هشدار صریح ظریف درمورد مذاکرات ایران و آمریکا؛ اهرم های جنگ را مفت از دست ندهید - ایران نباید برای (دفع شر) امتیاز بدهد

به گزارش سرویس بین الملل خبر ناب به نقل از خبرآنلاین -  محمدجواد ظریف در مقاله ای با اشاره به ورود کشور به مرحله مذاکرات برای دستیابی به توافق نهایی، تأکید کرده است که چارچوب ها و پرونده های مذاکره باید با «چشمان باز و آینده نگری» طراحی شوند و دستاوردهای جنگ های اخیر ایران نباید بدون دریافت امتیاز متقابل، در جریان مذاکرات از دست بروند.

وزیر امور خارجه پیشین ایران نوشته است که دستاوردهای جنگ دوازده روزه و نبرد چندوجهی رمضان که در یادداشت تفاهم ۲۷ خرداد نیز بازتاب یافته، روند چندین ساله کاهش اهرم های مذاکره ایران را متوقف کرده است؛ با این حال، از نگاه او احتمال ماندگاری این وضعیت یا بهبود آن در آینده قابل پیش بینی چندان زیاد نیست.

ظریف بر همین اساس هشدار داده است که تجربه نشان می دهد مذاکرات تک موضوعی می تواند تنها به خالی شدن دست ایران از دستاوردهای جنگ های اخیر، بدون گرفتن مابه ازای مناسب، منجر شود. او راهکار را در مذاکره ای چندوجهی می داند؛ مذاکره ای که نه با هدف ایجاد رابطه دوستانه با آمریکا، بلکه برای مدیریت اختلافات با این کشور و استفاده بهینه و به موقع از تمامی اهرم های موجود انجام شود.

او معتقد است این اهرم ها می توانند امکان تثبیت ماهیت جمهوری اسلامی و اصول بنیادین سیاست داخلی و خارجی ایران را در چارچوب مذاکره ای منطقی و واقع بینانه فراهم کنند.

از نگاه ظریف، روش منطقی و تجربه شده برای رسیدن به این هدف آن است که طرفین زمینه های اختلاف را به روشنی از یکدیگر تفکیک و دیدگاه های خود را برای طرف مقابل تبیین کنند و سپس مذاکرات را در سه مسیر پیش ببرند: جلوگیری از درگیری های غیرضروری در حوزه های هویتی، بهره گیری از هم پوشانی های کوتاه مدت و مدیریت ناسازگاری ها در حوزه اختلاف منافع.

دسته نخست؛

ظریف در نخستین دسته، پرونده هایی را قرار می دهد که هیچ یک از دو طرف نمی توانند یا نمی خواهند آنها را ببندند؛ موضوعاتی که با ماهیت و اصول بنیادین دو نظام سیاسی پیوند دارند.

به نوشته او، ایران آماده نیست از استقلال سیاسی، قانون اساسی، مخالفت سیاسی با سلطه و حضور نظامی آمریکا در منطقه یا عدم شناسایی رژیم صهیونیستی کوتاه بیاید.

در مقابل، ظریف معتقد است آمریکا نیز سیاست سلطه گری، معیارهای دوگانه، حضور در منطقه و حمایت از اسرائیل را کنار نخواهد گذاشت.

از نظر او، در چنین پرونده هایی دو طرف باید دیدگاه های اصولی و هویتی خود را به روشنی بیان کنند، اما در عین حال بر سر خطوط قرمز به توافق برسند تا از درگیری ناخواسته جلوگیری شود.

ظریف برای این موضوع نمونه ای نیز ارائه کرده است: آمریکا می تواند متعهد شود که خود و متحدانش از هرگونه تجاوز و اقدام نظامی علیه ایران خودداری کنند و ایران نیز اقدام عملیاتی علیه آمریکا و متحدان آن، از جمله رژیم صهیونیستی، انجام ندهد و در حوزه اقدامات سیاسی و بین المللی متمرکز شود.

او همچنین نوشته است که آمریکا می تواند حمایت از تأسیس دولت فلسطینی را بپذیرد و ایران نیز از تخریب هر راهکاری که مورد پذیرش مردم فلسطین باشد، خودداری کند.

با این حال، از دیدگاه ظریف، مابه ازای مورد انتظار ایران نباید صرفاً به عدم تعرض آمریکا و متحدانش محدود شود. او معتقد است آمریکا باید متعهد شود از هرگونه تهدید علیه یکپارچگی سرزمینی ایران خودداری کند و در عین حال، خواسته ایران باید شامل خروج کشور از فهرست کشورهای حامی تروریسم نیز باشد؛ فهرستی که به گفته او، بیشترین پیامدهای تحریمی اولیه را علیه ایران به همراه داشته است.

