تولید موش ماده از سلول نر - قدمی به سوی آینده تولیدمثل بدون تخمک؟

به گزارش سرویس علم و فناوری خبر ناب به نقل از همشهری - همشهری آنلاین، فرخنده رفائی: گروهی از پژوهشگران مرکز منابع زیستی RIKEN و دانشگاه یاماناشی ژاپن روشی مبتنی بر ویرایش ژن CRISPR-Cas۹ توسعه داده اند که می تواند جنسیت سلول های یک موش نر را در فرایند شبیه سازی تغییر دهد. این فناوری که «Y-CUT» نام گرفته، با هدف حذف کروموزوم Y از سلول های بدن موش طراحی شده است.

به گزارش نیوساینتیست، پژوهشگران در این روش ابتدا کروموزوم Y را از سلول حذف کردند و سپس هسته این سلول ها را به تخمک هایی منتقل کردند که هسته آنها خارج شده بود؛ فرایندی که به «انتقال هسته سلول سوماتیک» یا SCNT شناخته می شود و پیش تر نیز برای شبیه سازی حیوانات مورد استفاده قرار گرفته است.

در آزمایش اصلی، دانشمندان از سلول های خون یک موش نر بالغ استفاده کردند. شبیه سازی معمولی از این سلول ها تنها به تولید موش های نر منجر شد، اما زمانی که Y-CUT به کار گرفته شد، پژوهشگران توانستند ۱۰ موش ماده و یک موش نر تولید کنند.

موش های ماده به دست آمده از این فرایند ویژگی ژنتیکی متفاوتی داشتند. آنها به جای داشتن دو کروموزوم X، تنها یک کروموزوم X داشتند و از نظر ژنتیکی تقریبا مشابه موش نر اهداکننده بودند؛ با این تفاوت که کروموزوم Y از ژنوم آنها حذف شده بود.

اما اهمیت این آزمایش تنها به تولید موش ماده محدود نمی شود. پژوهشگران دریافتند این ماده های شبیه سازی شده قابلیت تولیدمثل نیز دارند. آنها توانستند این موش ها را با موش های نر جفت گیری دهند و نسل بعدی را تولید کنند. همچنین آزمایش با سلول های خونی منجمدشده نیز نتیجه موفقیت آمیزی داشت.

به گفته پژوهشگران، چنین فناوری در آینده می تواند برای حفاظت از گونه های در معرض انقراض اهمیت داشته باشد؛ به ویژه در شرایطی که تنها نمونه های نر از یک گونه باقی مانده باشند.

با این حال، این دستاورد هنوز در مراحل اولیه قرار دارد. پژوهش حاضر تنها روی موش انجام شده و مقاله آن نیز فعلا به صورت پیش چاپ در bioRxiv منتشر شده و داوری همتا را پشت سر نگذاشته است؛ بنابراین صحبت از کاربرد این فناوری در انسان یا سایر پستانداران در حال حاضر خیلی زود به نظر می رسد.

این خبر توسط سایت همشهری آنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : همشهری آنلاین