اگر فکر می کنید هر کم خونی ای با قرص آهن درمان می شود، این هشدار را بخوانید

به گزارش سرویس مجله خبر ناب به نقل از همشهری - پروانه بندپی: بسیاری از افراد با احساس خستگی، ضعف یا سرگیجه تصور می کنند دچار کم خونی شده اند و بدون انجام آزمایش، مصرف قرص آهن را آغاز می کنند. در حالی که متخصصان هشدار می دهند همه کم خونی ها ناشی از کمبود آهن نیستند و مصرف خودسرانه این مکمل نه تنها کمکی به درمان نمی کند، بلکه در برخی موارد می تواند به کبد، قلب و سایر اندام ها آسیب برساند.

کم خونی دقیقا چیست و آیا درمان دارد؟

کم خونی (Anemia) به وضعیتی گفته می شود که در آن مقدار هموگلوبین خون یا تعداد گلبول های قرمز کمتر از حد طبیعی باشد. هموگلوبین، پروتئین موجود در گلبول قرمز است که اکسیژن را از ریه ها به بافت های بدن می رساند. وقتی هموگلوبین کاهش پیدا می کند، اکسیژن کمتری به اندام ها می رسد و فرد ممکن است علائمی مثل خستگی، ضعف، رنگ پریدگی، تنگی نفس، سرگیجه، تپش قلب و کاهش تمرکز را تجربه کند.

برخلاف تصور عمومی، در بسیاری از موارد کم خونی کاملا قابل درمان است. پزشکان می گویند این تصور که «کم خونی هیچ وقت خوب نمی شود» درست نیست اما همه چیز به علت کم خونی بستگی دارد. باید دید کم خونی فرد ناشی از فقر آهن (شایع ترین نوع) است، یا ناشی از کمبود ویتامین B۱۲ یا اسید فولیک، بیماری های مزمن مثل بیماری کلیه، التهاب های مزمن یا برخی سرطان ها، کم خونی های ارثی مانند تالاسمی یا کم خونی داسی شکل.

دکتر ایرج خسرونیا، فوق تخصص بیماری های گوارش و کبد در این باره به همشهری آنلاین می گوید: «درمان کم خونی در گرو تشخیص علت یا علت های آن است. چون همه کم خونی ها ناشی از فقر آهن نیستند؛ مثلا کم خونی می تواند ناشی از زخم معده یا روده، خون ریزی بواسیر یا دستگاه گوارش، بیماری های خونی مانند تالاسمی، نارسایی کبد، اختلالات تیروئید، نارسایی کلیه، سرطان، شیمی درمانی یا بیماری های خودایمنی باشد. به همین دلیل پزشک ابتدا علت زمینه ای را درمان می کند و در بسیاری از موارد با رفع علت زمینه ای، کم خونی هم برطرف می شود. تنها کم خونی های ژنتیکی درمان قطعی ندارند و فقط قابل کنترل هستند.»

همه کم خونی ها از فقر آهن نیستند

بنابراین مصرف خودسرانه قرص آهن نه تنها همیشه مفید نیست، بلکه در برخی افراد می تواند مضر هم باشد. کارشناسان تأکید می کنند که مصرف قرص آهن باید تنها بعد از تشخیص کمبود آهن و با تجویز پزشک انجام شود.

متخصصان تاکید دارند که همه کم خونی ها ناشی از کمبود آهن نیستند و اگر علت کم خونی کمبود ویتامین B۱۲، اسید فولیک، بیماری های مزمن یا بیماری های ارثی باشد، مصرف قرص آهن به رفع کم خونی کمکی نمی کند.

درضمن مصرف خودسرانه ممکن است تشخیص بیماری اصلی را به تأخیر بیندازد. مثلا اگر کم خونی ناشی از خونریزی گوارشی یا حتی سرطان روده باشد، صرفا خوردن قرص آهن مشکل اصلی را پنهان می کند و تشخیص دیرتر انجام می شود.

یک اشتباه رایج مردم درباره کم خونی

خسرونیا به یک اشتباه رایج در جامعه درباره کم خونی اشاره می کند: «یکی از اشتباهات رایج این است که تصور می کنند کم خونی دارند و به همین دلیل دست به مصرف خودسرانه قرص های آهن می زنند. اما وقتی آزمایش انجام می دهند، مشخص می شود که اصلاً کم خونی ندارند. از طرف دیگر، ممکن است فرد واقعا کم خون باشد، اما خودش متوجه نشود؛ یعنی هموگلوبین خونش حتی به حدود ۱۰ یا ۱۱ برسد، اما علامت واضحی نداشته باشد یا علائمش را به دلایل دیگری نسبت دهد.»

این فوق تخصص بیماری های گوارش و کبد تاکید می کند: «به همین دلیل توصیه می شود هر فردی که بیشتر از ۳۰ سال سن دارد، حداقل هر شش ماه یک بار آزمایش خون انجام دهد تا از نظر کم خونی، قند خون، عملکرد کلیه ها، عملکرد کبد و کبد چرب بررسی شود و اگر مشکلی وجود دارد، به موقع تشخیص داده شود.»

این استاد دانشگاه درباره علائم کم خونی توضیح می دهد: «تپش قلب، تنگی نفس، ضعف عمومی، بی اشتهایی، سرگیجه و ناتوانی از ادامه کار بعد از انجام یک فعالیت یا کار نسبتا سنگین از علائم کم خونی هستند. به طور کلی، کم خونی از زمانی مطرح می شود که هموگلوبین به زیر ۱۲ برسد.»

خطرات مصرف خودسرانه قرص آهن

درباره خطرات مصرف خودسرانه قرص آهن هم خسرونیا توضیح می دهد: «مصرف خودسرانه آهن کار خطرناکی است. چون می تواند باعث تجمع آهن در بدن شود. در افرادی که کمبود آهن ندارند، آهن اضافی ممکن است به کبد آسیب بزند و مثلا باعث سیروز کبدی شود. همچنین می تواند به قلب و سایر اندام ها آسیب برساند. بنابراین اول باید مشخص شود که آیا علت کم خونی، کمبود آهن است یا خیر. فقط در صورتی که فرد واقعا به آهن نیاز داشته باشد، باید این مکمل را مصرف کند. پس تاکید می کنم که مصرف خودسرانه قرص آهن اصلاً کار درستی نیست.»

این متخصص بیماری های گوارش می گوید: «باید دانست که کم خونی یک بیماری نیست، بلکه یک علامت یا نتیجه یک مشکل دیگر است. اگر فرد فقط آهن بخورد، ولی علت اصلی کم خونی اش خونریزی داخلی باشد، کم خونی دوباره برمی گردد. بنابراین ابتدا پزشک باید علت آن را پیدا کند.»

این خبر توسط سایت همشهری آنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : همشهری آنلاین