرار داده است، هشدار می دهند.

عضو هیات موسس انجمن کوهنوردان ایران به مناسبت روز ملی دماوند می گوید: دماوند علاوه بر جایگاه ویژه در فرهنگ، تاریخ و اسطوره های ایرانی، یکی از مهم ترین اهداف کوهنوردی در جهان نیز به شمار می رود. این قله با ارتفاع ۵۶۱۰ متر بلندترین کوه حدفاصل رشته کوه آلپ تا هیمالیا و بلندترین آتشفشان این محدوده است. همین ویژگی ها دماوند را به مقصد جذاب برای کوهنوردان ایرانی و خارجی تبدیل کرده است.

عباس محمدی در گفت وگو با همشهری آنلاین تصریح می کند: برای بسیاری از کوهنوردان جهان، صعود به قله هایی که رکورد ارتفاعی یا ویژگی های خاص دارند، اهمیت زیادی دارد و دماوند از همین منظر می تواند مقصد گردشگران و کوهنوردان بسیاری باشد.

زخمی که ترمیم نمی شود

او ریشه بخش بزرگی از مشکلات دماوند را در نبود مدیریت منسجم می داند و می گوید: فرسایش شدید خاک یکی از جدی ترین تهدیدهای این کوهستان است. دماوند یک کوه آتشفشانی با خاکی بسیار سست و آسیب پذیر است. هر بخش از این خاک که از بین برود به راحتی قابل بازسازی نیست. افزایش تعداد کوهنوردان و گردشگران موجب شده است عرض مسیرهای پاکوب در برخی نقاط به چندین متر برسند و پوشش گیاهی بخش هایی از دامنه های کوه به طور کامل از بین برود.

این کنشگر محیط زیست تاکید می کند: در بسیاری از مناطق، لایه سطحی خاک از بین رفته و خاک خاکستری آتشفشانی زیرین نمایان شده و طبیعت فرصت بازسازی خود را از دست داده است.

معدن کاوی، جاده سازی و رانش زمین

به گفته مدیر گروه دیده بان کوهستان بخش زیادی از فعالیت معادن پوکه معدنی در سال های اخیر متوقف شده، اما برداشت های پراکنده و غیررسمی همچنان ادامه دارد. ضمن اینکه استخراج سنگ از مناطق پیرامونی دماوند و ساخت و ساز جاده های غیرضروری یا غیراصولی هم از دیگر عوامل تخریب این کوهستان به شمار می روند. این جاده سازی ها در برخی نقاط به رانش زمین و افزایش تردد خودروها در مناطقی منجر شده که ظرفیت چنین فشاری را ندارند.

زباله؛ چهره ناخوشایند بام ایران

او یکی دیگر از مشکلات جدی دماوند را انباشت زباله در مسیرهای صعود و اطراف پناهگاه ها عنوان می کند و می افزاید: هرچند گروه های مردمی، انجمن های کوهنوردی و فدراسیون کوهنوردی هر سال برنامه های پاکسازی دارند، اما حجم ورود گردشگران و کوهنوردان به حدی است که این اقدامات هم پاسخگوی میزان زباله تولیدشده نیست و اغلب، اطراف پناهگاه ها و مسیرهای صعود با توده های زباله روبه رو هستیم.

دماوند ظرفیت نامحدود ندارد

این فعال محیط زیست با تاکید بر اینکه یکی از مهم ترین راهکارهای حفاظت از دماوند، تعیین ظرفیت پذیرش و کنترل تعداد صعودهاست، می گوید: براساس مطالعات فدراسیون کوهنوردی برای هر مسیر صعود ظرفیت مشخصی تعیین شده است. به عنوان نمونه، مسیر جنوبی در هر روز حداکثر ظرفیت حضور حدود ۳۰۰ نفر را دارد و در سایر جبهه ها نیز اعداد مشخصی برآورد شده است. اما در حال حاضر دماوند مقصد بسباری از افرادی است که در نهایت توان جسمی و فنی صعود به بام ایران را ندارند. صعود به ارتفاع بیش از ۵۶۰۰ متری این قله، شرایط ویژه ای را می طلبد که نیازمند آمادگی جسمانی، تجربه و توانایی سازگاری با ارتفاع است.

محدودیت صعود به دماوند

محمدی با تاکید بر اینکه سال هاست درباره حفاظت از دماوند اطلاع رسانی و فرهنگ سازی انجام می شود، اما این روند به تنهایی کافی نیست. اکنون زمان اجرای قانون است. باید ساز وکاری وجود داشته باشد که ورود به دماوند بر اساس ظرفیت و ضابطه مشخص صورت بگیرد. دریافت مجوز صعود و محدود کردن تعداد افراد حاضر در کوهستان از راهکارهایی است که در بسیاری از مناطق حساس طبیعی جهان اجرا شده و در دماوند نیز قابلیت اجرا دارد.

این فعال محیط زیست یکی دیگر از چالش های دماوند را فعالیت برخی تورهای تجاری بدون نظارت کافی می داند و توضیح می دهد: در سال های اخیر گروه های مختلفی از طریق فضای مجازی اقدام به جذب افراد برای صعود به دماوند می کنند. هرچند اصل فعالیت گردشگری و تورهای کوهنوردی ایرادی ندارد، اما زمانی که این فعالیت ها بدون ضابطه و صرفا با هدف افزایش درآمد انجام شوند، هم به محیط زیست آسیب می زند و هم سلامت افراد را به خطر می اندازد. نبود نظارت موثر بر تعداد صعود کنندگان، صلاحیت راهنمایان و توانایی افراد برای صعود، می تواند به بروز حوادث و افزایش ماموریت های امداد و نجات منجر شود.

ضرورت ورود دستگاه های مسئول

به گفته عضو هیات موسس انجمن کوهنوردان ایران، انجمن های تخصصی و فدراسیون کوهنوردی طی سال های گذشته بارها درباره ضرورت ساماندهی صعودها و حفاظت از دماوند پیشنهاداتی داده اند، اما اجرای دقیق این اقدامات نیازمند حمایت دستگاه های دولتی و نهادهای مسئول است.

محمدی تاکید می کند: فدراسیون و انجمن ها توان اجرایی و قانونی برای اعمال محدودیت ها را ندارند. اگر قرار است دماوند حفظ شود، باید دستگاه های مسئول، از دولت تا نهادهای نظارتی و انتظامی، برای اجرای مقررات و مدیریت ظرفیت این اثر طبیعی ملی وارد عمل شوند. در واقع حفاظت از دماوند برنامه مدیریتی جامع و الزام آوری می خواهد که بتواند میان گردشگری و حفاظت از طبیعت تعادل برقرار کند.

این خبر توسط سایت همشهری آنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : همشهری آنلاین