شروع مسیر مهاجرت شبکه بانکی ایران به رمزنگاری پساکوانتومی با امضای تفاهم نامه میان بانک مرکزی و معاونت علمی ریاست جمهوری

به گزارش سرویس علم و فناوری خبر ناب به نقل از همشهری - همشهری آنلاین: مسیری که قرار است با توسعه زیرساخت های آزمایشگاهی، حمایت از شرکت های دانش بنیان و تربیت نیروی متخصص دنبال شود. آیین امضای تفاهم نامه همکاری مشترک در زمینه «توسعه فناوری و زیرساخت های رمزنگاری پساکوانتومی در حوزه پولی و بانکی» چهارم شهریورماه ۱۴۰۵ با حضور حسین افشین، معاون علمی رئیس جمهور و عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، در محل معاونت علمی برگزار شد. این تفاهم نامه با هدف آماده سازی زیرساخت های پولی و بانکی کشور برای مواجهه با تهدیدهای امنیتی ناشی از پیشرفت فناوری های کوانتومی، توسعه فناوری های بومی در حوزه رمزنگاری پساکوانتومی و حمایت از شرکت های دانش بنیان فعال در این زمینه به امضا رسید.

حسین افشین در این مراسم، امضای این تفاهم نامه را یکی از رویدادهای مهم حوزه علم و فناوری کشور در سال جاری دانست و با اشاره به نقش شبکه بانکی در توسعه و به کارگیری فناوری های نوین اظهار کرد: یکی از نخستین حوزه هایی که مردم آثار فناوری های جدید را در زندگی روزمره خود احساس کرده اند، خدمات بانکی بوده است. بانک ها در بسیاری از دوره ها از مجموعه های پیشرو در استفاده از فناوری های جدید بوده اند و امروز نیز بانک مرکزی می تواند در حوزه فناوری های نوظهور، نقش پیشران داشته باشد.

معاون علمی رئیس جمهور یکی از پیامدهای توسعه فناوری کوانتوم را ایجاد تهدید برای برخی روش های رمزنگاری فعلی عنوان کرد و گفت: با افزایش توان پردازشی رایانه های کوانتومی، برخی الگوریتم هایی که امروز از نظر امنیتی قابل اتکا هستند، ممکن است در آینده دیگر سطح امنیت مورد انتظار را نداشته باشند.

افشین افزود: به هر حال توسعه فناوری کوانتوم حسن های زیادی خواهد داشت، اما یکی از معایب آن این است که کدگذاری ها و رمزنگاری هایی که امروز امن هستند، ممکن است با افزایش توان محاسباتی دیگر امن نباشند. به همین دلیل، حرکت به سمت رمزنگاری پساکوانتومی باید پیش از فراگیر شدن توانایی های محاسباتی کوانتومی آغاز شود.

به گفته او، کشورهای پیشرو از جمله آمریکا، کانادا، ژاپن و چین نیز فرایند آماده سازی و مهاجرت تدریجی زیرساخت های خود از روش های رمزنگاری متعارف به روش های مقاوم در برابر حملات کوانتومی را آغاز کرده اند. او در عین حال تأکید کرد که این مهاجرت یکباره نخواهد بود و به شکل تدریجی، مرحله بندی شده و بر اساس اولویت های امنیتی انجام می شود.

ایجاد بازار برای شرکت های دانش بنیان

افشین یکی از مهم ترین بخش های این تفاهم نامه را ایجاد یک بازار واقعی برای فناوری های کوانتومی و به ویژه رمزنگاری پساکوانتومی دانست. او گفت: تا زمانی که برای فناوری های جدید تقاضای واقعی ایجاد نشود، توسعه شرکت ها و محصولات این حوزه نیز با محدودیت مواجه خواهد بود. ورود بانک مرکزی به این حوزه و اعلام نیاز شبکه بانکی می تواند زمینه فعالیت متمرکز شرکت های دانش بنیان در حوزه رمزنگاری پساکوانتومی را فراهم کند. معاون علمی رئیس جمهور افزود: با شکل گیری این بازار، شرکت های دانش بنیان و مجموعه هایی که در حوزه فناوری کوانتومی فعالیت می کنند، می توانند بخشی از ظرفیت خود را به نیازهای شبکه بانکی اختصاص دهند و به این ترتیب، اکوسیستم تخصصی رمزنگاری پساکوانتومی در کشور شکل بگیرد.

