3 سال پرالتهاب داروسازی ایران؛ صنعتی که پتانسیل پرواز داشت اما برای بقا جنگید

به گزارش سرویس اجتماعی خبر ناب به نقل از همشهری - همشهری آنلاین: از کرونا و جهش نرخ ارز گرفته تا بحران نقدینگی، تحریم، اختلال در حمل ونقل و روزهای جنگ؛ سه سال گذشته برای صنعت داروسازی ایران بیشتر از آنکه شبیه یک دوره معمول کسب وکار باشد، آزمونی مداوم برای بقا بوده است.

صنعتی که هر بار با یک بحران تازه روبه رو شد، اما راهی برای ادامه تولید و تأمین دارو پیدا کرد. محمد عبده زاده، رئیس هیئت مدیره سندیکای صاحبان صنایع داروهای انسانی ایران، در توصیف این مسیر می گوید: «ما را به سخت جانی خود این گمان نبود.»

در این سال ها، شرکت های داروسازی برای عبور از فشارهای ارزی، کمبود نقدینگی، قیمت گذاری، تحریم و اختلال در زنجیره تأمین، راه های مختلفی را برای ادامه فعالیت پیدا کردند اما هزینه این بقا، کاهش بخشی از توان صنعت برای توسعه و آینده سازی بوده است.

حالا در آستانه پایان یک دوره از فعالیت هیئت مدیره سندیکای صاحبان صنایع داروهای انسانی ایران و البته برگزاری یک رویداد مهم برای صنعت دارو؛ یازدهمین نمایشگاه ایران فارما، عبده زاده از سه سالی می گوید که در آن، مسئولیت تأمین دارو گاهی از مرزهای معمول فعالیت صنفی فراتر رفته است؛ از تلاش برای حفظ تولید و دسترسی مردم به دارو گرفته تا ایجاد تعادل میان مطالبه گری صنفی و منافع عمومی.

تعهد، بقا و توسعه

عبده زاده وضعیت امروز صنعت داروسازی کشور را در سه واژه خلاصه می کند: «تعهد، تلاش برای بقا و توسعه، این که با وجود همه گرفتاری ها، توسعه محصولات و فعالیت بخش خصوصی در صنعت داروسازی کشور متوقف نشده است.»

اما این مسیر، به گفته او، ساده نبوده است. هیئت مدیره سندیکا در سه سال گذشته همزمان باید نماینده مطالبات تولیدکنندگان می بود و در عین حال به عنوان مشاوری منصف و امین در کنار دستگاه های تصمیم گیر قرار می گرفت؛ مسئولیتی که به گفته این فعال حوزه دارو، شرایط را دشوارتر کرده است: «این که هیئت مدیره سندیکا تلاش کرده هم نماینده و پیگیر مطالبات تولیدکنندگان باشد و هم مشاور منصف و امین مراجع تصمیم گیری، قطعاً شرایط را سخت می کند.»

بخشی از دشواری این دوره به شرایطی برمی گردد که صنعت دارو ناچار بوده میان مطالبه گری و حفظ آرامش جامعه تعادل برقرار کند. در حوزه سلامت، هر خبر درباره کمبود یا اختلال در تأمین می تواند نگرانی بیماران و خانواده ها را افزایش دهد و به همین دلیل، همه مشکلات الزاماً به فضای عمومی و رسانه ای منتقل نشده اند. عبده زاده در توضیح این شرایط هم بیان می کند: «در مقاطعی تلاش کردیم به جای افزودن نگرانی جامعه با وجود کمبود دارو و مشکلات تأمین، مسائل به شکل مستقیم با دستگاه ها و ذی نفعان مرتبط پیگیری شود. مسئولیت در صنعت دارو گاهی معنای دیگری هم دارد؛ این که در بسیاری موارد باید واقعاً سکوت و فقط کار کرد.»

وقتی معلوم نیست یک ماه آینده ماده اولیه داریم یا نه!

تغییرات شدید نرخ ارز، تأمین ریال مورد نیاز شرکت ها، قیمت گذاری، انباشت مطالبات، وضعیت بیمه ها، محدودیت منابع دولت و در ماه های اخیر اختلال در مسیرهای حمل ونقل، هر کدام در مقطعی به نگرانی جدی برای ادامه تولید تبدیل شده اند. رئیس هیئت مدیره سندیکای صاحبان صنایع داروهای انسانی ایران درباره فشار این شرایط بر تولیدکنندگان می گوید: «چه استرسی بالاتر از اینکه یک تولیدکننده نداند یک ماه دیگر مواد اولیه مورد نیازش را در کشور خواهد داشت یا نه؟»

این زنجیره البته فقط به کارخانه داروسازی ختم نمی شود. از تأمین ارز و ریال و ورود ماده اولیه گرفته تا حمل ونقل، قیمت گذاری، تولید، توزیع و رسیدن دارو به داروخانه، حلقه های متعددی در تأمین دارو نقش دارند و اختلال در هر کدام از آنها می تواند در نهایت خود را به شکل کمبود در بازار نشان دهد.

مقصر دانستن صنعت، ساده ترین روایت کمبود دارو

در آستانه انتخابات جدید یکی از مهم ترین تشکل های دارویی کشور، عبده زاده درباره مسئولیت در هیئت مدیره سندیکا این اعتقاد را دارد که چنین جایگاهی صرفاً یک عنوان صنفی یا فرصتی برای پیگیری مسائل شخصی نیست: «فردی که وارد این جایگاه می شود باید مطالبه گر، مسئولیت پذیر و خستگی ناپذیر باشد و در عین حال آمادگی صرف بخش قابل توجهی از وقت خود برای مسائل صنفی را داشته باشد. در این باره چیزی جز وقت گذاشتن، پیگیری کردن و پاسخگو بودن وجود ندارد، حتی اگر نتیجه بسیاری از پیگیری ها بسیار کمتر از چیزی باشد که در ابتدا انتظار است.»

