عقب نشینی گرد و غبار از ایران -   باران، کانون های غبار خیز را آرام می کند؟

به گزارش سرویس اجتماعی خبر ناب به نقل از همشهری - همشهری آنلاین - مجیدجباری: بارندگی ها در برخی مناطق بیشتر و در برخی نقاط کمتر بوده، اما پیش بینی های هواشناسی از ادامه شرایط بارشی بهتر در هفته های آینده حکایت دارد. به این ترتیب، انتظار می رود غرب، شمال و شمال غرب کشور امسال تا حدودی از گرد و غبار کمتری تاثیر بگیرند. البته این بهبود موقت است و با بازگشت خشکسالی، کانون ها دوباره فعال می شوند.

ایران در محاصره حدود ۲۷۰ میلیون هکتار کانون خارجی گرد و غبار قرار دارد و در داخل کشور نیز نزدیک به ۱۰ میلیون هکتار کانون بحرانی غبارخیز شناسایی شده است. بارش های اخیر در ایران و کشورهای همسایه و پیش بینی ادامه بارندگی ها، شرایط نسبتا بهتری را برای مناطق تحت تاثیر ترسیم کرده و به نظر می رسد امسال گرد و غبار کمتری از کانون های انتشار به سمت شهرهای کشور روانه شود. هرچند به گفته کارشناسان، این شرایط موقت است و بازگشت خشکسالی، کانون های گرد و غبار را فعال خواهد کرد.

شرایط امیدوار کننده

یک دکترای آب و هواشناسی با اشاره به تعدد کانون های داخلی و خارجی گرد و غبار موثر بر ایران می گوید: با توجه به بارش های اخیر و پیش بینی های هواشناسی برای ادامه فصل بارندگی، می توان به بهبود وضعیت گرد و غبار کشور در سال جاری امیدوار بود.

نیما فرید مجتهدی در گفت و گو با همشهری آنلاین می افزاید: کانون های گرد و غبار ایران به یک منطقه محدود نمی شوند و سوریه و عراق، شبه جزیره عربستان، آسیای میانه، بخش هایی از شمال و جنوب دریای کاسپین، جنوب جمهوری آذربایجان و کانون های داخلی از مناطق موثر بر وضعیت گرد و غبار کشور هستند.

این متخصص آب و هواشناسی با اشاره به خشکی شدید سال های اخیر در بخش هایی از آسیای میانه و افزایش دما در این مناطق می گوید: کم بارشی زمستانی در مناطق بیابانی باعث شده بود شرایط برای تثبیت خاک نامساعدتر شود. با این حال، بارندگی های اخیر در کانون های غربی، به ویژه سوریه و عراق، شرایط امیدوارکننده ای ایجاد کرده است. هرچند در بخش هایی از آسیای میانه هنوز بارندگی قابل توجهی نداشته ایم و وضعیت این مناطق به ادامه فصل بارش بستگی دارد.

خبر خوب برای غرب ایران

بخش مهمی از گرد و غبارهای ورودی به ایران از کانون های غربی و به ویژه مناطق خشک سوریه و عراق سرچشمه می گیرد. در سال های گذشته، توده های گرد و غبار برخاسته از این مناطق بارها استان های غربی را درگیر کرده و در برخی موارد ریزگردها تا مرکز کشور و تهران پیشروی کرده اند.

فرید مجتهدی با اشاره به بارندگی های مناسب در این مناطق تاکید می کند: شرایط امسال برای کاهش گرد و غبار ورودی از غرب بهتر از سال های گذشته خواهد بود. بارش های سوریه و عراق می تواند بر فعالیت کانون های گرد و غبار اثر مثبت بگذارد و میزان ورود گرد و خاک از این مسیر به ایران را کاهش دهد.

او ادامه می دهد: تصاویر سیلاب در دیرالزور سوریه نیز از همین منظر اهمیت دارد. بارندگی های اخیر در این منطقه پس از سال ها خشکی، علاوه بر جاری شدن آب در بخش هایی از اراضی، موجب مرطوب شدن خاک شده است. مرطوب ماندن سطح زمین می تواند از انتشار ذرات خاک و انتقال آن با جریان باد جلوگیری کند. بنابراین غرب ایران امسال از نظر ورود گرد و غبار فرامرزی چشم انداز امیدوارکننده تری دارد و در صورت تداوم شرایط بارشی، احتمال کاهش ورود توده های غبار از این کانون ها وجود دارد.

این دکترای آب و هواشناسی در عین حال تصریح می کند: البته همه کانون های خارجی شرایط یکسانی ندارند. برای مثال در آسیای میانه هنوز بارندگی قابل توجهی ثبت نشده و نمی توان درباره کاهش فعالیت کانون های آن با قطعیت اظهارنظر کرد. در شبه جزیره عربستان نیز باید منتظر آغاز و تداوم بارش های فصلی ماند.

کاهش موقت انتشار گردو غبار

در کنار بهبود شرایط کانون های خارجی، بارندگی های اخیر در داخل ایران نیز می تواند از فعالیت برخی کانون های گرد و غبار بکاهد. خشک شدن تالاب ها، رودخانه ها و منابع آب سطحی در سال های گذشته، بخش هایی از کشور را به کانون های مستعد خیزش گرد و غبار تبدیل کرده بود، اما حالا آبگیری دوباره تعدادی از این منابع آبی، شرایط متفاوتی ایجاد کرده است.