این مقام مسئول ضمن تاکید بر اینکه در این مسیر هدف محدود کردن همکاری ها به فعالیت های پژوهشی نیست؛ گفت: قرار است پژوهش، توسعه فناوری، تولید محصول و استفاده عملیاتی از این محصولات در کنار یکدیگر قرار گیرند.

افشین با اشاره به برنامه های معاونت علمی برای توسعه فناوری کوانتومی عنوان کرد: حمایت از پژوهش های مرتبط با این حوزه در دستور کار بنیاد علم ایران قرار دارد. همزمان با اجرای تفاهم نامه، فراخوان های پژوهشی در حوزه های مرتبط با نیازهای پولی و بانکی منتشر خواهد شد و معاونت علمی و بنیاد علم ایران از طرح های واجد شرایط حمایت خواهند کرد.

او همچنین تربیت نیروی انسانی متخصص را یکی دیگر از محورهای این برنامه عنوان کرد و گفت: بنیاد ملی نخبگان، تربیت نخبگان در حوزه کوانتوم را در اولویت قرار داده است تا ظرفیت انسانی مورد نیاز برای توسعه این فناوری در کشور شکل بگیرد.

ایجاد آزمایشگاه برای آزمون الگوریتم های پساکوانتومی

یکی دیگر از محورهای مورد تأکید افشین، ایجاد زیرساخت آزمایشگاهی برای ارزیابی فناوری های پساکوانتومی بود. او گفت: زمانی که الگوریتم ها و راهکارهای جدید رمزنگاری توسعه پیدا می کنند، نمی توان آنها را بدون آزمون و ارزیابی وارد زیرساخت های حساس بانکی کرد. به همین دلیل باید محیط های آزمایشگاهی و سندباکس هایی ایجاد شود تا الگوریتم ها از نظر عملکرد، مقیاس پذیری و میزان تاب آوری مورد بررسی قرار گیرند. این مقام مسئول ادامه داد: این زیرساخت در مرکز انفورماتیک بانک مرکزی ایجاد خواهد شد. شرکت های فعال در این حوزه نیز می توانند محصولات و راهکارهای خود را در چنین محیطی آزمایش و ارزیابی کنند. افشین با اشاره به تجربه سایر کشورها گفت: ایجاد مراکز آزمون و ارزیابی در کنار نهادهای پولی و بانکی، رویکردی است که در برخی نظام های بانکی جهان نیز دنبال می شود.

ضرورت مهاجرت پیش از فراگیر شدن رایانش کوانتومی

معاون علمی رئیس جمهور در بخش دیگری از سخنان خود بر ضرورت آغاز زودهنگام این فرایند تأکید کرد و گفت: مسئله امنیت داده ها تنها به زمانی که رایانه های کوانتومی به توانایی لازم برای شکستن برخی رمزنگاری ها دست پیدا کنند محدود نمی شود. داده های رمزگذاری شده امروز ممکن است ذخیره شوند و در آینده، با در دسترس قرار گرفتن توان محاسباتی مناسب، مورد حمله قرار گیرند. از این رو، آماده سازی شبکه بانکی باید پیش از رسیدن به آن مرحله انجام شود. افشین ادامه داد: حتی رمزنگاری که امروز صورت گرفته می تواند ذخیره شود و در آینده باز شود و برای مقابله با چنین سناریویی باید از هم اکنون تدبیر شود.

