هشدار جدی برای اصفهان؛ بحران زیر پای 3.3 میلیون نفر - فقط 10 سال برای نجات اصفهان فرصت داریم

به گزارش سرویس اجتماعی خبر ناب به نقل از همشهری - مجید جباری: سه فروریزش در اصفهان طی یک هفته، زنگ خطر بحران فرونشست را در نصف جهان به صدا درآورد. اما پشت این فروریزش های پی درپی، خطر بزرگ تری پنهان است؛ نزدیک شدن اصفهان به مرحله ای که بازگشت از آن آسان نخواهد بود. به گفته رئیس بخش زلزله شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی در صورت ادامه برداشت از آبخوان ها و تداوم شرایط کنونی، اصفهان حداکثر طی ۱۰ سال آینده به مرز برگشت ناپذیری آثار فرونشست نزدیک خواهد شد.

علی بیت اللهی در گفت وگو با همشهری آنلاین با تأکید بر اینکه شرایط حال حاضر اصفهان نیازمند تصمیمی فراتر از اقدامات پراکنده دستگاه هاست، تصریح می کند: تشکیل ستاد ملی فرونشست زیر نظر معاون اول رئیس جمهور می تواند هماهنگی میان دستگاه های مسئول برای مهار این بحران را ممکن کند.

او با بیان اینکه در برخی موارد، شکست لوله های آب یا فاضلاب می تواند عامل ثانویه فروریزش باشد، توضیح می دهد: گسیختگی لوله باعث آب شستگی زیرسطحی و ایجاد حفره در زمین می شود و این حفره ها به تدریج به سطح نزدیک می شوند تا در نهایت ریزش ناگهانی رخ دهد.

فروریزش بعدی را می توان پیش بینی کرد؟

بیت اللهی در پاسخ به پرسش همشهری آنلاین درباره امکان پیش بینی پهنه و زون فرونشست بعدی با توجه به یکسان بودن الگوهای ۳ فروریزش اخیر، می گوید: می توان پهنه هایی را که فرونشست نامتقارن در آنها بیشتر است و احتمال خطر بالاتری دارند شناسایی کرد، اما پیش بینی دقیق محل فروریزش بعدی به اطلاعاتی درباره وضعیت لوله ها و اتصالات زیرزمینی نیاز دارد که در حال حاضر کامل نیست. تلفیق نقشه های فرونشست با اطلاعات مربوط به قدمت و محل لوله های آب و فاضلاب می تواند مناطق پرخطر را مشخص کند، اما حتی در این حالت نیز نمی توان با قطعیت گفت کدام نقطه فرو خواهد ریخت، زیرا وضعیت فعلی اتصالات و میزان فرسودگی آنها در بسیاری از موارد مشخص نیست.

۳.۳ میلیون نفر روی پهنه فرونشست

رئیس بخش زلزله شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی با بیان اینکه این مسئله در اصفهان اهمیت بیشتری دارد، می گوید: فروریزش و فرونشست در معابر پرتردد، مسیر اتوبوس ها، خطوط مترو یا مجاورت آثار تاریخی می تواند پیامدهای غیرقابل بازگشت داشته باشد. در محدوده شهر اصفهان و شهرهای پیرامونی، بیش از ۳ میلیون و ۳۰۰ هزار نفر در پهنه فرونشست سکونت دارند؛ جمعیتی که در کنار ساختمان ها، زیرساخت های شهری و آثار تاریخی در معرض پیامدهای این پدیده قرار گرفته اند.

البته اهمیت موضوع فقط به جمعیت محدود نمی شود. اصفهان بخش بزرگی از بافت تاریخی و آثار ارزشمند کشور را در خود جای داده و فرونشست نامتقارن می تواند به سازه ها آسیب جدی وارد کند. مطالعات پیشین مرکز تحقیقات نیز نشان داده است که بخش قابل توجهی از محدوده شهری اصفهان درگیر فرونشست است و زیرساخت ها و مراکز متعددی در پهنه خطر قرار دارند.

۱۰ سال تا مرحله بی بازگشت

رئیس بخش زلزله شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی با اشاره به مدل سازی انجام شده برای اصفهان می گوید: اگر برداشت از آبخوان کنترل نشود، حداکثر بازه زمانی حدود ۱۰ سال می تواند اصفهان را به مرز برگشت ناپذیری آثار فرونشست برساند.

فاجعه در کمین سکونتگاه های اصفهان | دشت مهیار نمونه فرونشست زمین در جهان

۳ بحران بزرگ در کمین ۷۵ میلیون ایرانی

هشدار قرمز برای شهرهای ایران | بحران قریب الوقوع در کمین ۷۵۰ شهر

او می افزاید: در شمال اصفهان و مناطقی مانند برخوار، حبیب آباد، دولت آباد و محدوده فرودگاه، به دلیل ضخامت بیشتر آبرفت، این بازه زمانی طولانی تر است، اما موضوع اصلی محدوده شهری اصفهان است که شرایط حساس تری دارد و همان طور که قبلاً اشاره کردم، ۳ میلیون و ۳۰۰ هزار نفر در این محدوده ها ساکن هستند.

