دومین نشست الگورا برگزار شد؛ بررسی هویت دیجیتال و پیوند نظریه با داده

به گزارش سرویس بین الملل خبر ناب به نقل از همشهری - دومین نشست مجله تخصصی الگورا با عنوان «کد، بدن، نشانه»؛ تأملاتی پیرامون هویت دیجیتال»، دوشنبه ۲۷ مهر ۱۴۰۵ در دانشکده علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی برگزار شد. سخنرانان این نشست، هویت دیجیتال را از منظر علوم اجتماعی رایانشی، تجربه زیسته، سازوکارهای پلتفرمی و تحولات هوش مصنوعی بررسی کردند و به ضرورت پیوند میان نظریه اجتماعی و تحلیل داده پرداختند.

این نشست به مناسبت رونمایی از شماره نخست مجله تخصصی الگورا که در آکادمی لایف وب تولید و منتشر می شود، با حضور دکتر حمیدرضا کشاورز مدیرعامل لایف وب، دکتر شیما فرزادمنش، دکتر حامد طاهری کیا، نریمان صفاپو، دکتر محمدمهدی مولایی و جمعی از استادان، دانشجویان و علاقه مندان حوزه علوم اجتماعی و فناوری برگزار شد.

الگورا، فصل نامه ای تخصصی درباره تجربه انسان در محیط های دیجیتال است که با کنار هم آوردن دیدگاه های پژوهشگران و فعالان فناوری، از مطالعات رسانه، علوم اجتماعی و تجربه تحلیل داده بهره می گیرد. نخستین شماره مجله با عنوان «کد، بدن، نشانه»، به هویتی می پردازد که در حضور روزمره افراد در شبکه ها شکل می گیرد؛ هویتی که شناخت آن، مستلزم توجه هم زمان به رفتار کاربر، رابطه او با دیگران و قواعد پلتفرم است.

حمیدرضا کشاورز، مدیرعامل لایف وب، در سخنان خود به ضرورت علوم اجتماعی رایانشی، اهمیت انتشار نشریه ای تخصصی در این حوزه و انگیزه لایف وب برای مشارکت در این مسیر پرداخت. به گفته کشاورز، فناوری دیجیتال به عنصری سازنده در محیط اجتماعی تبدیل شده و لایه ای از حیات اجتماعی را پدید آورده است که شناخت آن، به مبانی نظری و روش های متناسب نیاز دارد.

کشاورز دسترسی به داده های گسترده و امکان مطالعه رفتار میلیون ها کاربر را فرصتی تاریخی برای پژوهش اجتماعی دانست. او در توضیح ویژگی های این فضا، به مقیاس داده ها، سرعت تولید و پردازش آن ها و ساختار شبکه ای تعاملات اشاره کرد.

کشاورز در عین حال بر حساسیت تحلیل داده های پلتفرمی تأکید کرد و توضیح داد که فعالیت کاربران پرکار، گروه های سازمان یافته و رفتارهای شبه رباتیک می تواند تصویر پژوهشگر از فضای اجتماعی را تغییر دهد. او همچنین نقش الگوریتم ها و قواعد انتشار را در دیده شدن محتوا یادآور شد و توجه به آن ها را در تحلیل ضروری دانست. به گفته کشاورز، فراوانی داده به تنهایی مسئله اعتبار شناخت را حل نمی کند و پرسش هایی درباره نمونه گیری، سوگیری و حدود تعمیم همچنان مطرح است.

مدیرعامل لایف وب در ادامه، با اشاره به موضوع هویت دیجیتال، گفت که لایک، بازنشر یا دنبال کردن یک صفحه، لزوماً بیانگر باور و موضع فرد نیست و ممکن است از کنجکاوی یا علاقه پژوهشی ناشی شود. او افزود که افراد در پلتفرم های مختلف، وجوه متفاوتی از خود را بازنمایی می کنند؛ بنابراین مطالعه یک حساب کاربری، دسترسی به تمامیت هویت صاحب آن را تضمین نمی کند.

بخش دیگری از سخنان حمیدرضا کشاورز به ضرورت نظریه اجتماعی اختصاص داشت. او توضیح داد که ابزارهای محاسباتی امکان شناسایی الگوها و پیش بینی روندها را فراهم می کنند، اما چرایی شکل گیری پدیده ها و معنای آن ها برای گروه های مختلف، به تبیین نیاز دارد. کشاورز نقش نظریه را در صورت بندی پرسش، سنجش توضیح های رقیب، عبور از توصیف و انباشت دانش تشریح کرد و گفت که رفت وبرگشت میان نظریه و داده می تواند به آزمون و اصلاح برداشت های موجود کمک کند.

دکتر کشاورز با اشاره به تجربه نزدیک به پانزده سال فعالیت لایف وب در گردآوری و پردازش داده های آشکار فضای آنلاین، از کاربرد تحلیل شبکه، پردازش زبان طبیعی و یادگیری ماشین سخن گفت. او مواجهه عملی با پرسش های نظری و روش شناختی را انگیزه ای برای تقویت ارتباط با دانشگاه دانست و الگورا را بستری برای انتشار تجربه های صنعت، طرح مسئله و نقد علمی معرفی کرد.

