سقای شنزارهای تشنه - روایت مردی که در شنزارهای سوزان فکه تا سوسنگرد به حیات وحش آب می رساند

به گزارش سرویس علم و فناوری خبر ناب به نقل از همشهری - همشهری آنلاین - مجیدجباری: آهوان شنزارهای بستان سال هاست به آب کافی در زیستگاه طبیعی خود دسترسی ندارند. یک فعال محیط زیست خوزستانی حالا سقای حیوانات تشنه لب شده است و دو سالی می شود که با کمک مردم برای آهوان و دیگر گونه های حیات وحش آبشخور می سازد. شنزارهای بستان در محدوده فکه تا سوسنگرد یکی از گرم ترین نقاط کشور است و ساخت آبشخور ضمن رفع عطش، از خروج حیوانات از زیستگاه و گرفتار شدن در دام شکارچیان جلوگیری می کند.

ساخت ۴ آبشخور طی ۲ سال

فعال محیط زیست خوزستانی با اشاره به ایده ساخت آبشخور برای حیوانات می گوید: ایده ساخت آبشخور در شرایطی به ذهنم رسید که منابع آب منطقه یکی یکی از دست رفتند و دسترسی حیوانات به آب دشوار شد. آب تالاب هورالعظیم در گذشته تا حاشیه زیستگاه های حیات وحش می رسید، امروز فاصله زیادی تا زیستگاه دارد و همین مسئله، حیوانات را برای یافتن قطره ای آب به خارج از منطقه کوچ می دهد.

سیدباقر موسوی در گفت وگو با همشهری آنلاین توضیح می دهد: در گذشته نه چندان دور، آب تالاب هورالعظیم به زیستگاه آهوها می رسید و حیوانات به راحتی برای آب خوردن به حاشیه تالاب می آمدند و برمی گشتند. اما امروز بخش بسیار کوچکی از هور باقی مانده و آب از زیستگاه آهوها ده ها کیلومتر فاصله گرفته است. به همین دلیل مجبور شدیم برایشان آبشخور بسازیم.

موسوی می گوید: در دو سال گذشته با کمک مردم چهار آبشخور در شنزارهای گسترده بستان که از فکه تا نزدیکی سوسنگرد امتداد دارند، ساخته ایم. تابستان های این مناطق گرمای طاقت فرسایی دارد و تبخیر زودهنگام آب، حیات وحش را برای دسترسی به آب با مشکلات جدی مواجه می کند.

ساخت آبشخور؛ دخالت در طبیعت؟

فعال محیطزیست خوزستانی با تاکید بر اینکه ساخت آبشخور به معنای دخالت در طبیعت است و نباید به یک اقدام عمومی و بدون مطالعه تبدیل شود، در واکنش به برخی پیشنهادها برای الزام محکومان محیط زیستی به ساخت آبشخور می گوید: نمی شود هر جایی آبشخور ساخت. این کار دستکاری در زیستگاه است و اگر بدون بررسی کارشناسی انجام شود حتی می تواند به حیات وحش آسیب بزند. ممکن است حیوانات را در معرض شکار قرار دهد یا تعادل طبیعی منطقه را بر هم بزند. قبل از ساخت آبشخور باید بررسی شود که آیا منبع آب طبیعی از بین رفته یا نه و آیا ایجاد آبشخور ضرورت دارد یا خیر.

سیدباقر موسوی با بیان اینکه در انتخاب محل آبشخورها باید تردد حیات وحش، امنیت منطقه، دور بودن از مسیر شکارچیان و شرایط زیستگاهی به دقت بررسی شود، می افزاید: یکی از نکات جالب در آبشخورهای ساخته شده در شنزارهای بستان، شیوه خنک نگه داشتن آب است. بعضی ها می پرسند چرا برای آبشخورها سایبان یا سازه ایجاد نمی کنید، اما در این منطقه، دما حتی در سایه هم بسیار بالاست. ما از ویژگی خود شنزار استفاده می کنیم؛ ابتدا چاله ای ایجاد و آن را عایق بندی می کنیم، بتن می زنیم و در لایه آخر شن خالص قرار می دهیم. ذرات شن باعث می شوند آب خنک بماند و تبخیر آن به حداقل برسد.