یک کارشناس محیط زیست و مدیرکل اسبق محیط زیست استان تهران با اشاره به نقش بارندگی ها در کاهش گرد و غبار می گوید: یکی از دلایل مواجهه ایران با کانون های داخلی و فرامرزی گرد و غبار، خشک شدن منابع آب سطحی مانند تالاب ها و رودخانه ها بوده است. بارش های اخیر توانسته تعدادی از این تالاب ها و رودخانه ها را تا حدودی احیا کند و در نتیجه، حرکت ریزگردها در برخی کانون های داخلی و خارجی را به صورت موقت کاهش دهد.

محمدهادی حیدرزاده در گفت وگو با همشهری آنلاین تصریح می کند: بیشترین تاثیر بارندگی های اخیر بر کانون های داخلی گرد و غبار در شمال و شمال غرب کشور بوده است. در این مناطق، بهبود وضعیت منابع آبی و آبگیری تالاب ها می تواند از ظرفیت تولید و انتشار گرد و غبار بکاهد. دریاچه ارومیه نیز یکی از مهم ترین نمونه ها در این زمینه است. این دریاچه که در سال های گذشته با عقب نشینی آب و گسترش خشکس، در معرض تبدیل شدن به کانون گرد و غبار نمکی قرار گرفته بود، با بارندگی های اخیر و بهبود وضعیت آبگیری شرایط بهتری پیدا کرده است. مرطوب ماندن بستر دریاچه و کاهش سطح اراضی خشک شده می تواند احتمال خیزش ذرات نمکی را در این محدوده کاهش دهد.

برنامه های مقابله با گرد و غبار

حیدرزاده می گوید: با وجود چشم انداز نسبتا امیدوارکننده امسال، نباید کاهش احتمالی گرد و غبار را با حل شدن بحران اشتباه گرفت. بارندگی ها می توانند در کوتاه مدت خاک را مرطوب و از خیزش ذرات جلوگیری کنند، اما با پایان دوره بارش و بازگشت خشکی، کانون ها دوباره فعال می شوند. ایران در منطقه خشک و نیمه خشک قرار دارد و ممکن است پس از چند سال شرایط بارشی مناسب، دوباره با دوره خشکی مواجه شود. بنابراین بارش های مقطعی نباید برنامه های اصلی مقابله با گرد و غبار را از اولویت خارج کند.

مدیر کل اسبق محیط زیست استان تهران، احیای تالاب ها، مدیریت منابع آب و توسعه پوشش گیاهی در کانون های گرد و غبار را از مهم ترین اقداماتی می داند که باید با جدیت دنبال شوند. بارندگی ها فرصت مناسبی برای بهبود شرایط هستند، اما نمی توان به آنها به عنوان راه حل پایدار بحران گرد و غبار تکیه کرد. نکته دیگر اینکه کاهش گرد و غبار الزاما به معنای کاهش همه آلاینده های هوا نیست.

منابع انتشار ذرات معلق ناشی از سوخت و سایر فعالیت های آلاینده در کلاشهرها همچنان پابرجاست و بارندگی ها به تنهایی نمی توانند این منابع را کنترل کنند.

آشنایی با کانون های داخلی و خارجی تولید گرد و غبار؛کانون های گردو غبار خارجی بر کدام شهرهای ایران تاثیر می گذارند؟

• ۶ کشور ترکمنستان، عراق، افغانستان، پاکستان، امارات و عربستان با دارا بودن کانون های بحرانی تولید ریزگرد، برشهرهای ایران تاثیر می گذارند
• کانون شمال عراق بر استان های کردستان، همدان، کرمانشاه، ایلام، لرستان، آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، اردبیل و زنجان تاثیر می گذارد
• کانون های شمال عربستان، جنوب شرق و شمال عراق بر استان های خوزستان، چهارمحال بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد و بوشهر تاثیر می گذارند
• کانون های جنوب عربستان، امارات و جنوب شرق عراق بر استان های فارس، هرمزگان و کرمان تاثیر می گذارند
• کانون های افغانستان و پاکستان بر سیستان و بلوچستان و خراسان جنوبی تاثیر می گذارند
• کانون ترکمنستان بر استان های خراسان رضوی و شمالی، گیلان، مازندران و گلستان تاثیر می گذارند
• ۲۷۰ میلیون هکتار، مساحت کانون های خارجی تولید ریزگرد
• ۱۲۷ میلیون تن گرد و غبار سالانه در کانون های خارجی گردو غبار تولید و روانه برخی شهرهای ایران می شود
• ۱۰ میلیون هکتار؛ کانون های بحرانی گرد و غبار داخلی
• ۱۰ میلیون تن گرد و غبار سالانه در کانون های داخلی گردو غبار تولید می شود
• ۲۳ استان، به طور مستقیم درگیر بحران گرد و غبار هستند
• ۶ استان خراسان جنوبی، کرمان، سیستان و بلوچستان، خراسان رضوی، خوزستان و هرمزگان بیشترین غبارخیزی کشور را دارند

این خبر توسط سایت همشهری آنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : همشهری آنلاین