جایزه جهانی برای نسخه ایرانی نجات میانکاله - دانشمند جوان یونسکو: طرح من 7 سال پیش جدی گرفته نشد

به گزارش سرویس اجتماعی خبر ناب به نقل از همشهری - همشهری آنلاین - مجیدجباری: برنده جایزه «دانشمند جوان یونسکو ۲۰۲۵» با تاکید بر اینکه آینده احیای تالاب های کشور وابسته به مشارکت جوامع محلی و ایجاد معیشت های جایگزین است، گفت: این رویکرد در قالب طرح احیای تالاب ها از طریق گردشگری آبی برای ذخیره گاه زیست کره میانکاله مورد توجه یونسکو قرار گرفت.

بهزاد قیاسی در گفت وگو با همشهری آنلاین افزود: بسیاری از برنامه های احیای تالاب ها در ایران بر راهکارهای فنی و مهندسی متمرکز بوده، در حالی که نقش جوامع محلی و ابعاد اجتماعی این بحران کمتر مورد توجه قرار گرفته است.

این عضو هیات علمی دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران با اشاره به طرح برگزیده خود با عنوان «احیای تالاب ها از طریق گردشگری آبی، راهبردی برای معیشت پایدار در ذخیره گاه زیست کره میانکاله» تاکید کرد: در اغلب برنامه های احیای تالاب ها، اقداماتی مانند مدیریت منابع آب، تامین حقابه یا مقابله با برداشت های غیرمجاز دنبال می شود، اما در کنار این اقدامات باید به معیشت مردمی که در اطراف تالاب ها زندگی می کنند هم توجه شود.

معیشت جایگزین برای جوامع محلی

او افزود: بسیاری از ساکنان پیرامون تالاب ها برای معیشت خود به فعالیت هایی وابسته هستند که معمولا بهره برداری زیادی از منابع آب دارند. اگر بتوان برای این جوامع معیشت های جایگزین تعریف کرد، فشار بر منابع آبی و اکوسیستم تالاب ها نیز کاهش خواهد یافت.

این پژوهشگر محیط زیست، گردشگری آبی را یکی از ابزارهای تحقق این هدف دانست و گفت: میانکاله ظرفیت بالایی برای جذب گردشگر دارد. در این طرح تلاش شده است با توسعه گردشگری مسئولانه، برگزاری تورهای آموزشی و معرفی ارزش های محیط زیستی تالاب، هم آگاهی عمومی افزایش یابد و هم فرصت های اقتصادی جدیدی برای ساکنان محلی ایجاد شود.

عضو هیات علمی دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران تاکید کرد: توسعه خدمات گردشگری، صنایع دستی و سایر فعالیت های مرتبط می تواند به تدریج وابستگی معیشتی جوامع محلی به بهره برداری مستقیم از منابع طبیعی را کاهش دهد و آنها را به بازیگران اصلی حفاظت از تالاب تبدیل کند.

قیاسی ادامه داد: این رویکرد دو هدف اصلی افزایش آگاهی عمومی نسبت به اهمیت تالاب ها و همچنین ایجاد معیشت پایدار برای ساکنان محلی را دنبال می کند. در چنین شرایطی مردم به جای آنکه بخشی از فشار وارد بر تالاب باشند، به بخشی از راه حل تبدیل می شوند.

الگویی برای سایر تالاب های کشور

برنده جایزه دانشمند جوان یونسکو با بیان اینکه مدل مورد مطالعه در میانکاله قابلیت اجرا در دیگر تالاب های کشور را هم دارد، گفت: هر منطقه ویژگی های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی خاص خود را دارد، اما چارچوب کلی طرح قابل تعمیم است و می تواند متناسب با شرایط هر تالاب، بومی شود.

او توضیح داد: خروجی نهایی این پژوهش، ارائه یک برنامه عملیاتی برای شناسایی ظرفیت های جوامع محلی، توسعه فرصت های گردشگری و طراحی سازوکارهای معیشت جایگزین خواهد بود تا در نهایت به احیای غیرمستقیم تالاب ها از طریق مشارکت مردم منجر شود.

غفلت از حفاظت با رویکردهای اجتماعی

قیاسی در بخش دیگری از سخنانش با انتقاد از کم توجهی به ظرفیت جوامع محلی در برنامه های محیط زیستی کشور گفت: سالهاست که بیشترین حجم راهکارهای ارائه شده برای احیای تالاب ها و منابع طبیعی بر اقدامات فنی متمرکز است، در حالی که تجربه های جهانی نشان می دهد بدون مشارکت مردم پایداری این طرح ها با مشکل مواجه می شود.

او با اشاره به اینکه پیش تر نیز پیشنهادهایی در زمینه احیای تالاب ها با محوریت جوامع محلی ارائه کرده بود، افزود: امروز بسیاری از نهادها از جمله یونسکو تاکید ویژه بر رویکردهای اجتماعی و مشارکتی دارند، زیرا مدیریت منابع طبیعی بدون جلب مشارکت مردم نتیجه مطلوبی نخواهد داشت. درواقع بخش مهمی از موفقیت در مدیریت آب، تالاب ها و اکوسیستم های طبیعی به تغییر رفتارهای اجتماعی، افزایش آگاهی عمومی و مشارکت مردم محلی وابسته است.

یونسکو از دانشمندان جوان حمایت می کند

دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران نیز با اشاره به اعطای جایزه «دانشمند جوان» برنامه انسان و زیست کره (MAB) به یک پژوهشگر ایرانی گفت: این جایزه با هدف حمایت از نسل جدید دانشمندانی اعطا می شود که می توانند در حل مسائل محیط زیستی و تحقق توسعه پایدار نقش موثری داشته باشند.

دکتر حسن فرطوسی در گفت وگو با همشهری آنلاین اظهار کرد: یونسکو از طریق جایزه «دانشمند جوان» تلاش می کند از پژوهشگران جوان، آموزش دیده و متعهدی که برای چالش های محیط زیستی راهکارهای نوآورانه ارائه می کنند، حمایت کند.

او افزود: طرح پژوهشگر جوان ایرانی از سوی کمیسیون ملی یونسکو در ایران به این سازمان معرفی شد و در رقابت با طرح های ارائه شده از کشورهای مختلف، موفق به کسب این جایزه بین المللی شد.

فرطوسی با اشاره به اینکه مشارکت جوامع محلی یکی از محورهای اصلی برنامه های یونسکو است، گفت: طرح برگزیده به دلیل توجه به نقش مردم محلی در حفاظت از تالاب ها و توسعه پایدار، با اولویت های یونسکو همخوانی داشت.

دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران تاکید کرد: یونسکو از ایده و طرح پژوهشی حمایت کرده است، اما اجرایی شدن آن در کشور به پیگیری پژوهشگر و حمایت دستگاه های مسئول بستگی دارد. موفقیت این دست طرح ها در نهایت نیازمند همراهی نهادهای متولی و فراهم شدن زمینه های اجرایی است.

این خبر توسط سایت همشهری آنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : همشهری آنلاین