هشدار درمورد ناصرخسروی مجازی

به گزارش سرویس اجتماعی خبر ناب به نقل از خبرآنلاین -  «ناصرخسروی مجازی»؛ اصطلاحی که رئیس سازمان نظام پزشکی امروز در نشست خبری برای توصیف وضعیت فروش دارو در فضای مجازی به کار برد و نسبت به ادامه فعالیت بی ضابطه سکوهای دیجیتال عرضه دارو هشدار داد. او تأکید کرد که ساماندهی این سکوها باید هرچه سریع تر انجام شود.

همشهری در خبری نوشت:این هشدار در شرایطی مطرح می شود که هنوز سازوکار رسمی و شفافی برای عرضه اینترنتی دارو اعلام نشده، اما برخی پلتفرم ها همچنان اقدام به فروش دارو در فضای مجازی می کنند؛ فعالیتی که گاه با گزارش هایی از گران فروشی و عرضه داروهای خارج از ضوابط نیز همراه بوده است.

ماجرا زمانی جدی تر می شود که رئیس سازمان غذا و دارو نیز روز گذشته اعلام کرد این سازمان به عنوان متولی اصلی بازار دارویی کشور، نظارتی بر فعالیت این سکوها ندارد؛ خلأیی که به گفته او می تواند زمینه را برای تخلفاتی مانند گران فروشی، عرضه داروهای خارج از فهرست رسمی و حتی فروش داروهای تقلبی فراهم کند.

 بهمن صبور، عضو هیأت مدیره انجمن داروسازان ایران و قائم مقام سازمان نظام پزشکی تهران، نسبت به ابعاد این ماجرا هشدار داده و معتقد است آنچه امروز در فضای مجازی در حال رخ دادن است، بیش از آنکه یک بازار رسمی دارویی باشد، به ناصرخسروی مجازی شباهت دارد.

داروهای قاچاق و مخدر با قیمت های نجومی

صبور با انتقاد از نبود نظارت مؤثر بر فروش دارو در فضای مجازی می گوید: هیچ نهادی در این زمینه ورود نمی کند، به جز پلیس فتا که طبیعتاً توان جلوگیری کامل از فروش بی ضابطه دارو در فضای مجازی را ندارد.

به گفته او، سکوهای فعال در این حوزه از نظر مالی و نفوذ اجتماعی به مجموعه هایی قدرتمند تبدیل شده اند و همین موضوع، برخورد با تخلفات آنها را دشوار کرده است.

او همچنین مدعی است بخشی از افرادی که از این سکوها داروهای قاچاق خریداری کرده اند، دچار عوارض ناشی از مصرف این داروها شده اند.

صبور تأکید می کند که مخالفتی با استفاده از ظرفیت فناوری برای تسهیل دسترسی مردم به دارو وجود ندارد، اما شیوه فعلی را قابل قبول نمی داند: در اینکه باید با فضای مجازی همکاری کنیم و از علم روز استفاده کنیم، شکی ندارم. اما روشی که اکنون وجود دارد، همان ناصر خسروی مجازی است.

به گفته این عضو هیأت مدیره انجمن داروسازان ایران، در برخی سکوهای مجازی، داروهای قاچاق، داروهای سقط جنین و داروهای مخدر با قیمت های بسیار بالا عرضه می شوند.

صبور با طرح این پرسش که چرا با چنین تخلفاتی برخورد جدی نمی شود، می گوید: اگر در این سکوها اسلحه بفروشید، همان شب شما را دستگیر می کنند؛ اما این ها در حال فروش کالایی هستند که می تواند از اسلحه هم خطرناک تر باشد و کسی با آنها کاری ندارد.

قانونی که محل اختلاف شد

اما ریشه این وضعیت کجاست؟ صبور به دوره شیوع کرونا اشاره می کند؛ زمانی که به گفته او، تفسیری از یکی از قوانین زمینه فعالیت سکوهای مجازی در حوزه دارو را فراهم کرد: زمانی که کرونا آمد، دوستان از یکی از قوانین تفسیر به رأی کردند که بر مبنای آن می توان در شبکه مجازی هم دارو فروخت و هم توزیع کرد.

