دیابت به مدارس رسید؛ زنگ خطر کاهش سن ابتلا - آزمون 8 سؤالی برای شناسایی افراد در معرض خطر

به گزارش سرویس اجتماعی خبر ناب به نقل از همشهری - مریم سرخوش: دیابت دیگر بیماری مختص دوران بزرگسالی نیست. تغییر سبک زندگی، کم تحرکی، تغذیه ناسالم و افزایش عوامل خطر، سن ابتلا به این بیماری را پایین آورده و حالا کودکان و نوجوانان هم در معرض دیابت نوع ۲ قرار گرفته اند. این در حالی است که بخش قابل توجهی از جمعیت کشور یا به دیابت مبتلا هستند یا در مرحله پیش دیابت قرار دارند، بی آنکه از وضعیت خود خبر داشته باشند. متخصصان در حاشیه هشتمین کنگره بین المللی مدیریت دیابت، بر ضرورت غربالگری زودهنگام، آموزش عمومی، دسترسی به داروهای جدید و تأمین پایدار انسولین تأکید می کنند.

دیابت در کمین یک پنجم جمعیت

امیر کامران نیکوسخن، مدیرعامل انجمن دیابت ایران، با اشاره به وضعیت شیوع این بیماری در کشور به همشهری می گوید: بیش از ۱۴ درصد جمعیت بزرگسال ایران به دیابت مبتلا هستند و حدود ۲۰ درصد نیز در مرحله پیش دیابت قرار دارند. مسئله نگران کننده این است که بسیاری از این افراد از وضعیت خود اطلاعی ندارند و ممکن است زمانی متوجه بیماری شوند که عوارض آن آغاز شده باشد.

او با اشاره به کاهش سن ابتلا به دیابت نوع ۲ بیان می کند: در گذشته دیابت نوع ۲ را بیشتر بیماری دوران بزرگسالی می دانستیم، اما امروز به دلیل تغییر سبک زندگی، الگوی تغذیه، کاهش فعالیت بدنی، افزایش استرس، آلودگی هوا و مصرف دخانیات، با ابتلای افراد در سنین پایین تر هم مواجه هستیم.

به گفته نیکوسخن، کم تحرکی کودکان و نوجوانان، ساعت های طولانی حضور پای تلفن همراه و استفاده از غذاهای ناسالم باعث شده است که دیابت نوع ۲ در گروه سنی ای هم مشاهده شود که پیش تر کمتر با این بیماری درگیر بودند.

این متخصص با تأکید بر ضرورت شناسایی افراد در معرض خطر بیان می کند: به طور معمول توصیه می شود همه افراد بالای ۳۵ سال برای غربالگری دیابت مراجعه کنند. افراد زیر ۳۵ سال نیز اگر سابقه خانوادگی ابتلا به دیابت دارند و شاخص توده بدنی آنها بالاتر از ۲۳ است، باید از نظر ابتلا به این بیماری بررسی شوند.

او معتقد است ایران در مقایسه با برخی کشورهای منطقه وضعیت میانه ای دارد؛ چراکه در بعضی کشورهای همسایه شیوع دیابت از ۲۰ درصد هم فراتر رفته است. با این حال، تجربه کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی نشان می دهد با افزایش آگاهی عمومی، اصلاح سبک زندگی، دسترسی به غذای سالم و افزایش فعالیت بدنی می توان روند رشد بیماری را کنترل کرد.

آزمون ۸ سؤالی برای شناسایی افراد در معرض خطر

نیکوسخن با اشاره به تأکید فدراسیون بین المللی دیابت بر اقدام فوری برای تشخیص به موقع این بیماری، از یک ابزار ارزیابی خطر ابتلا هم نام می برد. به گفته او، فدراسیون بین المللی دیابت آزمونی با عنوان «تست تو پریونت» طراحی کرده که افراد با پاسخ به ۸ سؤال آن می توانند ارزیابی اولیه ای از احتمال قرار گرفتن در معرض دیابت داشته باشند.