موسوی با بیان اینکه آبشخورسازی را از حدود دو سال پیش شروع کرده است، توضیح می دهد که این کار نتایج امیدوارکننده ای داشته است و اکنون گروه های مردمی نیز در این کار کمک می کنند تا آبشخورهای بیشتری در منطقه احداث شود.

این فعال محیط زیست می گوید: یکی از نکات جالب در آبشخورهای ساخته شده در شنزارهای بستان، شیوه خنک نگه داشتن آب است. در این منطقه، دما حتی در سایه هم بسیار بالاست و سایه بان درست کردن اثری ندارد. ما از ویژگی شنزار استفاده می کنیم؛ ابتدا چاله ای ایجاد و آن را عایق بندی می کنیم، بتن می زنیم و در لایه آخر، شن خالص قرار می دهیم. ذرات شن باعث می شوند آب خنک بماند و تبخیر آن به حداقل برسد.

شیوه تامین آب آبشخورها

فعال محیط زیست خوزستانی از مهم ترین اهداف ساخت آبشخور را جلوگیری از خروج آهوان از زیستگاه عنوان می کند: وقتی هوا گرم می شود، حیوان برای پیدا کردن آب از منطقه خارج می شود. اگر از زیستگاه خارج شود، احتمال شکار شدن یا از دست رفتن آن افزایش پیدا می کند. ما تلاش می کنیم این مهاجرت های اجباری را کاهش دهیم.

سیدباقر موسوی به شرایط نگران کننده جمعیت آهوهای منطقه اشاره می کند و می گوید: کمبود آب یکی از عوامل اصلی آسیب پذیری این گونه ارزشمند است که حالا جمعیتشان به کمتر از ۵۰۰ رأس رسیده.

او همچنین به تغییرات گسترده زیستگاه در سال های اخیر اشاره می کند و توضیح می دهد: بخشی از این تغییر، ناشی از کاشت گسترده گونه مهاجم کهور آمریکایی است. این درخت ریشه هایی تا حدود ۸۰ متر دارد و بخش زیادی از منابع آب زیرزمینی را مصرف می کند. ریشه های رونده این گیاه مهاجم، بسیاری از برکه هایی که در گذشته در منطقه وجود داشت را از بین برده و سفره های زیرزمینی آسیب دیده اند. در گذشته عشایر منطقه با حفر چاه هایی کم عمق به آب می رسیدند، اما امروز حتی چاه های عمیق نیز در برخی نقاط به آب نمی رسند.

این فعال محیط زیست خوزستانی به شیوه تامین آب آبشخورها اشاره می کند و می گوید: با یک وانت نیسان مجهز به مخزن ۵۰۰ لیتری آب را به نقاط مختلف منتقل می کنم. در محل آبشخور نیز مخازن ذخیره آب در نقاط مرتفع زیر خاک دفن شده و از طریق شیلنگ و شناور آب به صورت تدریجی وارد آبشخور می شود تا همیشه سطح مناسبی از آب برای حیات وحش وجود داشته باشد.

او با بیان اینکه این آبشخورها با هزینه مردم ساخته می شود، ادامه می دهد: خودرو، تجهیزات، دوربین ها و بخش عمده امکانات شخصی است و مردم از نقاط مختلف کشور برای ساخت و نگهداری آبشخورها کمک می کنند. اگر حمایت مردم نبود، عملاً امکان اجرای این طرح وجود نداشت.

موسوی ادامه می دهد: افزایش هزینه ها، تورم و سختی های تامین آب و نگهداری تجهیزات می تواند ادامه این مسیر را با مشکل مواجه کند. آبشخورها باید به صورت مستمر آب رسانی شوند. خودروها نیز مسیرهای دشوار شنزار را طی می کنند که همه این موارد، هزینه های قابل توجهی دارد.در شرایطی که آب از زیستگاه آهوها فاصله گرفته و بسیاری از برکه های طبیعی خشکیده اند، تامین آب برای حیات وحش تنها راه حفاظت از آهوهایی است که در یکی از سخت ترین زیستگاه های کشور روزگار می گذرانند. آهوهایی که در خوزستان با نام «ریم» شناخته می شوند و یکی از زیرگونه های آهوی گواتردار ایرانی هستند. ریم هایی که این روزها در گرمای سوزان خوزستان چشم انتظار سقایی هستند که برای رساندن آب، کیلومترها دلِ شنزارهای سوزان را می پیماید.

این خبر توسط سایت همشهری آنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : همشهری آنلاین