سرطان به سراغ برخی ها نمی آید

به گزارش سرویس اجتماعی خبر ناب به نقل از خبرآنلاین - دانشمندان مدت هاست دریافته اند که قرار گرفتن یکسان در معرض یک ماده سرطان زا، نتیجه یکسانی را تضمین نمی کند. با این حال، مشخص کردن اینکه چرا نتایج تا این حد متفاوت است، دشوار بوده است. مطالعه ای که توسط محققان دانشگاه کمبریج و دانشگاه ادینبورگ در مجله نیچر منتشر شده است؛ ژنتیک را به عنوان یک عامل اصلی معرفی می کند.

اطلاعات در خبری نوشت:سرطان زمانی شروع می شود که جهش هایی درDNA  سلول رخ داده باشد که به سلول ها اجازه می دهد بدون کنترل تکثیر شوند و سیگنال های مرگ سلولی طبیعی را دور بزنند. در حالی که خطرات خارجی مانند دود تنباکو، تشعشعات، آزبست و برخی ویروس ها این آسیب را ایجاد می کنند اما پاسخ های فردی به این خطرات به طور قابل توجهی متفاوت است.

دور زدن متغیرهای محیطی با مدل های موشی

جدا کردن عوامل ژنتیکی از متغیرهای محیطی در جمعیت های انسانی فوق العاده دشوار است. تفاوت در رژیم غذایی، دوز، زمان قرار گرفتن در معرض و سبک زندگی، عوامل مخدوش کننده زیادی را ایجاد می کند. برای جداسازی تأثیر ژنتیکی، یک تیم تحقیقاتی با همکاری «دانکن اودوم»، «سارا آیتکن» و «مارتین تیلور» از مدل های موشی در موسسه تحقیقات سرطان کمبریج انگلستان استفاده کردند.

این تیم چهار سویه موش از نظر ژنتیکی متمایز را پرورش داده و طیفی از تنوع ژنتیکی قابل مقایسه با جمعیت های انسانی را ایجاد کردند. هر حیوان یک دوز کنترل شده از دی اتیل نیتروزامین، یک ماده سرطان زا که در دود تنباکو و غذاهای فرآوری شده خاص یافت می شود، در همان مرحله رشد دریافت کرد.

با حذف تغییرات محیطی، محققان توانستند مستقیماً مشاهده کنند که پس زمینه های ژنتیکی مختلف چگونه با قرار گرفتن در معرض یکسان برخورد می کنند. سپس تومورهای حاصل را توالی بندی کرده و آنها را با گروه های کنترل درمان نشده مقایسه کردند تا پیشرفت هر تومور از جهش اولیه به بیماری پیشرفته را ترسیم کنند.

مسیرهای متفاوت برای یک نتیجه بیولوژیکی مشترک

صرف نظر از زمینه ژنتیکی، تقریباً هر تومور یک جهش محرک را به دست آورد که مسیر MAPK را فعال کرد؛ زنجیره سیگنال دهنده کلیدی که رشد سلول را کنترل می کند. با این حال فراتر از این مقصد مشترک، جهش های خاص با توجه به پس زمینه ژنتیکی هر سویه متفاوت بود.

این تفاوت های پیش زمینه ای، نحوه رفتار مسیرهای ثانویه را تغییر دادند. وراثت ژنتیکی همچنین تعیین می کرد که آیا تومورها دچار تکثیر کل ژنوم می شوند یا خیر؛ یک رویداد جهش بزرگ که در آن یک سلول تعداد کل کروموزوم های خود را دو برابر می کند. برخی از پیشینه های ژنتیکی تمایل شدیدی به تکثیر نشان دادند، در حالی که برخی دیگر کاملاً در برابر آن مقاومت کردند

پیامدهایی برای تشخیص و درمان زودهنگام

این مطالعه نشان می دهد که ژنتیک نه تنها بر احتمال ابتلا به سرطان، بلکه بر سرعت تکامل و پایداری ژنوم تومورهای حاصل نیز تأثیر می گذارد.

به گفته «سارا آیتکن»، پژوهشگر همکار، این یافته ها پیامدهای عملی برای انکولوژی بالینی دارند. استراتژی های پیشگیری و غربال گری آینده ممکن است نیاز به در نظر گرفتن تنوع ژنتیکی پایه برای ارزیابی دقیق خطر فردی و پیش بینی چگونگی تکامل تومور داشته باشند.

اگرچه تأیید این مکانیسم ها در انسان نیاز به تحقیقات بیشتر دارد اما یافته ها به سمت تشخیص های دقیق تر اشاره دارند. ژنوم به ارث رسیده از بیمار می تواند به پزشکان کمک کند تا پیش بینی کنند که تومور با چه سرعتی ممکن است پیشرفت کند، مقاومت دارویی بالقوه را در مراحل اولیه شناسایی کنند و استراتژی های درمانی را بر اساس آن تنظیم کنند.

نتایج این پژوهش در مقاله ای با عنوان «زمینه ژنتیکی مسیر تکامل تجربی سرطان را تعیین می کند» در نشریه نیچر (۲۰۲۶) منتشر شده است.