بانک مرکزی به عنوان پیشران توسعه فناوری

افشین در بخش دیگری از سخنان خود، تفاهم نامه امضاشده را نقطه شروعی برای ایجاد تغییر در رویکرد فناوری بانک مرکزی دانست و گفت این نهاد می تواند به عنوان پیشران توسعه فناوری های نوظهور در شبکه بانکی عمل کند. او تأکید کرد: معاونت علمی در دولت چهاردهم توسعه فناوری کوانتوم را از موضوعات مهم خود قرار داده و اکنون با ورود بانک مرکزی، یکی از مهم ترین کاربردهای این فناوری، یعنی امنیت و رمزنگاری در نظام پولی و بانکی، وارد مرحله عملیاتی تری شده است. به گفته معاون علمی رییس جمهور، تکمیل زنجیره فناوری کوانتوم در کشور نیازمند وجود همزمان پژوهش، نیروی انسانی، زیرساخت، شرکت های فناور و بازار است و ورود بانک مرکزی می تواند بخش مهمی از تقاضای واقعی این زنجیره را شکل دهد. او در پایان خاطرنشان کرد: امیدواریم برنامه سه ساله پیش بینی شده با سرعت بیشتری اجرا شود و تا پایان دولت چهاردهم، بخش مهمی از مسیر توسعه و استقرار رمزنگاری پساکوانتومی در شبکه بانکی کشور به نتیجه برسد.

• اسرار سقوط غول های ژاپنی در بازار گوشی | از سونی و شارپ تا آیفون

جزئیات تفاهم نامه ۱۰ ماده ای

در ادامه این مراسم، عبدالحسن بهرامی، رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش بنیان معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان ریاست جمهوری، در توضیح مفاد تفاهم نامه گفت: این توافق پس از جلسه مشترک ۱۷ مردادماه میان بانک مرکزی و معاونت علمی و با هدف بررسی ضرورت استفاده از رمزنگاری پساکوانتومی در حوزه پولی و بانکی کشور تدوین شده است. به گفته بهرامی، دو طرف طی دو هفته گذشته همکاری مشترکی برای آماده سازی متن تفاهم نامه داشته اند و این سند در ۱۰ ماده تنظیم شده است.

بهرامی گفت: ایجاد «کمیته مشترک راهبری توسعه رمزنگاری پساکوانتومی» یکی از مهم ترین مفاد این تفاهم نامه است. طرفین موظف هستند حداکثر ظرف ۱۰ روز پس از امضای تفاهم نامه، نمایندگان خود را برای عضویت در این کمیته معرفی کنند. در ساختار نهایی کمیته، سه نماینده از بانک مرکزی و دو نماینده از معاونت علمی حضور خواهند داشت تا موضوعات اجرایی و فنی تفاهم نامه را پیگیری کنند.

تشکیل مرکز ملی توسعه رمزنگاری پساکوانتومی

ایجاد «مرکز ملی توسعه رمزنگاری پساکوانتومی» نیز در این تفاهم نامه پیش بینی شده است. بر اساس توضیحات بهرامی، این مرکز با هدف پیگیری و شتاب دهی به توسعه فناوری های حوزه رمزنگاری پساکوانتومی ایجاد خواهد شد و ساختار، مأموریت و اختیارات آن باید ظرف سه ماه در کمیته مشترک تدوین و برای تأیید به مقامات عالی دو مجموعه ارائه شود.

این مقام مسئول ادامه داد: همچنین ایجاد یک صندوق مشترک میان دو طرف در تفاهم نامه پیش بینی شده است. این صندوق، در چارچوب قوانین و مقررات مربوط، وظیفه پشتیبانی و سرمایه گذاری در پروژه ها و فعالیت های مرتبط با توسعه رمزنگاری پساکوانتومی را بر عهده خواهد داشت.

این خبر توسط سایت همشهری آنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : همشهری آنلاین