این فوتبال، فوتبال نمی شود!

به گزارش سرویس ورزشی خبر ناب به نقل از خبرآنلاین - ایمان گودرزی؛ جام جهانی ۲۰۲۶ فقط فاصله تیم ها را نشان نداد؛ فاصله ایده ها را هم آشکار کرد. وقتی سوت پایان دیدار ژاپن و برزیل در مرحله حذفی به صدا درآمد، بازیکنان ژاپن روی زمین افتادند؛ نه از سر حسرت یک حذف معمولی، بلکه به این دلیل که تنها چند دقیقه با خلق یکی از بزرگ ترین شگفتی های تاریخ فوتبال کشورشان فاصله داشتند. هاجیمه موریاسو بعد از مسابقه گفت: «فاصله ما با قدرت های بزرگ کمتر شده است، اما هنوز باید بهتر شویم.» جمله ای که بیش از هر تحلیل فنی، فلسفه فوتبال ژاپن را توصیف می کند؛ رضایت از پیشرفت، اما نه رضایت از وضعیت موجود.

همان شب، در فوتبال ایران، سوال قدیمی دوباره زنده شد؛ اگر دو کشور روزگاری تقریباً همسطح بودند، چرا امروز یکی از نزدیک شدن به برزیل حرف می زند و دیگری همچنان از عبور از مرحله گروهی؟

فوتبال را نمی شود با چهار سال برنامه ساخت

سال ۱۹۹۳، ژاپن فقط یک لیگ حرفه ای راه اندازی نکرد؛ یک مسیر را آغاز کرد. سه دهه بعد، فدراسیون فوتبال این کشور با انتشار سند «Japan's Way»، فلسفه ای را تدوین کرد که فوتبال را نه یک پروژه کوتاه مدت، بلکه بخشی از برنامه توسعه ملی می بیند. در این نگاه، فوتبال پایه، آموزش مربیان، استعدادیابی، آکادمی ها، حضور بازیکنان در فوتبال اروپا و تیم ملی، حلقه های یک زنجیره واحد هستند؛ زنجیره ای که مقصدش تبدیل ژاپن به یکی از قدرت های بزرگ فوتبال جهان است. در فوتبال ایران اما کمتر پروژه ای فرصت یافته حتی یک دهه دوام بیاورد. با هر تغییر مدیریتی، مسیرها عوض شده، سرمربیان جای یکدیگر را گرفته اند و اولویت های تازه، برنامه های قبلی را کنار زده اند. حاصل این چرخه، مجموعه ای از شروع های دوباره بوده است؛ پروژه هایی که پیش از رسیدن به مقصد، متوقف شده اند و فوتبال ایران را بیش از آنکه در مسیر پیشرفت قرار دهند، در دور باطل تغییرات گرفتار کرده اند.

 تفاوتی که در اروپا ساخته شد

اگر فاصله امروز ایران و ژاپن را بتوان در یک قاب خلاصه کرد، آن قاب احتمالاً نقشه فوتبال اروپا خواهد بود. ژاپن طی سال های اخیر حضور بازیکنانش در لیگ های معتبر را به بخشی از سیاست توسعه فوتبال تبدیل کرده است. از بوندس لیگا تا لیگ برتر انگلیس و لالیگا، بازیکنان ژاپنی دیگر پدیده های استثنایی نیستند؛ بخشی از جریان عادی فوتبال این کشورند. در ایران، هرچند ستاره هایی مانند مهدی طارمی یا سردار آزمون مسیر متفاوتی را طی کردند، اما صادرات بازیکن هنوز بیشتر به استعدادهای فردی وابسته است تا محصول یک سیستم منظم. این تفاوت، شاید مهم ترین شکاف میان دو فوتبال باشد؛ یکی بازیکن تولید می کند و دیگری هنوز به ظهور نسل های طلایی امیدوار است.

 تفاوت در ذهنیت، نه فقط کیفیت

پیش از آغاز جام جهانی، موریاسو جمله ای گفت که بازتاب زیادی پیدا کرد؛ بهترین تیم آسیا بودن دیگر برای ما کافی نیست. این تغییر ذهنیت، مهم تر از هر تغییر تاکتیکی است. ژاپن دیگر موفقیت خود را با قهرمانی آسیا نمی سنجد؛ معیارش رقابت با فرانسه، برزیل یا اسپانیاست. فیلیپ تروسیه، مربی فرانسوی که نقش مهمی در تحول فوتبال ژاپن داشت، سال ها قبل گفته بود بزرگ ترین دستاورد این کشور، تغییر باور بازیکنان بود؛ اینکه یاد گرفتند از تیم های بزرگ نترسند. امروز، آن تغییر ذهنیت در سبک بازی ژاپن دیده می شود؛ تیمی که مقابل قدرت های جهان عقب نمی نشیند، حتی اگر در نهایت شکست بخورد.

ایران؛ استعداد هست، ساختار صفر

کمبود استعداد، هرگز مشکل فوتبال ایران نبوده است. از نسل علی دایی و کریم باقری تا نسل مهدی طارمی، فوتبال ایران همیشه بازیکنان باکیفیتی معرفی کرده است. اما فوتبال مدرن دیگر بر پایه استعدادهای پراکنده اداره نمی شود. تیم هایی موفق اند که میان فوتبال پایه، لیگ، آموزش مربیان، علم داده، پزشکی ورزشی و استعدادیابی ارتباطی منظم ایجاد کرده باشند. ژاپن این زنجیره را سال هاست ساخته و حفظ کرده است؛ حتی زمانی که نتایج مطابق انتظار نبوده اند. نکته مهم درباره ژاپن این نیست که در جام جهانی ۲۰۲۶ حذف شد؛ مهم این است که حذف، مسیرش را تغییر نخواهد داد. همان گونه که ناکامی های قبلی باعث نشد از برنامه بلندمدت خود فاصله بگیرد. گاردین پس از حذف ژاپن نوشت که این تیم، با وجود شکست، همچنان الگوی فوتبال آسیاست؛ زیرا پشت هر نتیجه، یک برنامه روشن دیده می شود.

این خبر توسط سایت خبرآنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : خبرآنلاین