ظریف می نویسد راهکارهای متعددی برای رسیدن به چنین هدفی وجود دارد که از جمله آنها می توان به امضای پیمان عدم تجاوز میان ایران و ایالات متحده اشاره کرد؛ سازوکاری که به گفته او، در یادداشت تفاهم کنونی نیز پیش بینی شده است.

دسته دوم؛

دسته دوم از نگاه ظریف شامل پرونده هایی است که در آنها با وجود اختلافات راهبردی میان دو کشور، امکان همکاری کوتاه مدت یا دست کم پرهیز از کارشکنی متقابل وجود دارد.

او در این دسته به موضوعاتی مانند عراق، افغانستان، افراط گرایی، مواد مخدر و مهاجرت از یک سو و همکاری های علمی و پژوهشی و وضعیت ایرانیان مقیم آمریکا از سوی دیگر اشاره می کند.

ظریف معتقد است حتی اگر دو کشور در اهداف راهبردی خود با یکدیگر ناسازگار باشند، می توانند در کوتاه مدت با یکدیگر هماهنگ شوند یا دست کم از اقدامات متقابل علیه یکدیگر خودداری کنند.

او برای توضیح پیامدهای نبود چنین هماهنگی ای به افغانستان اشاره کرده و نوشته است که این وضعیت در نهایت به سلطه طالبان و خسارت برای هر دو طرف منجر شد.

به اعتقاد ظریف، برشمردن این پرونده ها و ایجاد مسیرهای گفت وگو و تماس های فوری برای هماهنگی، یکی از راه های دستیابی به این هدف است.

او همچنین بازگشایی دفاتر حفاظت منافع در محل سفارتخانه های دو کشور با حضور مدیریت شده دیپلمات های رسمی طرفین را یکی از سازوکارهای ممکن برای مدیریت چنین موضوعاتی می داند.

از نگاه ظریف، این اقدام می تواند هم به مدیریت اختلافات کمک کند و هم با توجه به «روانشناسی ترامپ»، انگیزه ای قوی برای دستیابی به توافق ایجاد کند؛ چرا که ترامپ می تواند ادعا کند اقدامی را انجام داده که رؤسای جمهور پیشین آمریکا توان انجام آن را نداشتند.

دسته سوم؛

ظریف دسته سوم را در حد فاصل دو گروه نخست قرار می دهد؛ یعنی اختلافاتی که دو طرف حتی در کوتاه مدت نیز هم پوشانی منافع و دیدگاه ندارند، اما این اختلافات مانند دسته اول با ماهیت نظام های سیاسی دو طرف پیوند نخورده اند.

او تحریم های آمریکا، احکام دادگاه های دو کشور، پرونده های هسته ای و موشکی، کنترل هزینه های تسلیحاتی در منطقه، حمایت مالی از تروریسم و پولشویی را از جمله این موارد برمی شمارد.

از نظر ظریف، در این پرونده ها نیز باید راه هایی برای تبدیل بحران های تنش آفرین به اختلافات قابل مدیریت پیدا کرد و گام هایی که هر طرف برای کاهش نگرانی های طرف مقابل برمی دارد، در کنار مابه ازای هر اقدام، به روشنی مشخص شود.

او کلید حل این پرونده ها را دستیابی به یک چارچوب مشترک سیاسی ـ فنی در موضوع غنی سازی می داند؛ چارچوبی که به گفته او می تواند شامل شکل جدیدی از یک کنسرسیوم منطقه ای باشد.

ظریف همچنین پیشنهاد می کند که لغو تحریم های هسته ای در کنگره آمریکا در برابر تصویب پروتکل الحاقی در مجلس ایران قرار گیرد و همزمان قانونی تصویب شود که فتوای هسته ای رهبری شهید را به یک الزام قانونی تبدیل کند. به اعتقاد او، چنین سازوکاری می تواند زمینه حذف ریشه ای تحریم ها را فراهم کند.

هرمز؛ اهرمی که نباید از دست برود

ظریف در ادامه یادداشت خود به تنگه هرمز اشاره می کند و می نویسد که در جنگ رمضان، این تنگه به عنوان یک پرونده آنی به موضوع غنی سازی افزوده شده است؛ رویدادی که می تواند بیش از هر زمان دیگری یک اهرم سیاسی و راهبردی برای جمهوری اسلامی ایران ایجاد کند.