بارش ها چه تأثیری دارند؟

بیت اللهی در پاسخ به پرسش دیگری درباره تأثیر بارش ها و جاری شدن آب در زاینده رود بر کاهش آثار فرونشست، تصریح می کند: بارندگی های مقطعی نیز به تنهایی راه حل این بحران نیستند. راهکار اصلی، کنترل برداشت از آبخوان است. این موضوع به اصلاح الگوی کشت، تغییر روش های آبیاری و کاهش مصرف آب نیاز دارد.

او به برداشت های گسترده از منابع آب در اطراف زاینده رود اشاره می کند و می گوید: کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی و ایجاد جریان حداقلی در زاینده رود می تواند در کنترل روند فرونشست مؤثر باشد.

اقدامات استان برای مهار فرونشست

در حالی که کارشناسان نسبت به نزدیک شدن اصفهان به مرز برگشت ناپذیری فرونشست هشدار می دهند، مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان می گوید: طی سال های گذشته مجموعه ای از اقدامات مطالعاتی و اجرایی برای مهار این پدیده در استان آغاز شده است.

منصور شیشه فروش در گفت وگو با همشهری آنلاین با اشاره به مطالعات مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی تصریح می کند: نتایج این بررسی ها نشان داده است که جریان دائمی آب در زاینده رود می تواند به کاهش آثار فرونشست کمک کند. به همین دلیل، احیای زاینده رود و برقراری جریان پایدار آب تا تالاب گاوخونی یکی از مهم ترین راهکارهای کاهش مخاطرات فرونشست در استان به شمار می رود.

کارگروه دائمی فرونشست تشکیل شده است

او از تشکیل کارگروه دائمی فرونشست در اصفهان خبر می دهد و می افزاید: مطالعات پهنه بندی خطر فرونشست در شهر اصفهان نیز توسط شهرداری انجام شده و مناطق در معرض خطر شناسایی شده اند. بر اساس این مطالعات، برنامه هایی برای پیشگیری و کاهش آسیب پذیری زیرساخت های شهری در دستور کار قرار گرفته است.

شیشه فروش با اشاره به اقدامات انجام شده برای کاهش برداشت از منابع آب زیرزمینی می گوید: تاکنون ۲ هزار و ۶۲۸ حلقه چاه غیرمجاز در استان شناسایی و مسدود شده و حدود ۱۴ هزار کنتور هوشمند نیز روی چاه های آب نصب شده است تا میزان برداشت از سفره های زیرزمینی به صورت مستمر کنترل شود.

مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان همچنین به اجرای طرح های مدیریت مصرف آب در بخش کشاورزی اشاره می کند و می گوید: توسعه سامانه های نوین آبیاری، گسترش کشت گلخانه ای، اصلاح الگوی کشت و استفاده از محصولات کم آب بر از جمله اقداماتی است که برای کاهش فشار بر منابع آب زیرزمینی دنبال می شود. تاکنون بیش از ۱۴۰ هزار هکتار آبیاری تحت فشار و ۴۰ هزار هکتار انتقال آب با لوله در اراضی کشاورزی استان اجرا شده است.

او در عین حال تأکید می کند: ادامه مطالعات فرونشست و به روزرسانی نقشه های خطر توسط سازمان زمین شناسی و سازمان نقشه برداری کشور ضروری است و همزمان باید حقابه های قانونی زاینده رود در بخش های محیط زیستی و کشاورزی تأمین شود تا شتاب فرونشست در دشت های استان کاهش یابد.

تشکیل فوری ستاد ملی

هرچند مسئولان استان از اجرای مجموعه ای از اقدامات برای کنترل فرونشست خبر می دهند، اما کارشناسان تأکید دارند که مهار این بحران با وجود اقدامات استانی، بدون تصمیم گیری در سطح ملی امکان پذیر نیست.

علی بیت اللهی در پاسخ به این سؤال که آیا وقت آن نرسیده است که ستاد ملی در این زمینه تشکیل شود، می گوید: مسئله فرونشست دیگر در حد وظیفه یک مرکز تحقیقاتی یا یک دستگاه اجرایی نیست. پیشنهاد تشکیل «ستاد ملی فرونشست زمین» زیر نظر معاون اول رئیس جمهور را مطرح کرده ام. این ستاد باید وزارت نیرو، جهاد کشاورزی، راه و شهرسازی، میراث فرهنگی و سایر دستگاه های مرتبط را کنار هم قرار دهد و برای هرکدام وظیفه مشخصی تعریف کند. کنترل برداشت آب، اصلاح الگوی کشت و روش های آبیاری، کاهش آسیب پذیری زیرساخت ها و حفاظت از آثار تاریخی، اقداماتی هستند که بدون هماهنگی میان دستگاه های مختلف به نتیجه نمی رسند.

این پیشنهاد در شرایطی مطرح می شود که بیت اللهی پیش از این نیز بر ضرورت نگاه ملی به فرونشست تأکید کرده و در ماه های اخیر از بلاتکلیفی مقررات ملی فرونشست و نبود اقدام اجرایی متناسب با هشدارهای کارشناسی انتقاد کرده است.

این خبر توسط سایت همشهری آنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : همشهری آنلاین