او توضیح می دهد: اگر نتیجه این آزمون نشان دهد فرد در معرض خطر است، توصیه می شود برای بررسی دقیق تر به پزشک مراجعه کند و آزمایش قند خون بدهد. نکته مهم درباره دیابت این است که بسیاری از عوارض و مراحل اولیه آن بدون علامت هستند و فرد ممکن است تا زمان انجام آزمایش از بیماری خود مطلع نشود.

مدیرعامل انجمن دیابت ایران همچنین درباره توجه برخی بیماران به انسولین های خارجی و ترجیح آنها نسبت به نمونه های داخلی هشدار می دهد و می گوید: نمی توان گفت انسولین های داخلی نامناسب و نمونه های خارجی بهتر هستند. مسئله مهم این است که نوع انسولین بیمار نباید بدون نظر پزشک تغییر کند. اثرگذاری انواع انسولین ممکن است با یکدیگر تفاوت هایی داشته باشد و تغییر خودسرانه نوع دارو می تواند بر کنترل قند خون تأثیر بگذارد. حتی داروخانه ها هم نباید بدون توجه به نوع انسولین تجویزشده، نمونه دیگری را جایگزین کنند.

پزشکان ایران از دانش روز عقب نیستند

سعید کلباسی، فوق تخصص غدد و رئیس انجمن دیابت ایران هم در حاشیه این همایش با اشاره به سطح علمی پزشکان کشور در مدیریت این بیماری به همشهری می گوید: برگزاری کنگره ها و نشست های علمی باعث شده سطح دانش پزشکان ایرانی در این حوزه بسیار مناسب باشد و متخصصان کشور پا به پای همکاران خود در کشورهای پیشرفته حرکت کنند.

او البته یکی از چالش های مهم را دسترسی بیماران به داروهای جدید می داند و توضیح می دهد: برخی داروهای جدید دیابت سال هاست در دنیا مورد استفاده قرار می گیرند، اما هنوز در ایران تحت پوشش بیمه قرار نگرفته اند. اگر بتوانیم بیمه ها را متقاعد کنیم بخشی از هزینه این داروها را تقبل کنند، در بلندمدت از تحمیل هزینه های سنگین ناشی از عوارض دیابت جلوگیری خواهد شد.

به گفته کلباسی، کنترل ایده آل دیابت حتی در کشورهای اروپایی و آمریکا نیز به طور کامل محقق نشده است. هرچند این کشورها از نظر تجهیزات و امکانات درمانی شرایط پیشرفته تری دارند، اما از نظر سطح دانش پزشکی، متخصصان ایرانی فاصله قابل توجهی با آنها ندارند.

او درباره وضعیت تولید دارو در کشور هم می گوید: انسولین های تولید داخل از کیفیت مناسبی برخوردارند و شرکت های دارویی ایرانی در این زمینه پیشرفت خوبی داشته اند. حتی برخی شرکت ها توانسته اند مواد اولیه مورد نیاز را به کشورهای اطراف صادر کنند.

رئیس انجمن دیابت ایران در عین حال آموزش عمومی را یکی از چالش های جدی مدیریت این بیماری می داند و تأکید می کند که افزایش دانش بیماران و آشنایی آنها با شیوه های کنترل بیماری باید در کنار آموزش مستمر پزشکان مورد توجه قرار بگیرد.

این متخصص با اشاره به نتایج مطالعه استپی در ایران می گوید: بررسی ها نشان می دهد سطح آموزش و سواد سلامت مردم نسبت به سال ۲۰۱۶ حدود ۱۰ درصد افزایش پیدا کرده است؛ با این حال، همچنان برای ارتقای آگاهی عمومی و اصلاح رفتارهای مرتبط با دیابت به برنامه های آموزشی بیشتری نیاز داریم.