به گفته او، با بخش مربوط به حمل دارو طبق استانداردهای وزارت بهداشت مخالفتی وجود ندارد، اما مسئله اصلی، خرید و فروش دارو بدون نظارت تخصصی و مسئولیت پذیری مشخص است.

صبور این وضعیت را با فعالیت داروخانه های رسمی مقایسه می کند و می گوید: اگر از یک داروخانه به دلیل تخلف شکایتی مطرح شود، مسئول فنی و صاحب داروخانه باید در مراجع ذی صلاح پاسخگو باشند و در صورت اثبات تخلف، حتی متحمل جریمه و خسارت شوند؛ اما چنین سازوکار مشخصی برای فعالیت برخی سکوهای مجازی وجود ندارد.

دارویی که معلوم نیست از کجا آمده است

یکی از مهم ترین نگرانی ها درباره فروش دارو در فضای مجازی، به گفته صبور، نبود شفافیت درباره منشأ، شرایط نگهداری و اصالت داروهاست و در توضیح بیشتر بیان می کند: در فضای مجازی مشخص نیست دارو از کجا می آید، شرایط نگهداری آن چگونه است، قیمت واقعی آن چقدر است و اصلاً اصالت دارو مشخص نیست. این نگرانی درباره داروهای حساس به دما جدی تر است؛ داروهایی که باید در شرایط مشخص و زنجیره سرد نگهداری شوند و در برخی موارد چنین داروهایی بدون اطمینان از رعایت شرایط نگهداری به دست مصرف کننده می رسند.

به گفته او، مسئله فقط فروش دارو نیست؛ بلکه گاهی نسخه نویسی و تجویز دارو نیز در همین فضای بی ضابطه اتفاق می افتد؛ موضوعی که می تواند سلامت مصرف کنندگان را بیش از پیش در معرض خطر قرار دهد.

چنین مدلی در دنیا وجود ندارد

صبور در ادامه با انتقاد از مدل فعلی فروش اینترنتی دارو در ایران می گوید: این مدل فروش دارو در فضای مجازی که در ایران در حال اجراست، در هیچ کشور دیگری اجرا نمی شود. البته در کشورهای دیگر نیز فروش و ارائه خدمات دارویی به شکل دیجیتال در حال توسعه است، اما این فرایند در چارچوب های مشخص و با شناسایی بیمار، داروخانه، نسخه و مسیر تأمین دارو انجام می شود.

به گفته صبور، نگرانی اصلی در ایران این است که در فضای فعلی، دسترسی به برخی داروهای پرخطر برای افراد مختلف، حتی بدون نظارت پزشکی، امکان پذیر شده است.

او می گوید: بچه کوچک و حتی آدم های مسن می توانند از فضای مجازی داروی مخدر برای خود سفارش دهند و این واقعاً خطرناک است.

این عضو هیأت مدیره انجمن داروسازان ایران معتقد است ساماندهی این بازار باید با محوریت وزارت بهداشت و با مشارکت سایر دستگاه های مسئول انجام شود و ادامه فعالیت سکوهای دارویی بدون چارچوب روشن، می تواند سلامت مردم را با خطر جدی مواجه کند.

او در پایان با انتقاد از آنچه «لابی گری» سکوهای فعال در این حوزه می داند، می گوید: وزارت بهداشت سال هاست تلاش می کند برای فروش دیجیتال دارو یک چارچوب علمی و نظارتی ایجاد کند، اما به این نکته هم اشاره می کند که نفوذ این سکوها در برخی نهادها مانع اجرای این روند شده است.

صبور این وضعیت را فاجعه توصیف می کند و خواستار ورود جدی نهادهای متولی برای تعیین تکلیف فروش دارو در فضای مجازی است؛ بازاری که هر روز بزرگ تر می شود، اما هنوز مشخص نیست چه کسی مسئول نظارت بر آن است و در صورت بروز تخلف، مردم باید از چه نهادی مطالبه پاسخ کنند.