هشدار درمورد هیدروسفالی؛ آب آوردن مغز چیست؟

به گزارش سرویس اجتماعی خبر ناب به نقل از خبرآنلاین - خبرآنلاین از یورونیوز، مایع مغزی نخاعی یا «سی اس اف» مایعی است که مغز و نخاع را احاطه می کند. این مایع از دستگاه عصبی در برابر ضربه ها محافظت می کند، برخی مواد مغذی را نیز انتقال می دهد و در دفع مواد زائد نقش دارد. این مایع به طور مداوم در چرخه ای در گردش است.

مایع مغزی نخاعی توسط شبکه های «کوروئید» یا «مشیمیه» تولید می شود، در مغز و نخاع جریان پیدا می کند و سپس دوباره جذب می شود تا مجددا تولید شود. اما هنگامی که این تعادل مختل شود، مایع ممکن است در مغز تجمع پیدا کند یا برعکس، به صورت غیرطبیعی از مسیر خود خارج شود.

در صورت بروز مشکل در مایع مغزی نخاعی، علائم بسته به علت آن متفاوت خواهند بود. یکی از شایع ترین اختلالات، «آب آوردگی» دستگاه عصبی یا «هیدروسفالی» است؛ بیماری ای که برای جلوگیری از عوارض احتمالی عصبی، نیازمند رسیدگی سریع است.

اختلال مربوط به مایع مغزی نخاعی چه علائمی دارد؟

هیدروسفالی یا آب آوردن مغز به تجمع بیش از حد مایع مغزی نخاعی در بطن های مغز گفته می شود. این تجمع به تدریج فشار داخل جمجمه را افزایش می دهد و علائم مختلفی ایجاد می کند.

شایع ترین علائم در بزرگسالان عبارت اند از سردردهای مداوم، تهوع، استفراغ، خستگی شدید و همچنین اختلالات بینایی.

وقتی بیماری با سرعت کمتری پیشرفت کند، به ویژه در افراد سالمند، علائم دیگری نیز ممکن است ظاهر شوند، از جمله مشکل در راه رفتن، از دست دادن تعادل، اختلالات حافظه یا بی اختیاری ادرار.

در نوزادان، هیدروسفالی به شکل متفاوتی بروز می کند و می تواند با افزایش سریع دور سر، برجسته شدن ملاج، استفراغ یا خواب آلودگی غیرمعمول همراه باشد.

چه چیزی باعث تجمع مایع مغزی نخاعی می شود؟

آب آوردگی در اثر اختلال در گردش مایع مغزی نخاعی یا جذب ناکافی آن ایجاد می شود. این عدم تعادل می تواند دلایل مختلفی داشته باشد.

در نوزادان، این مشکل اغلب با ناهنجاری مادرزادی، اختلال ژنتیکی یا عفونتی که در دوران بارداری رخ داده است ارتباط دارد.

در بزرگسالان، علل متفاوت هستند. تومور مغزی، ضربه به سر، خونریزی مغزی یا مننژیت می توانند مانع گردش طبیعی مایع مغزی نخاعی شوند.

همچنین نوعی از آب آوردگی به نام هیدروسفالی با فشار طبیعی وجود دارد که عمدتا افراد بالای ۶۵ سال را تحت تأثیر قرار می دهد و علائم آن گاهی شبیه علائم برخی بیماری های نورودژنراتیو (تحلیل برنده عصبی) است.

تشخیص و درمان

برای تشخیص آب آوردگی، ابتدا معاینه بالینی انجام می شود و سپس آزمایش های تصویربرداری مانند سی تی اسکن یا ام آرآی مغز مورد استفاده قرار می گیرند.

در برخی افراد مبتلا به آب آوردگی با فشار طبیعی، ممکن است پونکسیون کمری (نمونه گیری از مایع نخاعی) نیز انجام شود.

درمان، در بیشتر موارد، جراحی است. این درمان یا شامل قرار دادن یک شانت (لولهٔ تخلیه) برای انتقال مایع اضافی به بخش دیگری از بدن است، یا انجام ونتریکولوستومی برای برقراری مجدد جریان طبیعی مایع مغزی نخاعی.

اگر این اختلال به موقع درمان شود، معمولا می توان به کیفیت زندگی مطلوبی دست یافت. اما در صورت درمان نشدن، هیدروسفالی می تواند به آسیب های عصبی برگشت ناپذیر منجر شود.