شیما فرزادمنش، مدیرعامل اندیشکده افرا و دبیر گروه تحلیل شبکه انجمن جامعه شناسی ایران، در سخنان خود ارتباط آموزش و تجربه حرفه ای را با روایت دانشجویی توضیح داد که پس از شرکت در دوره های لایف وب به جمع نویسندگان الگورا پیوسته بود. فرزادمنش تولید مجله در شرایط جنگ و نااطمینانی را فرصتی برای حفظ امید، احساس تعلق و عاملیت جمعی دانست. او همچنین بر سیال بودن هویت و ضرورت توجه به نقش پلتفرم ها در تجربه زیسته نسل های جدید تأکید کرد.

حامد طاهری کیا، عضو هیئت علمی موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، بحث خود را به پیوند بدن، گردش اطلاعات و هویت سیاسی اختصاص داد. او با مرور تجربه هایی از دوران مشروطه تا رسانه های دیجیتال، نقش رسانه را در شکل گیری کنش جمعی توضیح داد. طاهری کیا در تحلیل خود، انباشت روایت های رنج بدون پاسخ گویی حقوقی و نمایندگی نهادی را زمینه ساز احتمالی تشدید خشم و خشونت دانست. او آرمانی سازی گذشته، شخص محوری، دشمن سازی و حذف تکثر را از نشانه های نگران کننده در شکل گیری گرایش های فاشیستی برشمرد و بر ضرورت توجه به سازوکارهای حقوقی و امکان گفت وگوی متکثر در برابر این روند تأکید کرد.

نریمان صفاپور، سردبیر مجله الگورا، در ادامه بحث طاهری کیا، درباره نسبت بدن، هویت و دیگری سازی سخن گفت. او با طرح این پرسش که آیا هر دوقطبی یا هر شکل نژادپرستی را می توان فاشیسم نامید، بر دقت مفهومی تأکید کرد. به گفته صفاپور، برای شناخت یک پدیده در محیط دیجیتال، باید پیشینه آن در بیرون از پلتفرم و چگونگی تغییرش در این بستر را نیز بررسی کرد.

صفاپور با تکیه بر خوانشی از نظریه لکان، به فاصله میان تجربه فرد از خود و تصویر یکپارچه ای که از خویش می سازد پرداخت. او توضیح داد که در این صورت بندی، احساس فقدان و میل به رفع آن، در شکل گیری خواسته ها و رفتارهای اجتماعی نقش دارد. سردبیر الگورا این بحث را به سطح جمعی گسترش داد و گفت که تصویر آرمانی از ملت یا جامعه نیز می تواند وعده نوعی تمامیت و رفع ناکامی را در خود داشته باشد.

صفاپور در ادامه تحلیل خود، بازگشت خیالی به گذشته ای باشکوه یا تصور جامعه ای کاملاً خالص را با معرفی گروه هایی به عنوان مانع تحقق این تصویر مرتبط دانست. به گفته او، دیگری در چنین روایتی، مسئول فاصله میان وضعیت موجود و آرمان مطلوب شناخته می شود و حذف یا تحقیر او می تواند توجیه پذیر جلوه کند. او این سازوکار را در جریان های سیاسی متفاوت قابل بررسی دانست و بر ضرورت بازاندیشی افراد در تمایلات و رفتارهای خود تأکید کرد.

نریمان صفاپور سپس به نقش پلتفرم ها در تشدید برانگیختگی عاطفی پرداخت. به گفته او، منطق افزایش تعامل و مواجهه مکرر با محتوای تحریک کننده می تواند به تقویت گرایش های افراطی کمک کند. او همچنین توضیح داد که ضعف ارتباط افراد با نهادهای جمعی ممکن است تجربه امر سیاسی را بیش ازپیش به محیط پلتفرم وابسته سازد؛ فضایی که در آن خشم، نفرت و میل به طرد دیگری امکان تشدید و سرایت پیدا می کند.

سردبیر الگورا در معرفی رویکرد مجله توضیح داد که شماره نخست، مسئله هویت را از مسیرهای پژوهشی مختلف دنبال کرده است. صفاپور به حضور مباحث روان کاوانه، جامعه شناختی، مردم نگارانه، خودمردم نگارانه و تحلیل شبکه و کلان داده در این شماره اشاره کرد. به گفته او، این رویکردها می کوشند نسبت میان تجربه بدنمند انسان و نیروهای اجتماعی و فنی را از زاویه های مختلف روشن کنند.

محمدمهدی مولایی، دانشیار گروه روزنامه نگاری دانشگاه علامه طباطبایی، در سخنان خود احتمال شکل گیری «هویت چندنسخه ای» در عصر هوش مصنوعی را مطرح کرد. او بازتولید صدا و دستیارهای هوشمند را زمینه طرح این پرسش دانست و برای توضیح موضوع، به نگارش و داوری آثار دانشگاهی با هوش مصنوعی اشاره کرد. مولایی این پرسش را پیش کشید که آیا این فناوری نماینده انسان است یا انسان ها به نمایندگان آن تبدیل شده اند؟

در ادامه نشست، بخش پرسش و پاسخ برگزار شد و دانشجویان و استادان درباره مجله الگورا و مباحث مطرح شده به گفت وگو پرداختند. گفت وگوها فرصتی برای تبادل نظر درباره نسبت انسان، جامعه و فناوری فراهم کرد.

این خبر توسط سایت همشهری آنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : همشهری آنلاین