هوش مصنوعی به کمک کنترل دیابت می آید

کلباسی یکی دیگر از محورهای کنگره امسال را ورود جدی تر هوش مصنوعی به حوزه مدیریت دیابت عنوان می کند و می گوید: در این کنگره، استفاده از هوش مصنوعی در ارزیابی و بررسی پای دیابتی به شکل زنده اجرا می شود.

او معتقد است استفاده از این فناوری نباید صرفاً به کاربردهای روزمره مردم محدود بماند و باید به تدریج وارد نظام درمانی شود. به گفته او، هوش مصنوعی می تواند هم در آموزش پزشکان و هم در افزایش آگاهی بیماران نقش داشته باشد و به انتقال راهکارهای مراقبتی و درمانی کمک کند.

کلباسی با اشاره به آغاز برخی فعالیت ها در این زمینه توضیح می دهد: استفاده از هوش مصنوعی در آموزش پزشکان و همچنین ورود تدریجی این فناوری به پروتکل های درمانی آغاز شده است. به جای آنکه همه آموزش ها صرفاً به شکل حضوری و فردبه فرد انجام شود، می توان از ظرفیت های هوش مصنوعی برای توسعه آموزش و دسترسی بیشتر پزشکان و بیماران به اطلاعات استفاده کرد.

استرس و آلودگی هوا؛ دو عامل تشدیدکننده خطر

اسدالله رجب، بنیانگذار انجمن دیابت و عضو هیئت مدیره این انجمن نیز با تأکید بر اهمیت پیشگیری، اصلاح سبک زندگی را مهم ترین اقدام برای کاهش خطر ابتلا به دیابت می داند.

او با اشاره به شرایط محیطی و اجتماعی می گوید: شاید کنترل برخی شرایط مانند بحران ها و آلودگی هوا در اختیار ما نباشد، اما می توانیم با تغذیه سالم، پرهیز از مصرف دخانیات و افزایش فعالیت بدنی، بخشی از عوامل خطر را کنترل کنیم.

رجب درباره تأثیر استرس بر ابتلا یا تشدید دیابت نیز توضیح می دهد: در شرایط استرس، هورمون هایی مانند کورتیزول در بدن ترشح می شوند که برخلاف عملکرد انسولین عمل می کنند. از طرف دیگر، استرس می تواند الگوی تغذیه افراد را تغییر دهد، باعث پرخوری شود و در نهایت اضافه وزن و چاقی را به دنبال داشته باشد.

او با اشاره به وضعیت اضافه وزن در کشور می گوید: بیش از ۶۰ درصد جمعیت ایران یا دچار اضافه وزن هستند یا چاقی دارند و این موضوع می تواند خطر ابتلا به بیماری هایی مانند دیابت را افزایش دهد.

انسولین؛ دارویی که نبودنش جان بیماران را تهدید می کند

بنیانگذار انجمن دیابت ایران در بخش دیگری از صحبت هایش به وضعیت دسترسی بیماران به دارو اشاره می کند و نسبت به کمبود برخی داروها و انسولین های پرمصرف هشدار می دهد.

او می گوید: امروز برخی داروها و انسولین هایی که مصرف بالایی دارند، به راحتی در دسترس بیماران نیستند و آنها برای پیدا کردن این داروها با مشکل مواجه می شوند. از سیاست گذاران حوزه سلامت درخواست دارم این مسئله را جدی بگیرند؛ چراکه انسولین برای بیماران وابسته به آن، دارویی حیاتی است.

رجب با اشاره به وابستگی زندگی برخی بیماران به تزریق منظم انسولین تأکید می کند که حتی وقفه کوتاه در تأمین این دارو می تواند سلامت و جان آنها را به خطر بیندازد.

او در عین حال از بیماران می خواهد تمرکز خود را صرفاً بر برندهای خارجی نگذارند و با نظر پزشک از انسولین های تولید داخل استفاده کنند؛ به گفته او، این محصولات از نظر مواد اولیه مشکلی ندارند و قیمت مناسب تری نیز برای بیماران دارند.

این خبر توسط سایت همشهری آنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : همشهری آنلاین