با این حال، او تأکید می کند که ارزش این اهرم زمانی به حداکثر می رسد که هم مشروعیت جهانی داشته باشد و هم توان بازدارندگی آن پایدار بماند.

بر همین اساس، ظریف راهبرد بهینه ایران را بهره برداری هوشمندانه از تنگه هرمز در چارچوبی می داند که هم منافع ملی را تأمین کند و هم مانع شکل گیری اجماع جهانی علیه ایران شود.

او معتقد است آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز نه تنها می تواند به شکل صریح یا ضمنی به عنوان تضمینی برای اجرای هر توافقی مورد استفاده قرار گیرد، بلکه ایران باید با بهره گیری صحیح و واقع بینانه از این اهرم در مذاکرات، آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز را به عنوان آورده خود مطرح کند و در مقابل، طرف مقابل باید برای دستیابی به آن، خواسته های ایران را برآورده کند.

هشدار ظریف درباره مذاکره بر سر تسلیحات

وزیر امور خارجه پیشین ایران در ادامه تأکید می کند که موضوعات دیگر نیز باید به شکل هوشمندانه مدیریت شوند. او برای نمونه می نویسد که ورود به مذاکره درباره تسلیحات نباید به معنای خلع سلاح ایران تلقی یا چنین القا شود؛ بلکه باید به دیپلماسی به عنوان ابزاری برای اعمال قدرت اعتماد کرد.

ظریف، نمونه روشن ضرورت استفاده هوشمندانه از دیپلماسی را هدر رفتن اهرم های مذاکراتی در خارج از محیط مذاکره می داند؛ اقداماتی که به گفته او برای «دفع شر» انجام شده اند، اما بدون دریافت هیچ مابه ازایی صورت گرفته اند.

او هشدار می دهد: «چنین روشی حتی به دفع شر درازمدت نیز نمی انجامد.»

ظریف در ادامه به محدودیت داوطلبانه برد موشک های ایران به ۲۰۰۰ کیلومتر توسط فرماندهان نظامی اشاره کرده و می نویسد این محدودیت هزینه ای برای ایران داشته، اما در برابر آن نه تنها امتیازی دریافت نشده، بلکه حتی به توقف ادعاهای طرف مقابل نیز منجر نشده است.

از نگاه او، در یک مذاکره هوشمندانه، همین محدودیت برد موشک ها می تواند در کنار تعهدی در پیمان عدم تجاوز برای عدم استفاده ابتدایی از موشک یا انتقال فناوری موشکی به دیگران قرار گیرد و در مقابل، ایران خواستار تضمین متقابل عدم تعرض از سوی آمریکا و متحدانش شود.

ظریف همچنین معتقد است این تعهدات می تواند در برابر محدود شدن جنگ افزارها و هزینه های تسلیحاتی رژیم صهیونیستی و دیگر کشورهای منطقه و نیز خودداری آمریکا و متحدانش از کارشکنی در خرید تجهیزات پدافندی و آفندی ایران قرار گیرد.

تروریسم؛ اهرم دیگری برای مذاکره

ظریف در بخش دیگری از یادداشت خود به موضوع تروریسم پرداخته و تأکید می کند که ایران، به عنوان قربانی تروریسم، در برابر خواسته های طرف مقابل، خواسته های متعددی دارد.

از نگاه او، خروج ایران و نهادهای ایرانی از فهرست تروریسم و توقف حمایت از گروه های معاند ایرانی از مهم ترین این خواسته هاست.

وزیر امور خارجه پیشین ایران در پایان بر یک اصل اساسی تأکید می کند: در هیچ یک از این موارد نباید اقدامی یک جانبه، صرفاً برای «دفع شر» و بدون مذاکره و دریافت مابه ازا انجام شود.

به اعتقاد ظریف، اجماع داخلی می تواند مانع از آن شود که اهرم های ایران بدون دستاورد هزینه شوند.

>>> مشروح مقاله دکتر محمدجواد ظریف رئیس اندیشکده پایاب را در لینک زیر بخوانید:
ظریف: مدیریت تنش با آمریکا بدون فدا کردن چین و روسیه / ائتلاف بزرگ منطقه ای برای مقابله با اسرائیل بزرگ / دفتر حافظ منافع واشنگتن در تهران گشوده شود

این خبر توسط سایت خبرآنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : خبرآنلاین