او در عین حال، مقصر دانستن صنعت داروسازی را ساده ترین روایت درباره کمبود دارو می داند؛ هرچند یک سوی ماجرا را کاملاً به رسمیت می شناسد: «خانواده ای که داروی مورد نیاز بیمار خود را پیدا نمی کند، حق دارد دارو بخواهد و برای او تحریم، نبود پرواز، مشکلات حمل ونقل، بسته بودن مسیرهای دریایی یا چالش های ارزی، پاسخ قابل قبولی نیست. مردم دارو می خواهند و مشکلات زنجیره تأمین، مسئله صنعت و سیاست گذار است؛ اما نسبت دادن کمبودها به کم کاری تولیدکنندگان، بدون توجه به سایر حلقه های این زنجیره، پاک کردن صورت مسئله است.»

او می گوید: «بعید است شرکتی ماده اولیه دارویی را در اختیار داشته باشد اما صرفاً برای دریافت قیمت بالاتر، از تولید داروی مورد نیاز مردم خودداری کند. اگر چنین موردی وجود داشته باشد، طبیعتاً باید بررسی و پیگیری شود.»

نمره قبولی به صنعتی که منتظر نماند

اگر قرار باشد عملکرد صنعت داروسازی ایران در این سه سال نمره گذاری شود، عبده زاده به آن ۸۰ از ۱۰۰ می دهد؛ دلیلش هم از نگاه او روشن است: صنعت هیچ گاه منتظر نمانده است: «شرکت های دارویی منتظر نماندند که شرایط آنها را به سمت و سویی ببرد. هرجا بخشی از مسئله از اختیار یک دستگاه خارج شده، صنعت تلاش کرده راه دیگری برای ادامه تأمین پیدا کند.»

یکی از نمونه های این تلاش، جست وجو برای ایجاد مسیرهای پایدارتر حمل ونقل دارویی از کشورهایی مانند هند و چین است؛ مسیری که به گفته او، حاصل همکاری شبکه ای از تولیدکنندگان، شرکت های پخش، داروخانه ها، وزارت بهداشت، وزارت صمت، بانک مرکزی، وزارت راه و مجموعه های حمل ونقل است. این شبکه در یک سال گذشته به صورت شبانه روزی تلاش کرده تا جریان تأمین دارو متوقف نشود.

صنعتی که ظرفیت پرواز دارد

با وجود همه این تلاش ها، صنعت داروسازی ایران در سال های اخیر فرصت هایی را هم از دست داده، فرصت هایی که بخشی از آنها به دلیل محدودیت های بین المللی و تحریم ها از دست رفته اند. عبده زاده معتقد است که داروسازی ایران از نظر دانش و ظرفیت، پتانسیل پرواز دارد و می تواند یکی از نقاط قوت کشور در درآمدزایی ارزی باشد.

او ادامه می دهد: «اگر محدودیت های تحریم وجود نداشت، ارتباطات بین المللی آسان تر بود و امکان تولید مشترک با شرکت های بزرگ دنیا فراهم می شد، سرعت رشد صنعت داروسازی ایران می توانست بسیار بیشتر از امروز باشد. البته مسئله فقط محدودیت ارتباط با جهان نیست. بخش قابل توجهی از توان مدیریتی و کارشناسی شرکت های دارویی امروز صرف حل مسائلی می شود که اساساً نباید دغدغه اصلی یک بنگاه دارویی باشند؛ از تأمین نقدینگی و ارز گرفته تا حمل ونقل، تسهیلات و تدارکات روزمره.»

رئیس سندیکای صاحبان صنایع داروی انسانی معتقد است زمانی که باید صرف توسعه، نوآوری، صادرات و پروژه های بزرگ شود، صرف حل بحران های جاری می شود و این شرایط صنعت را در حوزه توسعه از دنیا عقب می اندازد.

فرصتی برای آینده صنعت دارو

با این حال، یکی از اتفاقات مهم سال های اخیر از نگاه عبده زاده، افزایش همگرایی در صنعت داروست. شرکت های بزرگ، هلدینگ ها، پیشکسوتان و صاحب نظران این حوزه ممکن است در بسیاری از مسائل اختلاف نظر داشته باشند، اما در دو موضوع اشتراک نظر دارند: مردم نباید بدون دارو بمانند و صنعت داروسازی باید بتواند سرپا بماند و مسیر توسعه خود را ادامه دهد. از همین منظر، ایران فارما تنها یک نمایشگاه برای عرضه محصولات دارویی نیست؛ بلکه فرصتی برای گردهم آمدن دانشجویان، داروسازان، شرکت های دارویی، استارت آپ ها، نخبگان و فعالان تخصصی این حوزه است؛ مجموعه ای که بخشی از آینده صنعت دارو در تعامل میان آنها شکل می گیرد. این رویداد مهم حوزه دارویی کشور می تواند روایت تلاش برای بقا، امید، توسعه، حفظ نخبگان، نوآوری و ساخت زیرساخت برای آینده و صادرات هم باشد.

این خبر توسط سایت همشهری آنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : همشهری آنلاین